Το πρόβλημα της Ελληνικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης είναι ότι ελέγχεται πλήρως από τους πολιτικούς και όχι από άτομα που το επιστημονικό τους αντικείμενο είναι η εκπαίδευση. Δυστυχώς, οι άνθρωποι αυτοί απογοητευμένοι από τις μικροπολιτικές σκοπιμότητες που κυριαρχούν στην χώρα μας έχουν μεταναστεύσει και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλες χώρες. Μπορώ να σας αναφέρω πολλά παραδείγματα.
Στην χώρα μας, λοιπόν, οι πολιτικοί επιδιώκουν να αποκομίσουν οφέλη από διάφορες «εξυπηρετήσεις» που κάνουν προς συγκεκριμένους κλάδους ή ομάδες συμφερόντων με αποτέλεσμα η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης για τα παιδιά των πολιτών με μέσο εισόδημα να είναι χαμηλή. Αντίθετα, όσοι διαθέτουν ένα σχετικά υψηλό εισόδημα δεν εμπιστεύονται το δημόσιο σχολείο και λαμβάνουν υψηλότερης ποιότητας εκπαίδευση. Το δίπολο αυτό που αναπτύσσεται ανάμεσα στους νέους ήδη φαίνεται ότι έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες.
Όταν ακούω διάλογο για την Παιδεία ξέρω ποια θα είναι η εξέλιξη. Θα βγουν κάποια πορίσματα, τα οποία θα εφαρμοσθούν μετά από κάποια χρόνια προκειμένου να «μην αιφνιδιαστούν» οι μαθητές και οι καθηγητές (η υποκρισία στο μεγαλείο της...), θα αλλάξει σε λίγο καιρό ο υπουργός ή η Κυβέρνηση και δεν θα προχωρήσει για ακόμα μία φορά τίποτα. Αυτός ο φαύλος κύκλος μας έφθασε στο σήμερα που στα 51 έτη μου διδάσκω το ίδιο σχολικό βιβλίο στους μαθητές μου με αυτό που δίδασκα στα 26 έτη που ξεκίνησα την εκπαιδευτική μου πορεία.
Η υποκρισία περισσεύει από τους πολιτικούς και όσο δεν τολμά κάποιος Πρωθυπουργός να πάρει την ευθύνη πάνω του και να πει ότι η Εκπαιδευτική Πολιτική της χώρας θα είναι πλέον πραγματικά ανεξάρτητη και θα ασκείται με συνέχεια και συνέπεια από κάποια Ανεξάρτητη Αρχή υψηλού ακαδημαϊκού κύρους δεν θα κάνουμε βήματα προς τα εμπρός. Πρέπει να απαλλαγεί η Εκπαιδευτική Πολιτική από την αστάθεια του πολιτικού περιβάλλοντος.
Ζούμε σε μία χώρα που κυριαρχούν είτε κρατικά μονοπώλια, είτε ολιγοπώλια που το κράτος πολλές φορές ευνοεί να δημιουργηθούν. Το κρατικό μονοπώλιο στη διαμόρφωση του προγράμματος σπουδών και το ένα και μόνο σύστημα εισαγωγής στο Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο έχει δημιουργήσει ισχυρότατες ομάδες συμφερόντων που δεν αφήνουν οποιαδήποτε ποιοτική αλλαγή να λάβει χώρα εάν αυτή δε τους εξυπηρετεί. Το αποτέλεσμα είναι η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων μαθητών:
1. Να παρακολουθεί ένα παρωχημένο πρόγραμμα σπουδών,
2. Να διαβάζει βιβλία απαρχαιωμένα και χαμηλής αισθητικής,
3. Να χάνει το ενδιαφέρον της για το σχολείο και την εκπαίδευση γενικότερα,
4. Να απαξιώνει τον θεσμό του Σχολείου και να είναι επιρρεπείς σε πειθαρχικά παραπτώματα.
