Τη διαμόρφωση ενός δεύτερου πακέτου παρεμβάσεων για τη στήριξη της οικονομίας εξετάζει η κυβέρνηση, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αυξάνουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και ενισχύουν τις πιέσεις στις τιμές.
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά την πορεία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, προετοιμάζοντας μια σειρά από μέτρα που θα ενεργοποιηθούν, εφόσον οι ανατιμήσεις παγιωθούν και αρχίσουν να μεταφέρονται με μεγαλύτερη ένταση στην ελληνική οικονομία.
Ήδη το πρώτο βήμα έγινε με την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και βασικά αγαθά, μέσω Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, σε μια προσπάθεια να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας εν μέσω της διεθνούς ενεργειακής αναταραχής. Το μέτρο θα ισχύσει έως το τέλος Ιουνίου και αφορά τόσο τα υγρά καύσιμα όσο και βασικούς κωδικούς τροφίμων και προϊόντων καθημερινής χρήσης.
Ωστόσο, στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι το μέτρο αυτό αποτελεί μόνο την πρώτη γραμμή άμυνας. Αν οι διεθνείς τιμές ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τότε θα εξεταστεί η ενεργοποίηση ενός ευρύτερου πλέγματος στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Πότε θα ενεργοποιηθούν τα μέτρα
Η ενεργοποίηση των πρόσθετων παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που εξετάζονται στο οικονομικό επιτελείο, σημείο αναφοράς αποτελεί η διατήρηση της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα. Αντίστοιχα, για το φυσικό αέριο το όριο τοποθετείται κοντά στα 80 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί ένα τέτοιο σενάριο, τότε θα τεθεί σε εφαρμογή μια σειρά εργαλείων που είχαν χρησιμοποιηθεί και κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Οι τρεις βασικοί άξονες παρέμβασης
Το πακέτο μέτρων που βρίσκεται υπό επεξεργασία επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς. Στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, στο κόστος καυσίμων και στις τιμές των βασικών αγαθών. Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούνται κρίσιμες, καθώς οι αυξήσεις στην ενέργεια μεταφέρονται γρήγορα στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, επηρεάζοντας τελικά το σύνολο των αγαθών και υπηρεσιών.
Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναφορά ή προσαρμογή μέτρων που είχαν εφαρμοστεί κατά την ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ένα από τα εργαλεία που εξετάζονται είναι η μορφή επιδότησης καυσίμων, αντίστοιχη με το Fuel Pass, μέσω του οποίου είχε δοθεί ενίσχυση στους οδηγούς για να αντισταθμιστεί μέρος των αυξήσεων στη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης.
Την περίοδο εκείνη η ενίσχυση δινόταν ανά τρίμηνο και ανερχόταν σε περίπου 40 ευρώ για τις αστικές περιοχές και 50 ευρώ για τις πιο απομακρυσμένες, ενώ υπήρχε ειδική πρόβλεψη για μοτοσυκλέτες και επαγγελματίες οδηγούς.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αντιμετώπιση των αυξήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το βασικό εργαλείο θα είναι η επιδότηση των τιμολογίων ρεύματος, με κλιμακωτή ενίσχυση ανάλογα με το επίπεδο κατανάλωσης.
Στο παρελθόν, το σύστημα αυτό προέβλεπε υψηλότερη επιδότηση για χαμηλότερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να στηρίζονται περισσότερο τα μικρότερα νοικοκυριά.
Στο μικροσκόπιο και η στήριξη για τα τρόφιμα
Ένα ακόμη μέτρο που θα μπορούσε ενδεχομένως να επανέλθει είναι μιας μορφής ενίσχυσης για τις δαπάνες τροφίμων, στα πρότυπα του Market Pass, το οποίο κάλυπτε μέρος των μηνιαίων αγορών των νοικοκυριών.
Το συγκεκριμένο εργαλείο είχε καλύψει περίπου το 10% των δαπανών τροφίμων έως ένα συγκεκριμένο όριο αγορών.
Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, σε περίπτωση επαναφοράς του μέτρου θα εξεταστούν αλλαγές τόσο στα εισοδηματικά κριτήρια όσο και στο ποσοστό επιδότησης, ώστε να προσαρμοστεί στις σημερινές οικονομικές συνθήκες.
Σχέδιο «ετοιμότητας» για την οικονομία
Προς το παρόν, στο οικονομικό επιτελείο τηρούν στάση αναμονής, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν εξαιρετικά ρευστές.
Παράλληλα, όμως, διαμορφώνεται ένα σχέδιο «ετοιμότητας», ώστε η κυβέρνηση να μπορεί να παρέμβει γρήγορα εάν οι διεθνείς ενεργειακές ανατιμήσεις αρχίσουν να επηρεάζουν πιο έντονα την καθημερινότητα των νοικοκυριών και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, η τελική ενεργοποίηση των όποιων μέτρων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης στις αγορές ενέργειας το επόμενο διάστημα.
