Συχνά στα κοινωνικά δίκτυα δέχομαι επικρίσεις για φιλοκυβερνητική στάση. Θεωρώ τη διάγνωση της φιλοκυβερνητικής στάσης ορθή, αλλά την επίκριση λανθασμένη. Τούτο διότι δεν βλέπω στον ορίζοντα κάποια αξιόπιστη εναλλακτική που θα διατηρήσει τη χώρα, έστω στοιχειωδώς, σε μια θετική πορεία σύγκλισης με τις ανεπτυγμένες δημοκρατίες, τις οποίες θεωρώ ότι πρέπει να έχουμε ως πρότυπο.
Σε γενικές γραμμές, στη δημοσιογραφική μου πορεία κινήθηκα με γνώμονα ότι το σημαντικότερο επαγγελματικό asset είναι οι αναγνώστες και όχι η εύνοια του εκάστοτε εκδότη, κυβέρνησης ή επιχειρηματία. Αν δεν έχεις αναγνώστες και επιρροή στην κοινή γνώμη, κανένας δεν έχει λόγο να σε σέβεται ή να πληρώνει για να γράφεις στα ΜΜΕ που διαθέτει.
Πάντα, λοιπόν, θεωρούσα πως χρέος μου είναι να προβάλλω αυτό που πιστεύω ότι είναι προς το συμφέρον των αναγνωστών και των ανθρώπων που με εμπιστεύονται για να διαμορφώσουν άποψη για τα κοινά.
Τα τελευταία 20–30 χρόνια που αρθρογραφώ, είτε για τις αγορές είτε για γενικότερα θέματα, προσανατολιζόμουν πάντα με μια καθημερινή πυξίδα: «Τι θέλουν να μάθουν σήμερα από μένα οι αναγνώστες μου;».
Δεν έχω κρύψει ποτέ την εκτίμησή μου ότι στη Μεταπολίτευση οι κυβερνήσεις που πήγαν τη χώρα ένα βήμα καλύτερα απ’ ότι την παρέλαβαν είναι τρεις.
Η πρώτη ήταν η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, επειδή εγγυήθηκε μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία και έβαλε τη χώρα στην ΕΟΚ. Επίσης, με τη μονότονη επιμονή σε πολιτικές λιτότητας, παρέδωσε μια χώρα με χαμηλό χρέος (περίπου 25% του ΑΕΠ).
Η δεύτερη κυβέρνηση που άφησε έργο, τόσο σε θεσμικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο υποδομών, ήταν αυτή του Κώστα Σημίτη. Πιστεύω πως τους πολιτικούς πρέπει να τους αξιολογούμε από το έργο που αφήνουν και όχι από τα «θα» ή τις αγνές προθέσεις που εξαγγέλλουν. Εκτιμώ ότι η περίοδος Σημίτη, με μεταρρυθμίσεις όπως τα ΚΕΠ αλλά κυρίως με τα μεγάλα έργα υποδομής, μετέτρεψε τη χώρα από βαλκανική επαρχία σε ευρωπαϊκή χώρα. Το μετρό, η Αττική Οδός, το αεροδρόμιο, η Γέφυρα, το πέταλο του Μαλιακού, η πρώτη αποκρατικοποίηση της ΔΕΗ, του ΟΤΕ και δεκάδες μικρότερα έργα άλλαξαν ουσιαστικά τη ζωή μας.
Μπορεί η κοινή γνώμη να θαυμάζει πολιτικούς όπως τον Ανδρέα Παπανδρέου. Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι ο πλέον επιτυχημένος πρωθυπουργός του ΠΑΣΟΚ ήταν, εκ του αποτελέσματος, ο Σημίτης. Φυσικά, στην περίοδο Σημίτη υπήρξαν και αποτυχίες, όπως η υποχώρηση στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση Γιαννίτση και η μεταρρύθμιση του Αλέκου Παπαδόπουλου στην Υγεία. Σημαντικό πρόβλημα αποτέλεσε και η υψηλή διαφθορά. Η διαφθορά όμως στα καθ΄ημάς Βαλκάνια υπολογίζεται ως ποσοστό επί της προόδου. Μακάρι να ήταν αλλιώς αλλά προτιμώ μετρό έστω και με «μίζα» παρά τριτοκοσμικό χάος. Το ισοζύγιο, όμως, παραμένει υπερβολικά θετικό.
