Πιστή στην πολιτική της να προτείνει νέους Έλληνες εικαστικούς, η γκαλερί Kourd φιλοξενεί έργα του πρωτοεμφανιζόμενου Κωνσταντίνου Σακελλαρίου που μας έρχεται από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης. Χρειάζεται τόλμη και ρίσκο σε καιρούς όπου η εικαστική παραγωγή τείνει να ευθυγραμμιστεί με τις βεβαιότητες της αγοράς και τις αναγνωρίσιμες συνταγές καλλιτεχνών που ήδη μετρούν πολλά χιλιόμετρα στο κοντέρ. Η επιλογή ενός δημιουργού, χωρίς ακόμη το βάρος της καθιέρωσης αλλά και χωρίς τα εχέγγυα της αναγνώρισης, αποτελεί πρωτίστως πράξη εμπιστοσύνης προς τη ζωγραφική.
Το έργο του Σακελλαρίου κινείται σε αυτό ακριβώς το μεταίχμιο: οι μορφές του, ζωόμορφες ή μειξογενείς, προκύπτουν ως οργανισμοί υπό διαμόρφωση. Σώματα που διαρρηγνύουν την ενότητά τους, προσωπεία που μοιάζουν να αναδύονται μέσα από τη ζωγραφική ύλη, πλάσματα που ισορροπούν ανάμεσα στο οικείο και το παράδοξο.
Η επιμελήτρια της έκθεσης, Ελένη Βαροπούλου, σημειώνει για το έργο του Κ.Σ.: «Διάφορες φόρμες, σκόρπιες ή μπλεγμένες αναμεταξύ τους, εικονίζουν υβριδικά πλάσματα και μαγεμένα αγρίμια. Σκελετούς ή απολιθωμένα οστά. Αντικείμενα που έχουν εγκαταλείψει το γνώριμο περιβάλλον ενός δωματίου, τα οικεία μέρη, για να ταξιδέψουν προς το άγνωστο, χωρίς τους νόμους της βαρύτητας. Η συνάθροιση αυτή από αναπάντεχες φιγούρες, καθώς καλεί τον θεατή να ξεδιαλύνει τα αλλόκοτα συμπλέγματα, να παρατηρήσει την εφιαλτική πρόσμιξη ετερόκλητων ζωικών μορφών και να σταθμίσει τη συνάντηση του άγριου με το εξωπραγματικό και το καθημερινό, είναι ένας αναστοχασμός γύρω από τη σουρεαλιστική εποποιία που μας έχει κληροδοτήσει ο 20ος αιώνας».
Πράγματι, η εμφάνιση ετερόκλητων όντων αποτελεί μια από τις πιο αποκαλυπτικές αλλά κι επίμονες σταθερές του ευρωπαϊκού μοντερνισμού. Πρόκειται για μορφές που γεννιούνται στο όριο: ανάμεσα στο ανθρώπινο και το ζωικό, στο συνειδητό και το αρχετυπικό. Φορείς μιας βαθύτερης αγωνίας για την ταυτότητα του ανθρώπου και τη θέση του μέσα στον κόσμο, δεν λειτουργούν απλώς ως εικονογραφικά ευρήματα. Έγιναν σύμβολα για τους δημιουργούς τους.
Έργο του Κωνσταντίνου Σακελλαρίου
Πρώτα και κύρια, ο Πάμπλο Πικάσο επανέφερε με πρωτοφανή ένταση αυτή την κληρονομιά. Ο Μινώταυρος, άλλοτε βίαιος, άλλοτε τυφλός και ευάλωτος, έγινε το προσωπικό του έμβλημα: μια μορφή όπου το ένστικτο και η συνείδηση συνυπάρχουν σε ασταθή ισορροπία. Θυμόμαστε και το έργο του Αντρέ Μασόν στην εμβληματική έκθεση της Άνδρου, όπου οι υβριδικές μορφές προκύπτουν μέσα από τον αυτοματισμό, ως εκρήξεις του ασυνειδήτου. Τα σώματα διαλύονται και ανασυντίθενται, γεννώντας πλάσματα που μοιάζουν να βρίσκονται σε διαρκή μετάλλαξη, προτού ακόμη αποκτήσουν οριστική μορφή.
Ανάλογη και η συμβολή του Μαξ Ερνστ, όπου τα ορνιθόμορφα πλάσματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Loplop, λειτουργούν ως προσωπικά τοτέμ, ενδιάμεσοι αγγελιαφόροι ανάμεσα στο επέκεινα και τον κόσμο μας. Στον Χουάν Μιρό αντίθετα, οι μορφές αυτές αποκτούν μια παιγνιώδη ελαφρότητα: οργανισμοί ακαθόριστης βιολογίας, που μοιάζουν να αιωρούνται σε ένα πρωτογενές σύμπαν, πριν από κάθε ταξινόμηση.
Η ελληνική τέχνη προσφέρει μια εξίσου γόνιμη συνέχεια αυτού του φαντασιακού. Πιο άμεσα, ο Νίκος Εγγονόπουλος συγκροτεί έναν κόσμο όπου ανθρώπινες, ζωικές και μυθολογικές ταυτότητες συνυπάρχουν ισότιμα, ανακαλώντας τη βυζαντινή και λαϊκή φαντασία μέσα από το φίλτρο του υπερρεαλισμού. Στην προοπτική αυτή, οι μειξογενείς μορφές δεν συνιστούν περιθωριακό επεισόδιο της τέχνης, αλλά έναν υπόγειο άξονα συνέχειας που συνδέει τη μυθολογική σκέψη με τη σύγχρονη εικαστική αναζήτηση.
Σε αυτή την πρώιμη, αλλά συνεκτική εμφάνιση στην Kourd, ο Σακελλαρίου δείχνει πως έχει επίγνωση των «μεγάλων μεγεθών» και, κυρίως, τη διάθεση να σταθεί απέναντί τους χωρίς να χαμηλώσει το βλέμμα. Σε αυτή την προθυμία να ρισκάρει, να εκτεθεί και να δοκιμαστεί, βρίσκεται και η πιο ουσιαστική υπόσχεση της δουλειάς του. Το κοντέρ μόλις ξεκίνησε να γράφει και η διαδρομή προμηνύεται με ενδιαφέρον.
Κωνσταντίνος Σακελλαρίου: Χώρα της Αμφιλογίας, Κασσιανής 2 & Φαναριωτών, Αθήνα. Έως 04.04.2026
Κεντρική φωτ.: Έργο του Κωνσταντίνου Σακελλαρίου
