Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, που συνδέει την Ελλάδα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, έχει πολυεπίπεδη γεωστρατηγική σημασία για τη χώρα μας. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες υλοποίησής του.
Κεντρικός κόμβος του σχεδίου είναι η Ελλάδα, μέσω της Ρεβυθούσας και κυρίως του FSRU Αλεξανδρούπολης, που επιτρέπουν την εισαγωγή LNG – κυρίως αμερικανικού – και τη διοχέτευσή του προς τον Βορρά. Ωστόσο, το εγχείρημα προσκρούει σε υψηλό κόστος, περιορισμένη δυναμικότητα των δικτύων και αβεβαιότητα ως προς τη μακροπρόθεσμη ζήτηση, ιδιαίτερα καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει την πράσινη μετάβαση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν ενεργά το έργο, καθώς το αντιλαμβάνονται ως κρίσιμο εργαλείο απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, επιχειρώντας να ισορροπήσει μεταξύ γεωπολιτικών αναγκών, δημοσιονομικών περιορισμών και κλιματικών στόχων.
Παράλληλα, χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία σταθμίζουν τα οφέλη έναντι του κόστους, ενώ η Ουκρανία βλέπει τον Κάθετο Διάδρομο ως στρατηγικό εργαλείο επιβίωσης και επανένταξής της στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική. Συνολικά, το έργο δεν συνιστά απλώς μια ενεργειακή υποδομή, αλλά πεδίο γεωπολιτικού «πόκερ», όπου συγκρούονται στρατηγικές των ΗΠΑ, της Ε.Ε. και περιφερειακών παικτών, με την Ελλάδα σε ρόλο κρίσιμου αλλά απαιτητικού κόμβου.
Η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για τη Βόρεια Ελλάδα υπερβαίνει κατά πολύ το φυσικό αέριο. Πρόκειται για έργο γεωοικονομικής αναβάθμισης που την τοποθετεί στον ρόλο του επινείου των Βαλκανίων προς τη Μεσόγειο και τον έξω κόσμο.
Πρώτον, μετατρέπει τη Βόρεια Ελλάδα από ενδιάμεση περιφέρεια σε πύλη εισόδου. Η Αλεξανδρούπολη και η Θεσσαλονίκη λειτουργούν ως τα πρώτα «σημεία επαφής» των βαλκανικών οικονομιών με τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, εμπορίου και logistics. Έτσι, αντιστρέφεται ιστορικά ο άξονας εξάρτησης Βορρά–Νότου (Βαλκάνια → Κεντρική Ευρώπη) και διαμορφώνεται ένας νέος άξονας Βαλκάνια → Αιγαίο → Μεσόγειος → παγκόσμιες αγορές.
Δεύτερον, εδραιώνεται η Βόρεια Ελλάδα ως κόμβος ροών και όχι απλώς ως χώρα διέλευσης. Ο συνδυασμός LNG, αγωγών, λιμένων, σιδηροδρόμων και αποθηκών δημιουργεί κρίσιμη μάζα υποδομών. Εκεί όπου συγκλίνουν ροές ενέργειας, κεφαλαίων και εμπορευμάτων, ακολουθούν επενδύσεις, βιομηχανική δραστηριότητα και αυξημένο γεωπολιτικό βάρος.
Τρίτον, ενισχύεται η στρατηγική αυτονομία των Βαλκανίων με ελληνικό πρόσημο. Χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία και, μελλοντικά, η Ουκρανία αποκτούν πρόσβαση στη θάλασσα όχι μέσω τρίτων, αλλά μέσω ελληνικών υποδομών. Έτσι, δημιουργούνται δομικές σχέσεις εξάρτησης και συνεργασίας, πιο ανθεκτικές από συγκυριακές πολιτικές συμμαχίες, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η δυνητική επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή.
Τέλος, σε ιστορικούς όρους, η Βόρεια Ελλάδα επανακτά έναν ρόλο που είχε απωλέσει: αυτόν του φυσικού θαλάσσιου εξόδου της ενδοχώρας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Όπως συνέβαινε με τα μεγάλα επίνεια της Μεσογείου στο παρελθόν, έτσι και σήμερα, όποιος ελέγχει τις πύλες προς τη θάλασσα αποκτά διαρκή οικονομική και γεωπολιτική επιρροή.
Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τη Θεσσαλονίκη σε εμπορική, οικονομική και χρηματοοικονομική «πρωτεύουσα» μιας ευρύτερης περιοχής 40–80 εκατομμυρίων κατοίκων( και ΑΕΠ 600 -800 δισ. Ευρώ). Με άλλα λόγια, ο Κάθετος Διάδρομος δεν «περνά» απλώς από τη Βόρεια Ελλάδα· τη μετασχηματίζει σε κεντρικό παίκτη του νέου γεωοικονομικού χάρτη των Βαλκανίων.
Θωρείται αναμενόμενο Ρωσία και Τουρκία να κάνουν ότι περνά από το χέρι τους για να ματαιώσουν αυτά τα σχέδια. Ο υβριδικός πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει...
