Του Κωνσταντίνου Μαριόλη
Βρίσκεται ή δεν βρίσκεται η αμερικανική οικονομία στα πρόθυρα μιας νέας ύφεσης; Και αν ναι, τι θα σημαίνει η εξέλιξη αυτή για την παγκόσμια οικονομία; Είναι η αντιστροφή της καμπύλης των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων αξιόπιστος… οιωνός για την επόμενη κρίση; Όπως και να 'χει, η πτώση της απόδοσης του 10ετούς ομολόγου των ΗΠΑ χαμηλότερα από την απόδοση των 3μηνων εντόκων, είναι η συζήτηση που μονοπωλεί το ενδιαφέρον αυτή τη στιγμή στις αγορές.
Είτε είστε από αυτούς που πιστεύουν ότι οι ζοφερές προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία λόγω του εμπορικού πολέμου, των ανησυχιών για το Brexit, των προβλημάτων των αναδυόμενων οικονομιών και της απότομης επιβράδυνσης της Κίνας, ευσταθούν, είτε τις βρίσκετε υπερβολικές και… καταστροφολογικές, το βέβαιο είναι ότι η αμερικανική οικονομία εκπέμπει SOS.
Χθες ήταν η δεύτερη διαδοχική ημέρα που η απόδοση των 10ετών αμερικανικών ομολόγων, των πιο ισχυρών τίτλων στον κόσμο, υποχώρησε σε επίπεδο χαμηλότερο από την απόδοση των εντόκων γραμματίων διάρκειας 3 μηνών. Με άλλα λόγια, το spread μεταξύ του 10ετούς και των 3μηνων εντόκων βρέθηκε σε αρνητικό έδαφος για πρώτη φορά από το 2007. Αυτό σημαίνει ότι η καμπύλη των αποδόσεων (η καμπύλη που σχηματίζεται από τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων όλων των ωριμάνσεων) αντιστράφηκε, σηματοδοτώντας την αρχή της αντίστροφης μέτρησης για την επόμενη ύφεση. Και όταν η αμερικανική οικονομία εισέρχεται σε ύφεση, είναι σαφές ότι ολόκληρος ο πλανήτης ανησυχεί.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, τα τελευταία 50 χρόνια έχει παρατηρηθεί 6 φορές το φαινόμενο η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου να παραμένει για 10 διαδοχικές ημέρες χαμηλότερα από τα έντοκα 3 μηνών. Σε όλες τις περιπτώσεις ακολούθησε ύφεση – κατά μέσο όρο – μετά από 311 ημέρες. Αν, λοιπόν, συνεχιστεί μέσα στην εβδομάδα η αντιστροφή τότε όλοι θα προσπαθούν να προβλέψουν το πότε θα πέσει σε ύφεση η αμερικανική οικονομία.
Ταυτόχρονα, η JP Morgan τοποθετεί στο 60% τις πιθανότητες ύφεση στις ΗΠΑ μέσα στους επόμενους μήνες. Βάσει των στατιστικών για την αντιστροφή της καμπύλης των αποδόσεων, η αμερικανική τράπεζα δεν αποκλείεται να επιβεβαιωθεί.
Από την πλευρά της, η Goldman Sachs προβλέπει ότι θα υπάρξουν σοβαρές ευκαιρίες στις αγορές καθώς πιστεύει ότι θα βρεθεί λύση σε θέματα όπως το Brexit και ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας. Όμως κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ο Τραμπ θα τα βρει με τον Σι και ότι οι Βρετανοί δεν θα τινάξουν ξανά στον αέρα τις διαπραγματεύσεις για το Brexit.
Η ταχύτερη επιδείνωση συνθηκών παρατηρήθηκε το 1973 όταν χρειάστηκαν μόλις 140 ημέρες από το αρνητικό spread μεταξύ 10ετούς ομολόγου και 3μηνων εντόκων έως την ύφεση. Ακολουθεί η ύφεση του 2000 όταν χρειάστηκαν 213 ημέρες μεταξύ των δύο εξελίξεων, ενώ η μεγαλύτερη «απόσταση» ήταν το 2006-2007 όταν χρειάστηκαν 487 ημέρες, σύμφωνα με την Bianco Research.
Παρ' όλα αυτά, δεν είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσει ύφεση. Αναλυτές της Moody' s υποστηρίζουν ότι μετά από τόσα χρόνια άπλετης ρευστότητας και πολλών τρισεκατομμυρίων που διοχέτευσαν στις αγορές οι κεντρικές τράπεζες, η «αναστροφή» των αποδόσεων δεν έχει πλέον την ίδια σημασία. Και αυτό γιατί μεγάλο μερίδιο των κρατικών τίτλων βρίσκονται στους ισολογισμούς της Fed και της ΕΚΤ με αποτέλεσμα οι όποιες μεταβολές να μην οφείλονται εξολοκλήρου στις τάσεις που κυριαρχούν στις αγορές.
Στο μεταξύ, η Γερμανία – για πρώτη φορά από το 2016 – δανείζεται από 3 μήνες μέχρι 10 χρόνια με αρνητικό επιτόκιο, που σημαίνει ότι οι επενδυτές πληρώνουν για να της δώσουν χρήματα. Πρόκειται για ένα ακόμη σημάδι ακραίας αβεβαιότητας και έντονου προβληματισμού για τα ανοιχτά μέτωπα. Παράλληλα, η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού ομολόγου υποχώρησε στο -0,08% που είναι το χαμηλότερο επίπεδο από τότε που η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας έθεσε ως στόχο το 0%. Πίσω στην Ευρώπη, και οι αποδόσεις των ελβετικών ομολόγων βρίσκεται σε αρνητικό έδαφος. Η Ελβετία, μάλιστα, δανείζεται με αρνητικό επιτόκιο ακόμη και για 15 χρόνια, πυροδοτώντας νέο γύρο ζοφερών προβλέψεων.