Από την άλλη, όσες οικογένειες έχουν την οικονομική δυνατότητα και τη σωστή πληροφόρηση (δεν αρκεί μόνο το ένα από τα δύο αλλά απαιτούνται και τα δύο), βοηθούν τα παιδιά τους να φοιτούν σε σχολεία που ακολουθούν ποιοτικότερα προγράμματα σπουδών σαν αυτό του Διεθνούς Απολυτηρίου όπου η ποικιλία των μαθημάτων και τα βιβλία που προσφέρονται βρίσκονται σε σαφώς ανώτερο επίπεδο.
Εδώ λοιπόν βρίσκεται ο μεγάλος ο κίνδυνος, που πλέον είναι άμεσα ορατός, για τα Ελληνικά Δημόσια Πανεπιστήμια, αλλά και τη δημογραφική σύνθεση του Ελληνικού πληθυσμού.
Ολοένα και περισσότερες Ελληνικές οικογένειες, μέσα σε αυτές και η δική μου, εγκαταλείπουν την προοπτική των Πανελλαδικών εξετάσεων για τα παιδιά τους. Όχι γιατί δεν πιστεύουν στο Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο, το αντίθετο, αλλά γιατί δεν πιστεύουν ότι ο θεσμός των Πανελλαδικών εξετάσεων, με την παρούσα μορφή του θα ωθήσει τα παιδιά τους στο λάθος δρόμο της απομνημόνευσης, θα αποδυναμώσει την κριτική τους σκέψη και θα τα εξουθενώσει ψυχικά.
Το κρατικό μονοπώλιο του ενός και μόνου συστήματος εισαγωγής στο Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο, υποστηρίζεται σθεναρά από συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων που κυριαρχούν στη διαμόρφωση του κρατικού προγράμματος σπουδών. Το αποτέλεσμα:
1. Εισροή μαθητών στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο με ανεπαρκές βασικό επίπεδο εκπαίδευσης.
2. Εκροή Ελλήνων μαθητών που έχουν λάβει ποιοτική βασική εκπαίδευση στο σχολείο, προς Πανεπιστήμια της αλλοδαπής. Κατανοούμε όλοι νομίζω την σοβαρή εκροή χρηματικών αλλά κυρίως ανθρώπινων πόρων εκτός Ελλάδος.
3. Επιδείνωση του δημογραφικού προβλήματος, αφού είναι πολύ πιθανό τα παιδιά που φεύγουν προς το εξωτερικό για σπουδές να μην γυρίσουν ποτέ πίσω να εργαστούν και να κάνουν οικογένεια στην Ελλάδα και να ενισχύσουν την παραγωγικότητα της χώρας.
4. Ενισχύεται η οικονομική ανισότητα μεταξύ των πολιτών, αφού διαφορετικές ευκαιρίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής προοπτικής λαμβάνουν παιδιά με διαφορετικό οικονομικό επίπεδο.
Πώς μπορεί λοιπόν να αντιστραφεί η δεινή θέση στην οποία σήμερα βρίσκεται το Ελληνικό λύκειο και να δώσουμε προοπτική στις οικογένειες να προσφέρουν στα παιδιά τους περισσότερες ευκαιρίες και να μην ωθούνται στην μετανάστευση; Η άποψη που έχω, διαμορφώσει ως οικονομολόγος που ασχολούμαι με την εκπαίδευση σχεδόν 30 χρόνια, είναι μόνον με έναν τρόπο: Την ενίσχυση του ανταγωνισμού. Δηλαδή, την υιοθέτηση από τα Ελληνικά Δημόσια Πανεπιστήμια και άλλων τρόπων εισαγωγής σε αυτά εκτός των Πανελλαδικών εξετάσεων. Διότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των συστημάτων θα βελτιώσει την ποιότητα της εκπαίδευσης.
*Ο Αριστείδης Νότης είναι Οικονομολόγος και εκπαιδευτικός, αρχισυντάκτης στο περιοδικό «Ξενοφών» για την Οικονομική Επιστήμη, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ελληνικής Οικονομικής Ολυμπιάδας και μέλος της Επιτροπής Οικονομικών - Εκπαίδευσης του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΟΕΕ).
