Μετά τη μοιραία νύχτα της πρωτοχρονιάς και το τραγικό δυστύχημα σε μπαρ του Κραν Μοντανά, η Ελβετία βρίσκεται σε διαρκές σοκ. Τα θύματα, κυρίως νεαρά άτομα, έφθασαν τα 41 και αποκαλύφθηκε ότι το μπαρ δεν είχε ελεγχθεί από το 2019. Επικράτησε αλαλούμ στις νεκροψίες και την περασμένη Κυριακή υπήρχαν κεριά στη μνήμη των θυμάτων. Οι Ελβετοί ζητούν Δικαιοσύνη, αλλά αρνούνται τη γλώσσα του μίσους και την διάλυση της χώρας τους.
Την Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου, το κουβούκλιο τύπου ιγκλού με τα κεριά, τα λουλούδια και τα μηνύματα μπροστά στο κατεστραμμένο μπαρ «Constellation», έπιασε φωτιά. Η έγκαιρη παρέμβαση των πυροσβεστών απέτρεψε μια νέα τραγωδία, αλλά το μούδιασμα υπήρξε μεγάλο. Και οι απορίες πολλαπλασιάστηκαν.
«Τι γίνεται εδώ;», αναρωτήθηκε το σύνολο του Έθνους. «Νιώθαμε ασφαλείς, οικονομικά πανίσχυροι, σίγουροι για το ομοσπονδιακό κράτος μας και το συμμετοχικό σύστημα διακυβέρνησής μας, για τα καντόνια μας με την μεγάλη αυτονομία, για τα δημοψηφίσματά μας και τη λαϊκή συμμετοχή μέσω της άμεσης Δημοκρατίας, για το επταμελές εθνικό μας συμβούλιο (σ.σ. κυβέρνηση) με εκ περιτροπής προεδρία, για την ουδετερότητά μας, για το υψηλό βιοτικό μας επίπεδο. Τώρα τι γίνεται;».
Μεγάλο το σοκ, πολλά τα ερωτηματικά, ακόμη μεγαλύτερη η αγωνία για το μέλλον, για το μέλλον ενός κόσμου τόσο τέλεια τακτοποιημένου που ξαφνικά άρχισε να καταρρέει.
Η ηλικία αυτών που χάθηκαν στην κόλαση της πρωτοχρονιάς κυμαινόταν από 14 ως 39 χρόνων, ενώ μόνο τέσσερις ήταν πάνω από 24 χρόνων!
Και σα να μην έφθαναν όλα αυτά, η νέα φωτιά στις έξι τα ξημερώματα – λες και κανείς δεν διδάχθηκε τίποτε στο καντόνι του Βαλέ, στο Κραν Μοντανά, σε όλη τη χώρα. Το μόνο που σώθηκε από τα αναμνηστικά ήταν το μεγάλο βιβλίο για την υποβολή των συλλυπητηρίων.
Με την έρευνα για το δυστύχημα της πρωτοχρονιάς να συνεχίζεται (στο επίκεντρο το ζεύγος των ιδιοκτητών του μπαρ Ζακ και Τζέσικα Μορέττι, ο επικεφαλής ασφαλείας του Κραν Μοντανά και ο προκάτοχός του) οι συγγενείς των θυμάτων έμειναν άναυδοι.
«Τι να πω;», σχολίασε η μητέρα ενός 16χρονου που έχασε τη ζωή του το βράδυ της πρωτοχρονιάς. «Υποτίθεται ότι η δημοτική αρχή είναι υπεύθυνη για τα μνημεία»!
Οι νεκροψίες και το μακάβριο αλαλούμ
Είχε προηγηθεί ένα μακάβριο αλαλούμ με τις νεκροψίες-νεκροτομές. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εισαγγελείς δεν διέταξαν νεκροτομές για όλα τα θύματα, οι δικηγόροι των οικογενειών υποστηρίζουν ότι έπρεπε να διενεργηθούν σε όλες τις σορούς και πολλές οικογένειες σκέπτονται τώρα να ζητήσουν εκταφές. Όπως είπαν, η διαδικασία τους έκανε να αμφιβάλλουν για την ορθότητά της.
Όλα ξεκίνησαν όταν η οικογένεια του 17χρονου Τριστάν Πιντού, ετοιμαζόταν να θάψει το βλαστάρι της. Αρχικά περίμεναν τη νεκροτομή, αλλά όταν διαπίστωσαν ότι τέτοια εισαγγελική εντολή δεν υπήρχε, αποφάσισαν να προχωρήσουν στη νεκρώσιμη τελετή για να αναπαυθεί το παιδί τους.
