Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης από τον Πρωθυπουργό για την έναρξη του προσυνεδριακού διαλόγου της ΝΔ δεν ήταν απλώς συμβολική.
Ήταν στρατηγική.
Η ασφάλεια, στη σύγχρονη εκδοχή της, δεν είναι ένας τομέας πολιτικής. Είναι προϋπόθεση κρατικής επιβίωσης. Είναι ζήτημα υπαρξιακό και ταυτοτικό.
Στον Έβρο, το 2020, εν μέσω της πανδημίας, η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια οργανωμένη υβριδική επιχείρηση πίεσης. Μαζικές πληθυσμιακές ροές εργαλειοποιήθηκαν με σαφή κατεύθυνση: την αιφνίδια και μαζική παραβίαση των συνόρων.
Δεν επρόκειτο για μια ακόμη μεταναστευτική κρίση.
Ήταν δοκιμή κρατικής αντοχής και αποφασιστικότητας.
Αν η πίεση εκείνη είχε επιτύχει πλήρως, η Ελλάδα θα είχε εισέλθει σε περίοδο θεσμικής αποσταθεροποίησης, κοινωνικής σύγκρουσης και διοικητικής παράλυσης. Σε ένα περιβάλλον όπου η απώλεια ελέγχου στα σύνορα μετατρέπεται σε απώλεια ελέγχου στην εσωτερική τάξη.
Στη διεθνή βιβλιογραφία, τέτοιες συνθήκες περιγράφουν την πορεία προς ένα failed state.
Όχι κατ’ ανάγκη μέσω στρατιωτικής ήττας.
Αλλά μέσω εσωτερικής αποσύνθεσης.
Και εκεί αναδείχθηκε μια νέα πραγματικότητα.
Η κρίση δεν αντιμετωπίστηκε με άρματα μάχης. Δεν μπορούσε.
Αντιμετωπίστηκε από τα Σώματα Ασφαλείας.
Η Ελληνική Αστυνομία λειτούργησε ως γραμμή εθνικής άμυνας.
Εδώ ακριβώς καταρρέει ο παλαιός διαχωρισμός.
Η εσωτερική ασφάλεια γίνεται εθνική άμυνα
Στον 21ο αιώνα, οι απειλές είναι υβριδικές:
- Διασυνοριακό οργανωμένο έγκλημα
- Διακίνηση ανθρώπων
- Παράνομο εμπόριο
- Δίκτυα που διασταυρώνονται με γεωπολιτικές επιδιώξεις
Τα φαινόμενα αυτά δεν είναι απομονωμένα. Σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργούν ως μοχλοί αποσταθεροποίησης. Το οργανωμένο έγκλημα, η παράνομη διακίνηση και η υβριδική πίεση μπορούν να αποτελέσουν συγκοινωνούντα δοχεία.
Η εγκληματολογία οφείλει να το αναγνωρίσει.
Η έννοια της κρατικής ανθεκτικότητας – state resilience – περιγράφει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα ενός κράτους να απορροφά, να προσαρμόζεται και να αποκρούει σύνθετες πιέσεις χωρίς να διαλύεται θεσμικά.
Στον Έβρο, δοκιμάστηκε αυτή η ανθεκτικότητα.
Και άντεξε.
Νέο Ολιστικό δόγμα ασφάλειας
Στο σύγχρονο περιβάλλον, δεν υπάρχουν στεγανά.
Εθνική άμυνα και εσωτερική ασφάλεια δεν είναι δύο παράλληλοι κόσμοι.
Είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις προστατεύουν την εδαφική ακεραιότητα.
Τα Σώματα Ασφαλείας προστατεύουν τη θεσμική συνοχή.
Η αποστολή είναι κοινή: η διασφάλιση της κρατικής υπόστασης.
Δεν είναι τυχαίο ότι στον όρκο του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, γίνεται αναφορά στην προστασία της χώρας από κάθε εχθρό, «foreign and domestic».
Η απειλή μπορεί να μην φορά στολή.
Μπορεί να μην φέρει διακριτικά.
Μπορεί να εκδηλώνεται ως πίεση, ως ροή, ως διάχυτη αποσταθεροποίηση.
Ο στόχος όμως είναι ο ίδιος.
Η αποδυνάμωση του κράτους και η κατάρρευση του.
Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικής θέσης, δεν έχει το περιθώριο αφέλειας ή εφησυχασμού. Οφείλει να προνοεί, Η στρατηγική της πρέπει να είναι τολμηρή, ολιστική, ρεαλιστική και απαλλαγμένη από παρωχημένες διακρίσεις.
Η ασφάλεια δεν είναι θεωρητικό σχήμα.
Δεν είναι αφηρημένη έννοια.
Είναι όρος εθνικής συνέχειας.
Όρος υπαρξιακός!
*Ο Κωνσταντίνος Δούβλης είναι εγκληματολόγος, διδάκτωρ κοινωνιολογίας της αστυνόμευσης.
