Το 3.100 π.Χ. περίπου, κυκλοφορούσαν οι πρώτοι άνθρωποι που άρχισαν να ασχολούνται με την γεωργία στην Ευρώπη. Βόρεια, στην σημερινή κομητεία Wiltshire, στην αρχαία βρετανική γη, οι κάτοικοι άρχιζαν να χτίζουν τότε ένα κατασκεύασμα, το οποίο στο μέλλον θα γινόταν ένα από τα γνωστότερα προϊστορικά μνημεία του κόσμου.
Κάποιους αιώνες μετά, αφού είχε δημιουργηθεί ένα κυκλικό ανάχωμα και μια περιφερειακή τάφρος, μεταφέρθηκαν στο σημείο μεγαλίθοι, οι οποίοι τοποθετήθηκαν έτσι, ώστε να σχηματίζουν κύκλο. Το νεολιθικό κυκλικό μνημείο, λοιπόν, είχε αρκετές κατασκευαστικές φάσεις και προσθήκες στη συνέχεια. Για χιλιάδες χρόνια, όμως, κανείς δεν μπορούσε να ορίσει με σιγουριά ποιος και γιατί το κατασκεύασε.
Η νήσος της Βρετανίας, ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες ήδη από την Κλασική εποχή. Όπως, άλλωστε, φαίνεται να ήταν και το συγκεκριμένο μνημείο. Ο Εκαταίος ο Αβδηρίτης (4ος - 3ος αιώνας π.Χ.) και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης (1ος αιώνας π.Χ.), αναφέρουν ότι σε ένα νησί πέρα από τη γη των Κελτών της Γαλατίας, κατοικούσε ένας λαός. Αυτός ο λαός, ήταν οι «Υπερβόρειοι», οι οποίοι είχαν χτίσει έναν κυκλικό ναό όπου λάτρευαν τον Απόλλωνα.
Πώς ήξεραν, όμως, αυτοί εκεί πάνω τον Απόλλωνα; Φαίνεται, ότι το κυκλικό μνημείο είχε ίσως κάποια σχέση με την παρατήρηση και την λατρεία του Ήλιου. Στην αρχαία Ελλάδα, η λατρεία του Ήλιου συνδεόταν με αυτή του Ολύμπιου θεού Απόλλωνα. Έτσι, οι δύο συγγραφείς υπέθεσαν, ότι το μνημείο αυτό μάλλον αποτελούσε τόπο λατρείας του θεού του ήλιου.
Κατά τον δυτικό μεσαίωνα, ένας επίσκοπος από την Ουαλία, ο Τζέφρεϊ Μόνμαουθ, συνέγραψε το έργο «Historia Regum Britanniae», δηλαδή «Ιστορία των Βασιλέων της Βρετανίας». Το 1137 μ.Χ., λοιπόν, αποδίδεται ονομασία σε αυτό το μυστηριώδες αρχαίο μνημείο. «Stonehenge» (Στόουνχεντζ).
Στο έργο αναφέρεται ότι, όταν βασιλιάς ήταν ο Αυρήλιος Αμβρόσιος, διέταξε να χτιστεί ένα μνημείο προς τιμήν εκατοντάδων πεσόντων ευγενών, οι οποίοι είχαν σκοτωθεί από επιδρομές Σαξώνων το 490 μ.Χ. Στη συνέχεια ο βασιλιάς ζήτησε την βοήθεια του ξακουστού μάγου Μέρλιν, ο οποίος πρότεινε να μεταφερθούν ογκόλιθοι από την Ιρλανδία. Καθώς, όμως, ήταν ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, χρησιμοποίησε μαγεία. Όπως έγραψε ο επίσκοπος Τζέφρεϊ, «έκανε τις πέτρες να χορεύουν πάνω από τη θάλασσα».
Όσο περνούσαν τα χρόνια, τόσο περισσότερες θεωρίες διατυπώνονταν για το Στόουνχεντζ. Το 1663 ο φιλόσοφος και συγγραφέας Γουόλτερ Τσάρλτον, εξέφρασε την άποψη ότι μάλλον ήταν ένα κατασκεύασμα των Βίκινγκ της Δανίας. Αργότερα, ο επίσης συγγραφέας και λόγιος Τζον Όμπρεϊ, το χαρακτήρισε ως το σημαντικότερο ιερό των Δρυΐδων στη Βρετανία.
Κατά τον 18ο αιώνα, άρχισε να μελετάται ο προσανατολισμός του μνημείου και η σχέση του με την ανατολή και την δύση του ήλιου και της σελήνης. Μετά, λοιπόν, από τις υποθέσεις ύπαρξής του για λατρευτικούς, ιερούς, τελετουργικούς και τιμητικούς σκοπούς, προστέθηκε και η θεώρησή του ως χώρου και μέσου αστρονομικών παρατηρήσεων.
Στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν ξεκίνησαν να γίνονται πιο οργανωμένες και συστηματικότερες ανασκαφές στο σημείο, το μνημείο μπόρεσε να χρονολογηθεί ακριβέστερα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την καλύτερη ερμηνεία του και την εμβάθυνση στους πραγματικούς λόγους δημιουργίας του. Τα γραπτά του Μόνμαουθ απορρίφθηκαν, καθώς τόσο ο βασιλιάς όσο και ο Μέρλιν, αποτελούσαν φανταστικά πρόσωπα. Απορρίφθηκε επίσης η θεωρία για το ιερό των Δρυΐδων, καθώς οι Κέλτες (φυλή στην θρησκευτική τάξη της οποίας ανήκαν οι Δρυΐδες), εμφανίστηκαν πολλούς αιώνες μετά την κατασκευή του.
Τα τελευταία χρόνια, ερευνητές βρετανικών πανεπιστημίων έχουν διατυπώσει ένα νέο συμπέρασμα, το οποίο διαφοροποιείται από όλες τις θεωρίες που υπήρξαν μέχρι στιγμής. Μετά από αναλύσεις, έχει αναφερθεί ότι οι ογκόλιθοι μεταφέρθηκαν εκεί από λατομεία της Ουαλίας, από περιοχές της νοτιοδυτικής Αγγλίας και από την βορειοανατολική Σκωτία. Οι ειδικοί, λοιπόν, ανέφεραν ότι μπορεί αυτό το γεγονός να αποδεικνύει, ότι το Στόουνχεντζ ήταν ένα μνημείο - σύμβολο της ένωσης των αγροτικών κοινοτήτων και λαών της προϊστορικής Βρετανίας.
Ιερό, παρατηρητήριο, μνημείο μιας πρώιμης ειρήνευσης; Ό,τι κι αν είναι, αυτό το μεγαλιθικό κτήριο συνεχίζει μέχρι σήμερα να αποπνέει μια αύρα μυστηρίου. Προκαλεί δέος και εγείρει ερωτήματα, κάνοντας μας να αναρωτιόμαστε για τις ικανότητες και τον κόσμο των μακρινών προϊστορικών ανθρώπων…
Βιβλιογραφία:
