Συνεργείο που εργάστηκε στη διάνοιξη της Σήραγγας Μπογιατίου, σε αναμνηστική φωτογραφία
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Ίσως δεν είναι υπερβολή αν λεχθεί ότι είναι το κομβικότερο και πιο καθοριστικό έργο που έχει συντελεστεί τα τελευταία 100 χρόνια στην Ελλάδα και το έργο που έπαιξε τον κυρίαρχο λόγο για να αλλάξει το ρου της ιστορίας της Αθήνας, της Αττικής και των περιχώρων και να αναπτυχθεί η ζωή εκατομμυρίων οικογενειών. Ο λόγος για το Φράγμα και την Τεχνητή Λίμνη του Μαραθώνα, που ολοκληρώθηκε πριν από 90 χρόνια, αλλάζοντας την ιστορία του λεκανοπεδίου της Αττικής και του Πειραιά.
Ήταν η εποχή που η πληθυσμιακή έκρηξη της πρωτεύουσας λόγω της μικρασιατικής καταστροφής και όλων όσων ακολούθησαν άλλαζε το status quo και τα δεδομένα διαβίωσης, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη εκσυγχρονισμού της ύδρευσης Αθήνας, Πειραιά και των γύρω συνοικισμών.
Άρα, ήταν ζωτικής σημασίας μια ολιστική όσο και ρηξικέλευθη λύση, που θα έλυνε το τεράστιο θέμα – και από πλευράς υγιεινής – της λειψυδρίας, αλλά και θα άλλαζε μια για πάντα το ρου της πρωτεύουσας αλλά και της χώρας εν γένει.
Τα έργα θα επόπτευε κατασκευαστικά η Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Υδάτων (ΕΕΥ), η οποία συστάθηκε για το σκοπό αυτό.
Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1926, ολοκληρώθηκαν το 1929, αλλά η πλήρης... ροή καθαρού νερού στην πόλη ξεκίνησε το 1931. Το μεγάλο έργο που έδωσε ζωή στην Αθήνα του Μεσοπολέμου χρηματοδοτήθηκε με έκδοση ομολογιακού δανείου 10 εκατ. δολαρίων.
Πρόκειται για τον πρώτο σύγχρονο ταμιευτήρα της Αθήνας, ένα μεγάλο έργο που σηματοδότησε την εξέλιξη της πρωτεύουσας αλλά έγινε εφαλτήριο και μπούσουλας για σειρά άλλων μεγάλων έργων, που άλλαξαν ριζικά την εικόνα της πρωτεύουσας και της χώρας και κυρίως αναβάθμισαν τη ζωή των Ελλήνων.
Το Φράγμα κατασκευάστηκε στην έκβαση των χειμάρρων Χάραδρου και Βαρνάβα. Χρειάστηκαν 3 χρόνια για την ολοκλήρωσή του και περισσότεροι από 3.000 ανειδίκευτοι εργάτες, κυρίως Μικρασιάτες πρόσφυγες και ντόπιοι αρβανίτες, οι οποίοι ήσαν κάτοικοι των γύρω χωριών που πρωτίστως ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Το φράγμα επενδύθηκε με το λευκότερο μάρμαρο του κόσμου, το φημισμένο μάρμαρο Πεντέλης, που έχει φτάσει στα πέρατα της οικουμένης, ενώ από αυτό χτίστηκε ως γνωστόν και ο Παρθενώνας.
Αξίζει να σημειωθεί πως για τις ανάγκες αποπεράτωσης του μεγάλου έργου, χτίστηκε ένα τεράστιο εργοτάξιο της εποχής από την Ulen, το οποίο περιελάμβανε λατομείο, μεταφορική γραμμή υλικών αλλά και ένα μεγάλο οικισμό για τη στέγαση 1.000 εργαζομένων! Αναπτύχθηκε μια ολοκληρωμένη κοινότητα, ένα νέο... χωριό, αποκλειστικά για την αποπεράτωση του Φράγματος του Μαραθώνα, το οποίο διέθετε όλες τις απαραίτητες υποδομές ανάμεσα στις οποίες και μαγειρείο, παντοπωλείο, φαρμακείο και νοσοκομείο.
Το ίδιο πράττουν τώρα μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι που αναλαμβάνουν τεράστια έργα με χιλιάδες εργαζόμενους, όπως είναι τα έργα Μετρό στις αραβικές χώρες και αλλού.
Καινοτομία, εκπαίδευση και κουλτούρα είναι τρία από τα βασικά στοιχεία που χαρακτήρισαν την πορεία κατασκευής του έργου. Αμερικάνοι και Έλληνες μηχανικοί κατάφεραν να συνδυάσουν - παρά τις όποιες διαφορές τους - τις γνώσεις και την εμπειρία τους. Αποτέλεσμα όχι μόνο η κατασκευή ενός άρτιου έργου, αλλά και η μετέπειτα μετάλλαξη των πρακτικών των εγχώριων μηχανικών στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα της Ελλάδας.
Τι περιλαμβάνει η εμπνευσμένη έκθεση της ΕΥΔΑΠ
Όλα αυτή την ιστορία αποτυπώνει η καταπληκτική έκθεση με τίτλο «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» που διοργανώνει η ΕΥΔΑΠ στο Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος), όπου για πρώτη φορά εκθέτει τεκμήρια του Ιστορικού της Αρχείου προσφέροντας στο κοινό ένα μαγικό ταξίδι στο παρελθόν με υλικό που ουδέποτε έχει δει ξανά το φως της δημοσιότητας.
Για πρώτη φορά στα χρονικά, στη διάθεση του κοινού τίθενται αδημοσίευτα τεκμήρια και πλούσιο υλικό από μια προσπάθεια που σφράγισε την πορεία του αστικού εκσυγχρονισμού της χώρας.
Η Έκθεση διερευνά τις τεχνικές δυσκολίες του έργου, ποιοι εργάστηκαν γι’ αυτό και υπό ποιες συνθήκες, τι σώζεται από την κατασκευή του 90 χρόνια μετά και πόσο επηρέασε και άνοιξε νέους δρόμους το εργοτάξιο αυτό στην οργάνωση των μετέπειτα τεχνικών έργων στη χώρα μας.
Σημειώνεται ότι η έκθεση αρχικά ολοκληρώνονταν τέλη Φεβρουαρίου 2020, όμως η ΕΥΔΑΠ, λόγω της μεγάλης προσέλευσης του έντονου ενδιαφέροντος του κοινού αποφάσισε να δώσει παράταση έως τις 29 Μαρτίου 2020.
Στιγμιότυπο από την τελετή εγκαινίων του νέου δικτύου ύδρευσης των πόλεων Αθηνών, Πειραιώς και περιχώρων,
στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, 03 Ιουνίου 1931.
Η Ελληνική Εταιρεία Υδάτων διαφημίζεται μέσω της τοποθέτησης πιδάκων νερού στην τελετή των εγκαινίων.
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Τι περιλαμβάνει η Έκθεση
- Φωτογραφικό υλικό (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
- Αρχιτεκτονικά Σχέδια και Χάρτες (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
- Εγγραφα τεκμήρια (Συμβάσεις, επιστολές και άλλα επίσημα έγγραφα, βιβλία)
- Αντικείμενα, όπως εργαλεία χρήσης της κατασκευής και της καθημερινής ζωής του Φράγματος στα τέλη της δεκαετίας του 1020.
- Τρισδιάστατη αναπαράσταση της κατασκευής του Φράγματος του Μαραθώνα.
- Κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους της εποχής με πλάνα από τις φάσεις του εργοταξίου του Φράγματος του Μαραθώνα. Μάλιστα, τα πλάνα είχαν γυριστεί με την τεχνική του βωβού κινηματογράφου, έχουν μονταριστεί για το σκοπό της έκθεσης και έχουν επενδυθεί ηχητικά.
Στην είσοδο της έκθεσης οι διοργανωτές έχουν σχεδιάσει ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα /παιχνίδι για τους μικρούς μας φίλους. Μία διαδραστική κατασκευή, 20 εργαλεία και έναν ήρωα, άπειρες ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες για να φτάσει το νερό στο ποτήρι. Ένας εναλλακτικός τρόπος συμμετοχής των παιδιών στην Έκθεση, με τον οποίο ανακαλύπτουν και συλλέγουν στοιχεία εστιάζοντας σε ό,τι τους κάνει εντύπωση, ώστε να αφηγηθούν στη συνέχεια τις δικές τους μοναδικές ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες.
Μια εξαιρετική πρωτοβουλία που αποτελεί έναν ευρηματικό και εναλλακτικό τρόπο συμμετοχής των παιδιών, με στόχο να κατανοήσουν με εύληπτο και βιωματικό τρόπο τη σπουδαιότητα του νερού στη ζωή μας, αλλά και του ρόλου της ΕΥΔΑΠ στη διαδρομή του νερού μέχρι τη βρύση του σπιτιού μας.
Η είσοδος είναι ελεύθερη στο ευρύ κοινό, ενώ η επιμέλεια της Έκθεσης ανήκει στην κα Ερατώ Κουτσουδάκη
Ώρες και ημέρες λειτουργίας Έκθεσης:
Δευτέρα Κλειστά
Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 9:00-13:30
Παρασκευή 9:00-20:00
Σάββατο 11:00-16:00
Κυριακή 10:00-18:00
Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε την ΕΥΔΑΠ στα social media: Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, YouTube κι επισκεφτείτε το www.eydap.gr
