Τα εγκαίνια του Φράγματος του Μαραθώνα, 1929
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Ένα ταξίδι που κρατάει 90 χρόνια και συνεχίζεται! Ένα ταξίδι διαφορετικό από τα άλλα. Ένα ταξίδι – πηγή ζωής - που συνδέθηκε με την ανάπτυξη του τόπου, την ανάπτυξη της Αττικής και της Αθήνας όσο ίσως κανένα άλλο σε τόσο καταλυτικό βαθμό. Το... ταξίδι του νερού για την υδροδότηση όλου του Νομού Αττικής και περιχώρων, ξεκίνησε πριν από 90 χρόνια, με την κατασκευή του Φράγματος και της Τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα.
Λίγα έργα είναι τόσο μεγάλα και κομβικά, ώστε να μπορεί να λεχθεί γι’ αυτά με απόλυτη ασφάλεια πως θα ήταν εντελώς διαφορετική η… ιστορία του τόπου αν δεν είχαν υλοποιηθεί. Ένα τέτοιο έργο, δικαιωματικά, είναι και το Φράγμα και η Τεχνητή Λίμνη του Μαραθώνα, που ολοκληρώθηκε πριν από εννέα δεκαετίες, αλλάζοντας την ιστορία του λεκανοπεδίου της Αττικής και του Πειραιά.
Ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1926 και ολοκληρώθηκε τρία χρόνια μετά, με τα εγκαίνια να γίνονται στις 25 Οκτωβρίου του 1929. Για την αποπεράτωσή του Φράγματος, της Τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα, της Σήραγγας Μπογιατίου και των υπολοίπων συνοδευτικών έργων, εργάστηκαν πάνω από 3.000 ανειδίκευτοι εργάτες, δεκάδες Έλληνες μηχανικοί και περίπου 30 Αμερικανοί επιστήμονες και εμπειροτέχνες.
Ήταν μια… πρωτοποριακή – ειδικά για την τότε εποχή – σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, μια συνεργασία Ελλήνων και ξένων ειδικών, προς ένα κοινό όραμα και ένα έργο εξαιρετικά μεγάλων προκλήσεων.
Φυσικά, χωρίς τα σύγχρονα μηχανολογικά μέσα, το έργο ήταν εξαιρετικά απαιτητικό ως τεχνικό επίτευγμα για την εποχή του, όχι μόνο για την Ελλάδα που ουδέποτε είχε ξαναγίνει κάτι ανάλογο, αλλά και σε διεθνές επίπεδο ήταν αξιοσημείωτο από κατασκευαστικής πλευράς.
Η Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Υδάτων (ΕΕΥ) συστήνεται από το ελληνικό κράτος προκειμένου να εποπτεύσει κατασκευαστικά τη δημιουργία του Φράγματος, από την αμερικανική εταιρεία Ulen (τη γνωστή... Ούλεν) που για τον λόγο αυτό συνέπραξε με την Τράπεζα Αθηνών και το ελληνικό δημόσιο.
Η Αττική ήταν πάντα μια περιοχή φτωχή σε βροχοπτώσεις γι' αυτό και τα υδάτινα αποθέματά της ποτέ δεν ήταν αρκετά. Γι' αυτό το λόγο από πολύ νωρίς οι κάτοικοί της αναγκάστηκαν να αναπτύξουν πρωτογενή συστήματα συλλογής και sδιαχείρισης του νερού για την υδροδότηση της πόλης, τα οποία με το πέρασμα του χρόνου εξελίσσονταν, ανάλογα με τις τεχνολογικές δυνατότητες.
Όμως, στα μέσα της δεκαετίας του '20 η λειψυδρία και η ανάγκη εκσυγχρονισμού της ύδρευσης Αθήνας, Πειραιά και των περιχώρων ήταν τεράστια και έγινε πιο επιτακτική κυρίως μετά το 1922 και την πληθυσμιακή έκρηξη της πρωτεύουσας. Ήταν η εποχή που η Ελλάδα… πάλευε να επουλώσει τις πληγές της μικρασιατικής καταστροφής, μια εποχή μεγάλων αλλαγών και ζυμώσεων διεθνώς. Και ναι, η Ελλάδα, παρά τις δυσκολίες που έκτοτε πέρασε, στάθηκε όρθια, μεγάλωσε, σηκώθηκε ψηλότερα.
Το Φράγμα και η Λίμνη του Μαραθώνα, παραμένουν έως σήμερα από τα μεγαλύτερα, σημαντικότερα και καθοριστικότερα έργα όλης της χώρας, συνεχίζοντας εδώ και εννέα δεκαετίες να συμβάλουν στην ανάπτυξη και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου εκατομμυρίων πολιτών.
