Εξαρτάται ποιος διαγράφει. Όταν διέγραφε ο Ανδρέας Παπανδρέου ουδείς διανοούνταν να διαφωνήσει θέτοντας ζήτημα εσωκομματικής δημοκρατίας ή να εξετάσει τους λόγους διαγραφής. Για να διαγράφει ο «μεγάλος» σίγουρα θα έχει τους λόγους του και με ένα τηλεφώνημα στον Παγορόπουλο ο σύντροφος «έθετε εαυτόν εκτός κόμματος», με συνοπτικές διαδικασίες.
Ας θυμηθούμε πώς στάθηκαν «σούζα» μπροστά στον Παπανδρέου όλα τα πρωτοκλασάτα στελέχη του ΠΑΣΟΚ στο «Πεντελικόν». Ό, τι κάνει ένας πατριάρχης είναι ξεκάθαρα πράξεις πυγμής που απορρέουν από τον ίδιο τον ρόλο του. (Δε θυμάμαι αν ο άλλος πατριάρχης, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, διέγραψε την περίοδο 1974-1980 κάποιο συνεργάτη του ή βουλευτή από τη Νέα Δημοκρατία).
Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, οι διαγραφές ήταν ένα αναγκαίο όπλο προκειμένου οι αρχηγοί να επιβεβαιώνουν την ισχύ τους και να στέλνουν μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση. Μάλιστα, όσο πιο προβεβλημένο το στέλεχος που διαγραφόταν τόσο μεγαλύτερη η αποθέωση του ηγέτη από το κοινό του και τα φιλικά ΜΜΕ. Δε θέλω να αναφερθώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις πάντως, πέραν ενός συγκυριακού εντυπωσιασμού, σχεδόν καμιά διαγραφή δεν άλλαξε το πολιτικό τοπίο, ίσως διότι η ισχύς του κομματικού μηχανισμού που ελέγχει ο ηγέτης υπερτερεί συντριπτικά της προσωπικότητας του διαγραφέντος. Πιθανόν να υπάρχουν πρόσκαιρες τοπικές αναταράξεις, αλλά μέχρις εκεί.
Μέσα σε αυτό το γενικότερο κλίμα βλέπω να κινείται και η διαγραφή του Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου από τον Ν. Ανδρουλάκη, παρά το γεγονός ότι ο τελευταίος είναι εμφανώς αποδυναμωμένος λόγω των πενιχρών αποδόσεων του ΠΑΣΟΚ. Αυτό πιστοποιείται και από το γεγονός πως τη συγκεκριμένη διαγραφή ουδένα εκ των πρωτοκλασάτων στελεχών του Κινήματος την επικρότησε. Δεν εξελήφθη ως δείγμα πυγμής, μάλλον οι εν συνεχεία αντιδράσεις έδειξαν την αδυναμία του προέδρου.
Φυσικά, με τον χρόνο όλα ξεχνιούνται και κάπως έτσι θα περάσει και η διαγραφή του Ο. Κωνσταντινόπουλου. Σε ένα κοινό που έχει εθιστεί στα πειθαρχικά μέτρα και η συγκεκριμένη περίπτωση θα μας απασχολήσει το πολύ για λίγες μέρες ακόμα. Φυσικά τα προβλήματα της ηγετικής ομάδας Ανδρουλάκη θα παραμείνουν, καθώς η εσωστρέφεια δεν είναι το αποτέλεσμα μόνον των φιλοδοξιών κάποιων στελεχών, αλλά και της μέτριας πορείας του ΠΑΣΟΚ.
Επ' αυτού να υποθέσω πως αν το Κίνημα βρισκόταν περί το 20% και ο διαγραφείς βουλευτής δε θα έλεγε αυτά που είπε και διαγράφηκε. Εδώ είναι που λέμε «όπου φτώχεια και γκρίνια». Το γεγονός ότι κέρδισε τις εντυπώσεις παραδίδοντας την έδρα του, σίγουρα στερεί από τον Ν. Ανδρουλάκη έναν πρόσθετο λόγο για να υποστηρίξει ηθικά τη διαγραφή του, όμως αποτελεί εγγραφή υποθήκης για το μέλλον του Κωνσταντινόπουλου και δεν αλλάζει την υπάρχουσα κατάσταση.
Αναμφίβολα, όμως, μια διαγραφή, εν μέσω αμφιλεγόμενων διευρύνσεων, δεν είναι ό,τι καλύτερο για το ΠΑΣΟΚ στη φάση που διέρχεται και ας παίζει χωρίς αντίπαλο για τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
