Σε καθεστώς αυξημένης εποπτείας εισέρχεται από σήμερα η αγορά καυσίμων και βασικών ειδών διαβίωσης, μετά την ενεργοποίηση του νέου πλαφόν στα περιθώρια κέρδους που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Το μέτρο, το οποίο θεσπίστηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026 και αποσκοπεί στον περιορισμό φαινομένων αισχροκέρδειας, σε μια περίοδο έντονης διεθνούς αβεβαιότητας.
Η παρέμβαση έρχεται στον απόηχο της κλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή και των ανησυχιών για νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια και τα τρόφιμα. Με την εφαρμογή του μέτρου, η κυβέρνηση επιχειρεί να λειτουργήσει προληπτικά απέναντι σε πιθανές πληθωριστικές πιέσεις, διαμηνύοντας ότι η αγορά θα βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση.
Το πλαφόν αφορά τόσο την αγορά καυσίμων όσο και βασικές κατηγορίες προϊόντων καθημερινής κατανάλωσης, καλύπτοντας το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τη βιομηχανία και το χονδρεμπόριο έως το λιανεμπόριο.
Πώς θα λειτουργήσει το πλαφόν στα καύσιμα
Στην αγορά καυσίμων καθορίζονται συγκεκριμένα ανώτατα όρια στο περιθώριο κέρδους. Στο χονδρεμπόριο το μεικτό περιθώριο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 5 λεπτά ανά λίτρο σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια.
Στο λιανεμπόριο, δηλαδή στα πρατήρια καυσίμων, το ανώτατο περιθώριο ορίζεται στα 12 λεπτά ανά λίτρο.
Η ρύθμιση προβλέπει διαφοροποιήσεις για τις νησιωτικές περιοχές, όπου το κόστος μεταφοράς είναι αυξημένο, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα στον εφοδιασμό.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, το συγκεκριμένο πλαίσιο έχει στόχο να αποτρέψει ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές της αντλίας σε περίπτωση νέας διεθνούς ενεργειακής αναταραχής.
Το πλαφόν στα τρόφιμα και τα βασικά είδη
Στα τρόφιμα και στα βασικά είδη διαβίωσης το μέτρο εφαρμόζεται με διαφορετικό τρόπο. Δεν επιβάλλεται ανώτατη τιμή πώλησης, αλλά ανώτατο όριο στο μεικτό περιθώριο κέρδους που μπορεί να εφαρμόζει μια επιχείρηση.
Συγκεκριμένα, οι εταιρείες δεν μπορούν να αυξήσουν το περιθώριο κέρδους τους σε σχέση με το μέσο επίπεδο που είχαν το 2025.
Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση αύξησης του κόστους παραγωγής ή προμήθειας μπορούν να προχωρήσουν σε αναπροσαρμογές τιμών, δεν μπορούν όμως να διευρύνουν την κερδοφορία τους σε βάρος των καταναλωτών.
Το μέτρο καλύπτει το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων βιομηχανιών τροφίμων, εταιρειών χονδρεμπορίου, σούπερ μάρκετ και επιχειρήσεων διακίνησης προϊόντων.
Αυστηρά πρόστιμα για παραβάσεις
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρό σύστημα ελέγχων. Οι επιχειρήσεις που παραβιάζουν το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους θα βρίσκονται αντιμέτωπες με πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης και το μέγεθος της εταιρείας.
Οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης και τη νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς.
Χατζηδάκης: Καμία ανοχή στην αισχροκέρδεια
Η κυβέρνηση υπογράμμισε ότι το μέτρο είναι απαραίτητο για την προστασία της αγοράς και των καταναλωτών. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε ότι στόχος είναι η αποτροπή αθέμιτων πρακτικών σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας. «Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει τις διεθνείς εξελίξεις ή τον παγκόσμιο πληθωρισμό. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε φαινόμενα αισχροκέρδειας και θα το κάνουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει ζήτημα ενεργειακής επάρκειας, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα δεν εξαρτάται ενεργειακά από την περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Παπασταύρου: Προληπτική παρέμβαση
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος χαρακτήρισε τα μέτρα προληπτικά.
