Στον ελλαδικό μικρόκοσμο που ζούμε, θεωρούμε πως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε αυτή την περίοδο είναι το ενδεχόμενο να μη προκύψει κυβέρνηση στις επόμενες εκλογές, οι οποίες θα γίνουν σε ενάμιση χρόνο.
Αν και ουσιαστικά από το δεύτερο εξάμηνο του 2026 μπαίνουμε σε προεκλογική περίοδο, φοβάμαι πως μέχρι τις επόμενες εκλογές πολλά και ανατρεπτικά μπορούν να συμβούν.
Δεν εννοώ ατυχήματα όπως τα Τέμπη ή σκάνδαλα όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε τις υβριδικές, ενορχηστρωμένες επιθέσεις που τα συνοδεύουν μέσω του Τύπου και των κοινωνικών δικτύων.
Πιστεύω πως ο χρόνος, σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον των γεωπολιτικών ανακατατάξεων, έχει συμπυκνωθεί. Στο επόμενο χρονικό διάστημα, μέσα σε λίγους μήνες, μπορούν να συμβούν ανατροπές και ανακατατάξεις που σε άλλες περιόδους χρειάζονταν ολόκληρες δεκαετίες.
Από τη Βενεζουέλα, την Ουκρανία και την Ταϊβάν μέχρι το Ιράν ή τη Γαλλία, που παραπαίει ουσιαστικά ακυβέρνητη, ανά πάσα στιγμή μπορεί να προκύψουν εξελίξεις με άμεσο αντίκτυπο στις ελληνικές και ευρωπαϊκές ισορροπίες.
Οι τελευταίες επιτυχίες της Ελλάδας, σε σχέση με την εν τοις πράγμασιν ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, την ενεργειακή αναβάθμιση μέσω της δημιουργίας του κάθετου άξονα και την τριμερή Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ, έχουν θορυβήσει την Τουρκία, η οποία είναι πιθανό να επιχειρήσει σπασμωδικές αντιδράσεις.
Επιπλέον, η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, που μετρά ήδη περίπου δεκαπέντε χρόνια, φαίνεται να απαιτεί πλέον να τεθεί σε νέα, πιο ενισχυμένη βάση.
Το Ισραήλ αναδεικνύει πλέον την Τουρκία ως στρατηγική απειλή και φαίνεται να ζητά από την Ελλάδα μια στρατηγική συμμαχία ενεργητικής ανάσχεσης αυτής της απειλής.
Για το ελληνικό πολιτικό σύστημα, και κυρίως για την «επιδοματόβια» και «συνταξιοβία» ελληνική κοινωνία, κάτι τέτοιο θα μοιάζει με ηλεκτροσόκ.
Το Ισραήλ, για δεκαετίες, έχει αναπτύξει μια στρατηγική προληπτικής ανάσχεσης των αναδυόμενων κινδύνων. Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να αντιδρούμε σε αυτούς εκ των υστέρων. Πρώτα προχώρησε η Τουρκία στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και μετά απάντησε η Ελλάδα με την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Το Ισραήλ φαίνεται να ζητά από Ελλάδα και Κύπρο μια πιο δυναμική στάση απέναντι στις αναδυόμενες τουρκικές απειλές, στο πλαίσιο της τριμερούς συμμαχίας.
Αν η Ελλάδα αρνηθεί να ακολουθήσει, ενδέχεται να χρειαστεί αργότερα να αντιμετωπίσει μόνη της την ίδια απειλή, η οποία θα έχει καταστεί πολύ ισχυρότερη. Αν, αντίθετα, υιοθετήσει μια δυναμικότερη στάση, μπορεί να προκαλέσει μια αντιπαράθεση που ενδεχομένως θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Μια πιο δυναμική στάση στην περιοχή δεν σημαίνει μόνο μονομερείς πρωτοβουλίες έναντι της Τουρκίας, αλλά και ενισχυμένη οικονομική, διπλωματική και στρατιωτική παρουσία σε γειτονικές χώρες-κλειδιά, όπως αυτές της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και των Βαλκανίων.
Μια τέτοια παρουσία θα έχει αυξημένο οικονομικό κόστος, αλλά ενδεχομένως και κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Είναι διατεθειμένη η πολιτική ηγεσία —κυβέρνηση και αντιπολίτευση— αλλά κυρίως η κοινωνία, να αναλάβουν αυτό το κόστος;
Καλή η κοσμοσυρροή στις προβολές της κινηματογραφικής ταινίας για τον Καποδίστρια· είμαστε όμως διατεθειμένοι, από τα περίπου 30 δισ. ευρώ που δαπανούμε ετησίως για συντάξεις, να περικόψουμε 4–5 δισ. για τις αναβαθμισμένες αμυντικές ανάγκες μιας πιο δυναμικής πολιτικής;
Σε ένα τρέιλερ της κινηματογραφικής ταινίας για τον Καποδίστρια, παρουσιάζεται ο πρώτος κυβερνήτης να ζητά από τους προεστούς και τους προύχοντες να δώσουν, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αιώνιοι εχθροί του γένους, οι Οθωμανοί. Τότε ο σκηνοθέτης παρουσιάζει τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη να φωνάζει με αγανάκτηση: «Να δώσουμε; Δώσαμε και μας χρωστάει η πατρίδα… κι εσύ εχθρός είσαι!»
Φοβάμαι πως τα διλήμματα είναι - αν όχι τα ίδια - τουλάχιστον παρόμοια.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα έρθουν οι κρίσιμες αποφάσεις. Είναι αν θα μας βρουν προετοιμασμένους - ή απλώς θεατές, όπως τόσες φορές στο παρελθόν.