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
Λύκος στα πρόβατα ή ο μπάρμπα Γιώργος και το σύστημα
Αγαπητέ κύριε Στούπα,
Εύστοχο, και πάλι, το άρθρο σας, το θέμα είναι όμως να βρούμε τα αίτια και να λύσουμε το πρόβλημα αυτής της παράλογης συμπεριφοράς.
Ευκολόπιστοι υπάρχουν σε όλες τις κοινωνίες ανεξαιρέτως. Η ένταση και ο αριθμός όμως κάνουν την διαφορά.
Σε δυτικές κοινωνίες (σε αυτές αναφερόμαστε, αφού σε ολιγαρχίες το πρόβλημα εξαλείφεται, γιατί τις αποφάσεις τις λαμβάνουν οι ολιγάρχες και δικτάτορες), όπως για παράδειγμα οι σκανδιναβικές, η Ελβετία κλπ., δεν παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα ακραίου λαϊκισμού. Κατά την γνώμη μου, αυτό οφείλεται σε 2 κύριους παράγοντες:
1. Υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους κυβερνώντες, γιατί τα κρούσματα ασυνέπειας είναι μικρά, ή τιμωρούνται παραδειγματικά.
2. Υψηλό επίπεδο μόρφωσης.
O πρώτος παράγοντας έχει να κάνει με τις αξίες που υιοθέτησε η εκάστοτε κοινωνία μέσω της ιστορικής διαδρομής της, αλλά έχει να κάνει και με τον 2ο παράγοντα. Εδώ θα μας αντιτάξει κάποιος το εξής: «Μα στην χώρα μας έχουμε από τα μεγαλύτερα ποσοστά αποφοίτων ανωτάτων σχολών», οπότε όλα καλά με την παιδεία. Αυτό που γνωρίζουμε όλοι μας όμως είναι ότι η παιδεία στη χώρα μας επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή πτυχιούχων με σκοπό να «διοριστούν» σε μια καλή επαγγελματική θέση, ομάδα, κλπ. με προτεραιότητα φυσικά το δημόσιο για τους περισσότερους. Και όχι στην παραγωγή υπεύθυνων πολιτών.
Η παραγωγή πτυχιούχων όμως δεν έχει να κάνει με το κοινωνικό πρόβλημα το οποίο θέσατε. Και το Πακιστάν, η Σ. Αραβία, το Ιράν, η Κούβα, κλπ. διαθέτουν πανέξυπνους ικανότατους, γιατρούς, μηχανικούς και δικηγόρους. Ο απλός πολίτης όμως, πτυχιούχος ή όχι, έχει μάθει να προβληματίζεται πάνω σε όλα τα κοινωνικά θέματα πέραν της εξειδίκευσης του?
Ο κάθε Τράγκας βρίσκει και κάνει. Όταν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στους κυβερνώντες (όλοι μας διαθέτουμε καλά παραδείγματα για αυτό, αριστεροί , δεξιοί, κεντρώοι, ακραίοι) και δεν έχει μάθει να εξασκεί το μυαλό του ο πολίτης στο σχολείο, να εξάγει συμπεράσματα συνδυάζοντας περισσότερες πηγές και γεγονότα, οι λαϊκιστές θα προελαύνουν.
Ένα προσωπικό πραγματικό παράδειγμα:
Σε μια παραλία καλοκαίρι έπιασα κουβέντα με ένα συμπαθέστατο και εργατικό κύριο, ο οποίος προμήθευε αναψυκτικά και τις ξαπλώστρες με τις ομπρέλες. «Σήμερα ζέστη πολύ, 37οC» του λέω. «Α κύριε μου, μην τους πιστεύετε, ψέματα μας λένε, πάνω από 40οC είναι σήμερα, μου το είπε ένας φίλος μου που ασχολείται με αυτά». Δεν συνέχισα την συζήτηση και αναρωτήθηκα γιατί το απλούστατο μάθημα φυσικής που αφορά την θερμοκρασία δεν είχε καμία απολύτως επίδραση στην σκέψη του. Όλοι μας διαθέτουμε ένα θερμόμετρο να μετράμε την θερμοκρασία σώματος στο σπίτι μας. Αν το βάλουμε στο μπαλκόνι σε σκιερό μέρος θα διαπιστώναμε μόνοι μας αν η θερμοκρασία είναι αυτή που είναι και δεν θα χρειαζόμασταν τον φίλο μας τον σνωμοσιολόγο να μας ενημερώσει σχετικά.
ΥΓ: ο συμπαθής κύριος με είχε ενημερώσει ότι ο γυιος του σπούδαζε στην Αγγλία, δεν αναφέρομαι λοιπόν σε κάποιο περιθωριακό περίεργο, αποκομμένο απο το περιβάλλον, ο οποιος μας ήρθε απο το πουθενά και προσγειώθηκε στη χώρα μας.
Με εκτίμηση
Σταύρος Αργυριάδης
