Σε μια περίοδο παγκόσμιας ρευστότητας και πρωτοφανών ανακατατάξεων, η Ελλάδα μοιάζει να διανύει μια από τις πιο παραγωγικές περιόδους της σύγχρονης διπλωματικής και οικονομικής της ιστορίας. Ενώ η εγχώρια μικροπολιτική συζήτηση αναλώνεται συχνά σε ανούσιους διαξιφισμούς, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη χτίζει αθόρυβα αλλά μεθοδικά το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες.
Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους και αναγνωρίζονται πλέον διεθνώς. Η πρόσφατη συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω της Ρεβυθούσας και του Κάθετου Διαδρόμου, δεν είναι απλώς μια εμπορική πράξη. Είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι η Ελλάδα μετατρέπεται σε ενεργειακή πύλη της Ευρώπης. Όπως επισημαίνει το Reuters, η Ελλάδα εδραιώνεται στρατηγικά, κλείνοντας συμφωνίες που εκτείνονται μέχρι το 2040.
Ωστόσο, η σημασία αυτών των κινήσεων υπερβαίνει την οικονομία. Η γεωπολιτική αναβάθμιση μέσω της ενέργειας σημαίνει, πολύ απλά, ότι δημιουργείται μια νέα ασπίδα ασφαλείας: οι δυτικοί σύμμαχοι της χώρας, από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως τις ΗΠΑ, αποκτούν πλέον ζωτικό και άμεσο συμφέρον να αποτρέπουν απειλές εξ ανατολών προς την Ελλάδα. Τυχόν αποσταθεροποίηση στο Αιγαίο δεν θα είναι πια διμερές πρόβλημα, αλλά θα συνιστά ευρύτερη διαταραχή στις ενεργειακές ισορροπίες της Ευρώπης και απειλή για τα αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα. Η ασφάλεια της Ελλάδας καθίσταται συνώνυμη με την ενεργειακή ασφάλεια της Δύσης.
Το επιστέγασμα αυτής της εθνικής στρατηγικής αναβάθμισης της χώρας ήρθε με τον πιο συμβολικό τρόπο: την ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από τον Κυριάκο Πιερρακάκη. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, ούτε «δώρο». Αντικατοπτρίζει τα απτά δεδομένα μιας οικονομίας που έχει γυρίσει οριστικά σελίδα: με σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης άνω του 2% - πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο-, με ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και θεαματική μείωση του χρέους, αλλά και με εντυπωσιακή αύξηση των επενδύσεων, μείωση της ανεργίας και αύξηση των εισοδημάτων.
Τα διεθνή ΜΜΕ, που κάποτε έγραφαν «νεκρολογίες» για την Ελλάδα, τώρα υποκλίνονται στην πρόοδο. Το Politico χαρακτηρίζει πλέον την Αθήνα ως «υπόδειγμα δημοσιονομικής πειθαρχίας», το Bloomberg σημειώνει με έμφαση πως η ελληνική οικονομία «αναπτύσσεται ταχύτερα από αυτές πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών», ενώ η Washington Post σχολιάζει πως η ανάληψη της προεδρίας από Έλληνα υπουργό θα ήταν «μια κίνηση αδιανόητη μόλις πριν από 10 χρόνια». Η Ελλάδα δεν είναι πλέον το «μαύρο πρόβατο», αλλά ένας αξιόπιστος εταίρος.
Οι παραφωνίες στο εσωτερικό
Μέσα σε αυτό το κλίμα εδραίωσης της εθνικής αυτοπεποίθησης, παραφωνία αποτελούν οι τοποθετήσεις πολιτικών που, ενώ έχουν υπηρετήσει τη χώρα από κορυφαίες θέσεις, επιμένουν να μην αναγνωρίζουν όσα αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι ξένοι σχολιαστές.