«Η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές. Η πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι η κατάσταση αυτή δεν θα οδηγήσει σε φαινόμενα αισχροκέρδειας», ανέφερε.
Ο υπουργός σημείωσε ότι η ενεργειακή στρατηγική της χώρας ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καλύπτουν πλέον περισσότερο από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής.
Θεοδωρικάκος: Θεμιτό το κέρδος, όχι η αισχροκέρδεια
Ιδιαίτερα σαφές μήνυμα προς την αγορά έστειλε και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος. «Είναι ένα αυστηρό μέτρο για την αγορά, αλλά υπό τις παρούσες συνθήκες είναι δίκαιο», ανέφερε.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει εντατικούς ελέγχους, προκειμένου να αποτραπούν αθέμιτες πρακτικές. «Το κέρδος είναι θεμιτό. Η αισχροκέρδεια όμως δεν είναι», σημείωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το προηγούμενο διάστημα πραγματοποιήθηκαν περίπου 1.500 έλεγχοι σε πρατήρια καυσίμων, ενώ τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν για παραβάσεις σχετικών μέτρων έφτασαν τα 20 εκατ. ευρώ.
Οι πρώτες αντιδράσεις από τα σούπερ μάρκετ
Συγκρατημένη ήταν η αντίδραση του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων. Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας σημείωσε ότι ο κλάδος λειτουργεί με υπευθυνότητα και διαφάνεια, εξυπηρετώντας καθημερινά εκατομμύρια καταναλωτές σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην ανακοίνωσή της αναφέρει ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι τιμές στα σούπερ μάρκετ παρέμειναν συγκρατημένες το προηγούμενο διάστημα. Σύμφωνα με την ΕΣΕ, ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, ακόμη και μετά τη λήξη του προηγούμενου καθεστώτος πλαφόν.
Πίεση στον κλάδο καφέ
Πιο έντονη είναι η αντίδραση από τον κλάδο του καφέ, όπου επιχειρήσεις επισημαίνουν ότι το κόστος πρώτων υλών έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ Τάσος Γιάγκογλου υποστήριξε ότι πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν ήδη με περιορισμένα περιθώρια κέρδους.
«Από το 2021 οι επιχειρήσεις καφέ αντιμετωπίζουν συνεχείς αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες χωρίς να μπορούν να μετακυλίσουν πλήρως αυτές τις αυξήσεις στους καταναλωτές», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επαναφορά του πλαφόν σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς τιμές καφέ βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στον κλάδο.
Επιμελητήρια: Χρειάζεται σαφές πλαίσιο εφαρμογής
Τα επιμελητήρια αναγνωρίζουν την ανάγκη προστασίας της αγοράς, επισημαίνουν όμως την ανάγκη για σαφείς κανόνες εφαρμογής.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Γιάννης Μπρατάκος δήλωσε ότι σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας η αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας αποτελεί εύλογη προτεραιότητα. Παράλληλα όμως υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει σαφής μεθοδολογία υπολογισμού του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου σημείωσε ότι η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις. «Η ενέργεια επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής και μεταφοράς. Αν αυξηθούν οι τιμές της ενέργειας, αυτό αργά ή γρήγορα μεταφέρεται και στις τιμές των προϊόντων», ανέφερε.
Θετική ήταν η στάση του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. Ο πρόεδρός του Κωνσταντίνος Κόλλιας δήλωσε ότι η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς. «Σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας τέτοιου είδους παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις υγιείς επιχειρήσεις», σημείωσε.
Το επόμενο διάστημα
Το μέτρο θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 30 Ιουνίου 2026, οπότε και θα επανεξεταστεί από την κυβέρνηση. Η πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας, αλλά και η εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, θα αποτελέσουν βασικούς παράγοντες για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του.
Μέχρι τότε, η αγορά θα λειτουργεί υπό στενή παρακολούθηση, με τις αρχές να διαμηνύουν ότι δεν θα υπάρξει ανοχή σε φαινόμενα αθέμιτης κερδοφορίας.