Κατασκευή υδαταποθήκης στο Γαλάτσι, 1929
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα
Όλα αυτά, ξεδιπλώνονται μέσα από την καταπληκτική έκθεση με τίτλο «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» που διοργανώνει η ΕΥΔΑΠ στο Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος), όπου για πρώτη φορά εκθέτει τεκμήρια του Ιστορικού της Αρχείου προσφέροντας στο κοινό δίοδο γνώσης σε αδημοσίευτο υλικό.
Μέσα από το υλικό εκείνης της εποχής, γίνεται ένα... ταξίδι στο χρόνο, παρουσιάζοντας τις τεράστιες προκλήσεις που απαιτούσε ένα τόσο μεγάλο και πολυσύνθετο έργο, ενώ εξετάζονται όχι μόνο οι ιστορικές και τεχνικές συνθήκες, αλλά δίνονται και... εικόνες από την τότε οικονομική, πολιτική και κοινωνική κατάσταση.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικό φωτογραφικό - και όχι μόνο -... ξεδίπλωμα της ιστορίας, με παρουσίαση τεκμηρίων από το Ιστορικό της Αρχείο της ΕΥΔΑΠ. Μέσα από το σπάνιο αρχειακό υλικό της έκθεσης, διαπιστώνει κανείς πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία για την κατασκευή του φράγματος στην εκβολή των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα και της δημιουργίας της Τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα όπως και των επιμέρους εργολαβιών που πλαισίωναν το έργο.
Για πρώτη φορά στα χρονικά, στη διάθεση του κοινού τίθενται αδημοσίευτα τεκμήρια και πλούσιο υλικό από μια προσπάθεια που σφράγισε την πορεία του αστικού εκσυγχρονισμού της χώρας.
Σημειώνεται ότι η έκθεση αρχικά ολοκληρώνονταν στις 7 Φεβρουαρίου 2020, όμως η ΕΥΔΑΠ, λόγω της μεγάλης προσέλευσης του έντονου ενδιαφέροντος του κοινού αποφάσισε να δώσει παράταση έως τις 29 Μαρτίου 2020.
Εργασίες μηχανικών για την κατασκευή της Σήραγγας Μπογιατίου
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Τι μπορείτε να δείτε στην Έκθεση
Φωτογραφικό υλικό (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
Αρχιτεκτονικά Σχέδια και Χάρτες (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
Έγγραφα τεκμήρια (Συμβάσεις, επιστολές και άλλα επίσημα έγγραφα, βιβλία)
Αντικείμενα, όπως εργαλεία χρήσης της κατασκευής και της καθημερινής ζωής του Φράγματος στα τέλη της δεκαετίας του 1920.
Τρισδιάστατη αναπαράσταση της κατασκευής του Φράγματος του Μαραθώνα.
Κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους της εποχής με πλάνα από τις φάσεις του εργοταξίου του Φράγματος του Μαραθώνα.
Επίσης, στην είσοδο της έκθεσης, υπάρχει ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα /παιχνίδι για τους μικρούς μας φίλους. Μία διαδραστική κατασκευή, 20 εργαλεία και έναν ήρωα, άπειρες ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες για να φτάσει το νερό στο ποτήρι. Ένας εναλλακτικός τρόπος συμμετοχής των παιδιών στην Έκθεση, με τον οποίο ανακαλύπτουν και συλλέγουν στοιχεία εστιάζοντας σε ό,τι τους κάνει εντύπωση, ώστε να αφηγηθούν στη συνέχεια τις δικές τους μοναδικές ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες.
Πρόκειται για έναν ευρηματικό και εναλλακτικό τρόπο συμμετοχής των παιδιών, με στόχο να κατανοήσουν με εύληπτο και βιωματικό τρόπο τη σπουδαιότητα του νερού στη ζωή μας, αλλά και του ρόλου της ΕΥΔΑΠ στη διαδρομή του νερού μέχρι τη βρύση του σπιτιού μας.
Η είσοδος είναι ελεύθερη στο ευρύ κοινό, ενώ η επιμέλεια της Έκθεσης ανήκει στην κα Ερατώ Κουτσουδάκη
Ώρες και ημέρες λειτουργίας Έκθεσης:
Δευτέρα Κλειστά
Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 9:00-13:30
Παρασκευή 9:00-20:00
Σάββατο 11:00-16:00
Κυριακή 10:00-18:00
Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε την ΕΥΔΑΠ στα social media: Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, YouTube κι επισκεφτείτε το www.eydap.gr