Αλλά την προηγουμένη της κηδείας και αφού είχαν παραλάβει τη σορό, ειδοποιήθηκαν ότι έπρεπε να αναβάλουν την τελετή προκειμένου να διενεργηθεί νεκροτομή.
«Ήταν σα να συνέχιζαν να στρίβουν το μαχαίρι στην πληγή, ενώ ήμασταν ήδη νεκροί», σχολίασε η χαροκαμένη μάνα.
Η εισαγγελία αρνήθηκε να σχολιάσει, παραπέμποντας στα δελτία Τύπου που εκδίδει, ενώ το ελβετικό υπουργείο Δικαιοσύνης επέμεινε ότι η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη, αρνήθηκε να επέμβει και ζήτησε υπομονή καθώς οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Πρέπει να μας πουν πώς πέθαναν τα παιδιά μας
Σε μια άλλη περίπτωση, ο δικηγόρος μιας άλλης οικογένειας δήλωσε πως όταν οι (Ιταλοί) πελάτες του παρέλαβαν τη σορό του παιδιού τους από την Ελβετία, πίστευαν πως όλα είχαν γίνει σωστά. Και πως το σοκ είναι μεγάλο στη σκέψη ότι μπορεί να διαταχθεί εκταφή.
«Πρέπει να μας πουν», λένε κάποιοι γονείς. «Πώς πέθανε ο γιος μας; Κάηκε; Πέθανε από τις αναθυμιάσεις; Μήπως ποδοπατήθηκε μέσα στον πανικό;». Σε κάποιες ιατροδικαστικές εκθέσεις δεν υπήρχε αιτία θανάτου! Υποστηρίζεται μάλιστα πως πιθανόν οι επιτόπιες έρευνες να μην έγιναν σωστά και να χάθηκαν πολύτιμα στοιχεία.
«Για μας το 2026 δεν υπάρχει», είπε ένας γονιός, ο Λιονέλ Ομπρίν του οποίου ο γιος, εργαζόμενος στο μπαρ, νοσηλεύεται σε βαριά κατάσταση. «Σα να σταμάτησε ο χρόνος στην πρωτοχρονιά».
Ο Γολγοθάς δεν έχει φθάσει στο τέλος, καθώς την 1η Φεβρουαρίου, ένα μήνα μετά την καταστροφή, ένας 18χρονος άφησε την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο, ανεβάζοντας τον μακάβριο αριθμό στους 41.
Οι εγκαυματίες, παιδιά που κυρίως δούλευαν ως δάσκαλοι του σκι για να πληρώνουν την συμμετοχή τους στο πρωτοχρονιάτικο πάρτι του Constellation (250 φράγκα), θα χρειαστούν πολλές μεταμοσχεύσεις.
Όσο για τους γονείς των νεκρών παιδιών, αρχικά αρνήθηκαν την ψυχολογική υποστήριξη, επειδή, όπως είπαν, σε μια τέτοια περίπτωση θα έπρεπε να αποδεχθούν το μοιραίο.
«Δεν αισθάνομαι οργή, δεν θέλω την εκδίκηση»
Σήμερα, έχουν ξεπεράσει το στάδιο της άρνησης. Ωστόσο, δεν εκδηλώνουν αισθήματα οργής ή μίσους, ούτε αποκαλούν τους αρμόδιους «δολοφόνους». Για την ακρίβεια, στρέφουν την οργή τους κατά των ιδιοκτητών του μπαρ, αλλά οι περισσότεροι προσπαθούν να φθάσουν στην αλήθεια χωρίς κραυγές που συνήθως αποπροσανατολίζουν από τα πραγματικά γεγονότα.
Δήλωσε ο Λιονέλ Ομπρίν: «Δεν αισθάνομαι ούτε οργή, ούτε επιθυμία για εκδίκηση. Πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι που έσφαλαν, απέτυχαν. Αυτοί πρέπει να μας δηλώσουν “αποτύχαμε και πρέπει να πληρώσουμε”».
Λίγες μέρες μετά την τραγωδία, στις 9 Ιανουαρίου, ένα ποτάμι ανθρώπων περπάτησε στους δρόμους σιωπηλά, χωρίς συνθήματα.
Ο πρόεδρος της κυβέρνησης Γκυ Παρμελίν, δήλωσε πως «η Ελβετία είναι ολόκληρη μια οικογένεια που πενθεί». Και συνέχισε:
«Την παραμονή της πρωτοχρονιάς συγκλονιστήκαμε από μια αδιανόητη καταστροφή. Μια καταστροφή που θέλω να υπογραμμίσω ότι ένωσε την Ελβετία σε ένα κοινό πένθος. Δεν θα αλαφρώσει ο πόνος, αλλά αν αυτή η μέρα μπορεί να συμβάλει έστω και κατ’ ελάχιστο στην ανακούφιση από αυτό το απέραντο πένθος, τότε θα έχει εκπληρώσει τον προορισμό της. Η Ελβετία σκύβει το κεφάλι μπροστά σ’ αυτούς που δεν είναι πια μαζί μας και στέκει στο πλευρό εκείνων που έχουν μπροστά τους έναν δύσκολο αγώνα ανάρρωσης.