Η στάση του πρώην πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά, φαντάζει όχι απλώς παράταιρη, αλλά και επικίνδυνα άστοχη. Ο κ. Σαμαράς επιλέγει να υποσκάπτει την κυβερνητική προσπάθεια με μια ρητορική που, δυστυχώς, δείχνει να ελαύνεται από καθαρά προσωπικούς λόγους και πικρίες, εστιάζοντας την κριτική του στα ελληνοτουρκικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός μοιάζει να αγνοεί τα νέα δεδομένα της διεθνούς σκακιέρας. Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει τη συνέχιση του διαλόγου με την Τουρκία και την εμπέδωση κλίματος σταθερότητας, διότι η εναλλακτική είναι τρομακτική: Μια κλιμάκωση της έντασης και μια ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση θα άνοιγε διάπλατα τον δρόμο για μια παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποδείξει σε κάθε ευκαιρία ότι δεν καθοδηγείται από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου —το οποίο αποτελεί τη βασική γραμμή άμυνας των ελληνικών συμφερόντων— αλλά από τη λογική ότι οι ισχυροί πρέπει να παίρνουν αυτό που θέλουν μέσω παζαριών ή μέσω ωμής ισχύος. Σε ένα τέτοιο σενάριο παρέμβασης, τα ελληνικά δίκαια θα κινδύνευαν να θυσιαστούν στον βωμό των «deals» του Τραμπ.
Επιπλέον, η κριτική του κ. Σαμαρά εμπεριέχει μεγάλες δόσεις πολιτικής υποκρισίας. Ο άνθρωπος που σήμερα κατηγορεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συνέχιση του διαλόγου με τον Ερντογάν, είχε ακολουθήσει στο παρελθόν ως πρωθυπουργός ακριβώς την ίδια πολιτική προσέγγισης, αντιλαμβανόμενος τότε την ανάγκη για ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Σήμερα, ωστόσο, επιλέγει τον ρόλο του «θερμοκέφαλου υπερπατριώτη», όχι για το καλό της χώρας, αλλά για να εξυπηρετήσει προσωπικές πολιτικές επιδιώξεις και να ικανοποιήσει το εσωκομματικό του ακροατήριο, αδιαφορώντας για τους εθνικούς κινδύνους που εγκυμονεί η ρητορική του.
Κίνδυνος από την αλαζονεία
Παρόλα αυτά, θα ήταν λάθος να υπερτιμηθεί η επίδραση της κριτικής του κ. Σαμαρά. Η πραγματικότητα είναι ότι αυτές οι «κορώνες» δεν βρίσκουν καμία ουσιαστική απήχηση, ούτε στη βάση της Νέας Δημοκρατίας, ούτε στην ευρύτερη ελληνική κοινωνία. Οι πολίτες αντιλαμβάνονται την ανάγκη για σοβαρότητα και σταθερότητα και δεν συγκινούνται από πατριδοκαπηλίες του παρελθόντος. Η κυβερνητική σταθερότητα και οι εκλογικές προοπτικές της ΝΔ δεν απειλούνται από την εσωκομματική αντιπολίτευση.
Η πραγματική απειλή για την κυβέρνηση βρίσκεται αλλού και είναι εντός των τειχών. Ονομάζεται αλαζονεία της εξουσίας. Όταν κυβερνητικά στελέχη, βουλευτές ή κομματικοί παράγοντες εκστομίζουν φράσεις όπως το περιβόητο «το τσάμπα πέθανε», απευθυνόμενοι σε μια κοινωνία που πιέζεται, τότε ναρκοθετούν τα θεμέλια της παράταξης πολύ πιο αποτελεσματικά από οποιαδήποτε δήλωση του κ. Σαμαρά.
Η κοινωνία μπορεί να αναγνωρίζει τις μεγάλες επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική και την οικονομία, αλλά ζει την καθημερινότητα. Η έλλειψη ενσυναίσθησης και το ύφος «καθεστωτισμού» από ορισμένα στελέχη είναι ο μοναδικός αντίπαλος που μπορεί να φθείρει την κυβέρνηση.
Τα στελέχη της κυβέρνησης και του κόμματος οφείλουν να σκύψουν το κεφάλι πάνω από τα προβλήματα της κοινωνίας και να δώσουν λύσεις, αντί να προκαλούν το κοινό αίσθημα. Γιατί, τελικά, οι κυβερνήσεις δεν πέφτουν από τους «πρώην», αλλά από την αλαζονεία των «νυν».
* Ο Γρηγόρης Σαμπάνης είναι Οικονομολόγος, πρώην στέλεχος τραπεζών
