Ένα από τα πλέον σημαντικά θέματα που θα μπουν στην ατζέντα του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση είναι οι «ασφαλιστικές δικλίδες» για τα δημοσιονομικά της χώρας, ζήτημα που έθιξε τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο χθεσινό του μήνυμα, όσο και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στην ενημέρωση των συντακτών.
«Να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού»
Αυτή ήταν η φράση που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός στο πρωινό μήνυμα της Δευτέρας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων. Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού. Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά».
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την απόφασή του για την «ασφάλεια» της δημοσιονομικής ισορροπίας και στη συνέντευξη που παραχώρησε στον Αλέξη Παπαχελά, διαμηνύοντας: «Θα βάλουμε στο Σύνταγμα μια διάταξη και μια τέτοια διατύπωση που να διασφαλίζει τη δημοσιονομική σταθερότητα, ώστε να μην επιστρέψουμε ποτέ πια στην εποχή των ελλειμμάτων που οδήγησαν στη χρεοκοπία της χώρας».
Το δημοσιονομικό «φρένο»
Η ασφαλιστική δικλίδα που ανέφερε ο πρωθυπουργός είναι το γνωστό μας από τη Γερμανία, δημοσιονομικό «φρένο».
Επί της ουσίας, δεν πρόκειται για κάτι πολύ διαφορετικό από την εναρμόνιση με τους κανόνες που ισχύουν ήδη σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας, αλλά στόχος είναι να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η χώρα δεν δεσμεύεται από αυτούς.
Άλλωστε, στην Ευρωζώνη το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης λειτουργεί ως ένα «φρένο χρέους» για όλα τα κράτη-μέλη, επιβάλλοντας κανόνες για ελλείμματα και χρέος.
Τι ισχύει στη Γερμανία
Το «φρένο χρέους» εισήχθη στο γερμανικό Σύνταγμα το 2009 και ορίζει ότι όσον αφορά στο ομοσπονδιακό κράτος, το διαρθρωτικό έλλειμμα δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,35% του ΑΕΠ, ενώ στα ομόσπονδα κρατίδια απαγορεύεται πλήρως ο νέος καθαρός δανεισμός.
Επιτρέπεται η αναστολή του μόνο σε περιπτώσεις «φυσικών καταστροφών ή έκτακτων καταστάσεων εκτός κρατικού ελέγχου» (π.χ. πανδημία, πόλεμος).
Τον Μάρτιο του 2025, η Γερμανία προχώρησε σε μια κομβική συνταγματική αναθεώρηση για να αντιμετωπίσει τις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις, με την εξαίρεση Αμυντικών Δαπανών, καθώς οι δαπάνες για την άμυνα και την ασφάλεια που υπερβαίνουν το 1% του ΑΕΠ δεν προσμετρώνται πλέον στο όριο του φρένου χρέους.
Επίσης, με το ταμείο Υποδομών 500 δισ. ευρώ, εγκρίθηκε ένα τεράστιο επενδυτικό πακέτο (εκτός προϋπολογισμού) για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τις πράσινες επενδύσεις και την ενίσχυση της βιομηχανίας όπλων, με ορίζοντα υλοποίησης τα 12 έτη.
Π. Μαρινάκης: Δεν θα επιτρέψουμε να βρεθεί ξανά η χώρα μας στα βράχια από τους λαϊκιστές
Στη χτεσινή ενημέρωση των συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είπε: «Το πρώτο, το οποίο θεωρώ το πιο σημαντικό, είναι να μην επιτρέψουμε ξανά η χώρα μας να βρεθεί στα βράχια από τους επόμενους λαϊκιστές, τους επόμενους θιασώτες του «λεφτά υπάρχουν», τους επόμενους εμπόρους ελπίδας, τους επόμενους μαξιμαλιστές.
Να μην επιτρέπεται, δηλαδή, να ψηφίζονται προϋπολογισμοί οι οποίοι εκτρέπουν τα δημόσια οικονομικά, παράγουν υπερβολικά ελλείμματα. Το "δώσ' τα όλα" που ξεκίνησε τη δεκαετία του '80, να μείνει μόνο στην ιστορία ως μια άσχημη ανάμνηση που οδήγησε 650.000 νέους ανθρώπους στο εξωτερικό.
Για μένα αυτή είναι μια βαθιά πολιτική απόφαση, μια μεγάλη πολιτική μάχη που κάθε κόμμα και ειδικά τα κόμματα που είναι πέριξ του κέντρου θα αναμετρηθούν με την ιστορία. Είτε θα το στηρίξουν και θα δείξουν ότι το κακό τους παρελθόν το απέβαλαν είτε δεν θα το στηρίξουν πετώντας την μπάλα στην εξέδρα και θα δείξουν ότι δεν έχουν αλλάξει τα ίδια».