Η αναζήτηση της αλήθειας αποτελεί την βάση για την σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των Θεσμών και της Κοινωνίας. Η ελπίδα θα επιστρέψει σε μια ζωή που για κάποιους θα χαρακτηρίζεται από το κενό της απώλειας. Η ελπίδα δίνει δύναμη για να στεγνώσουν τα δάκρυα, να επουλώσει πληγές, ακόμη κι’ αν αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Η ελπίδα βασίζεται ακόμη στη βεβαιότητα ότι το ελβετικό δικαστικό σύστημα μπορεί να ερευνήσει, να ανακαλύψει και να τιμωρήσει με ταχύτητα και αποφασιστικότητα. Και αυτό δεν είναι απλά μια κρατική υποχρέωση, αλλά μια ηθική ευθύνη».
Σοκ από τις νέες αποκαλύψεις
Καθώς ο καιρός περνά, νέες αποκαλύψεις βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Ο ίδιος ο ιδιοκτήτης του μπαρ κατέθεσε πως οι αρχές ουδέποτε προέβησαν σε ελέγχους για τον εξαερισμό και τα μέτρα πυρασφάλειας. Ούτε από τον Δήμο, ούτε από το Καντόνι.
Παρά το γεγονός ότι τα μπαρ και τα εστιατόρια στην περιοχή έπρεπε να ελέγχονται κάθε χρόνο, τέτοιοι έλεγχοι δεν είχαν γίνει από το 2019!
Μάλιστα, ο ίδιος ο δήμαρχος κατέθεσε πως ενημερώθηκε για την απουσία ελέγχων μετά την τραγωδία! Και πως από τα 128 μπαρ και εστιατόρια του Κραν Μοντανά, μόνο 40 είχαν περάσει από έλεγχο το 2025! Αποδίδοντας το γεγονός στην έλλειψη προσωπικού!
Αλλά όλα αυτά οδήγησαν σ’ αυτό που η Ελβετία τρέμει περισσότερο: Την ανεπανόρθωτη βλάβη στη φήμη της. Και πλέον οι απαντήσεις δεν πρέπει να δοθούν μόνο προς τους συγγενείς των θυμάτων, αλλά και στο σύνολο των ψηφοφόρων που μέχρι την ώρα της τραγωδίας ήταν απόλυτα βέβαιοι πως όλα στη χώρα τους πήγαιναν ρολόι – ελβετικό μάλιστα!
Επιστροφή στο σκι με τη σκέψη στους αδικοχαμένους
Σε μια προσπάθεια να ανακτηθεί η παλαιά δόξα, στα τέλη του Φεβρουαρίου στην περιοχή επαναλήφθηκαν οι παγκόσμιοι αγώνες σκι, που πάντα προηγούνται των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Χωρίς τη λάμψη του παρελθόντος, με τη σκέψη σ’ αυτούς που χάθηκαν, χωρίς πάρτι και με πανό που έγραφαν «οι σκέψεις μας είναι κοντά σας», στα γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά και αγγλικά.
Το μήνυμα που μεταδιδόταν από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα ήταν «ας μετατρέψουμε αυτό το αθλητικό γεγονός σε χώρο σεβασμού, αλληλεγγύης και ανθρωπισμού». Και με ένα μήνυμα προς τους συγγενείς: «Θέλουμε να ξέρετε ότι δεν είστε μόνοι, ότι δεν σας έχουμε ξεχάσει», που ακούστηκε μέσα στην απόλυτη σιωπή, αν και οι θεατές ξεπερνούσαν τους 6.000. Ακολούθησε ενός λεπτού σιγή.
Και στην Ελβετία, όπως και στην Ισπανία μετά το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα, το μεγάλο σοκ δεν οδήγησε στον διχασμό. Αλλά σε ένα συλλογικό πένθος που ενώνει το Έθνος, με την βεβαιότητα ότι μόνο έτσι μπορεί να αναδειχθούν όλες οι πτυχές της τραγωδίας και να τιμωρηθούν οι πραγματικοί ένοχοι…
*Η Σοφία Βούλτεψη είναι Βουλευτής Β3 Νοτίου Τομέας Αθηνών, ΝΔ, δημοσιογράφος