Ο τρίτος που θεωρώ, εκ του αποτελέσματος, σαν επιτυχημένο πρωθυπουργό είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο χειρισμός της πανδημίας, της υβριδικής εισβολής στον Έβρο και η ακύρωση στην πράξη του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελούν υπόδειγμα ορθολογικής αντίδρασης. Με βάση το ισοζύγιο ισχύος αποτελούν άθλο.
Μεταρρυθμίσεις όπως το e-gov και το «καλάθι του νοικοκυριού» (σε μια περίοδο διεθνούς αναζωπύρωσης του πληθωρισμού), για τις οποίες ανεπτυγμένες χώρες όπως η Γερμανία ζητούν τεχνογνωσία, είναι εμβληματικές.
Εκτιμώ ότι μετά το 2020 η Τουρκία, στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», σχεδίαζε να υλοποιήσει μέρος των διεκδικήσεών της και έναντι της Ελλάδας, όπως το έκανε σε άλλες χώρες (π.χ. Λιβύη, Συρία). Ο τρόπος με τον οποίο η Ελλάδα αντιμετώπισε αυτή την απειλή ήταν απολύτως επιτυχής. Το 2025 η Τουρκία βρίσκεται υπό πίεση από την Ελλάδα και όχι το αντίστροφο.
Η αμυντική συμφωνία με τη Γαλλία, η σύσφιξη των σχέσεων με το Ισραήλ - παρά το αρνητικό κλίμα λόγω των εξελίξεων στη Γάζα- και ο καλός χειρισμός της ανόδου Τραμπ στην εξουσία έχουν εξασφαλίσει πλεονεκτήματα στη χώρα. Ο ανασχεδιασμός των Ενόπλων Δυνάμεων και το μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα κινούνται στη σωστή κατεύθυνση σε σχέση με τις διεθνείς τεχνολογικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στην Παιδεία, η λειτουργία ξενόγλωσσων σχολών στα δημόσια πανεπιστήμια αλλά κυρίως η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων θεωρώ ότι αποτελούν ουσιαστικά βήματα προόδου, τα αποτελέσματα των οποίων θα φανούν μετά από 10–20 χρόνια. Κάποιοι ασκούν κριτική για την ποιότητα και το brand των μη κρατικών πανεπιστημίων που προσήλθαν. Κάνουν λάθος. Πιστεύω ότι το αποτέλεσμα θα φανεί μετά από μία δεκαετία, όταν θα υπάρχουν 2–3 «φουρνιές» αποφοίτων στην αγορά εργασίας.
Μέχρι το 2019, κάποιος έκανε αίτηση συνταξιοδότησης και περνούσαν 2–3 χρόνια μέχρι να εισπράξει την πρώτη σύνταξη. Μέχρι τότε έπρεπε να ζει με δανεικά. Μετά το 2020, κατά μέσο όρο, σε 2–3 μήνες οι συντάξεις εκδίδονται.
Άφησα τελευταίες τις οικονομικές επιδόσεις, γιατί γι’ αυτές διαβάζουμε καθημερινά. Η αλήθεια είναι ότι διαβάζουμε περισσότερα στον διεθνή Τύπο παρά στον ελληνικό. Οι καταθέσεις και οι μισθοί αυξάνονται, ενώ το χρέος και η ανεργία μειώνονται. Επιπλέον, η Ελλάδα παρουσιάζει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Στα 40 χρόνια στο οικονομικό ρεπορτάζ και στα 200 χρόνια ελληνικής οικονομικής ιστορίας που έχω «ξεψαχνίσει», αυτό σπάνια συνέβη.
Πολλοί αντιτείνουν ότι η Ελλάδα παραμένει μία από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ. Αυτό είναι αλήθεια. Όμως πάντα έτσι ήταν. Η μοναδική περίοδος που η Ελλάδα ήταν πλουσιότερη από χώρες όπως η Πολωνία και η Τσεχία ήταν όταν αυτές βρίσκονταν στον κομμουνιστικό μεσαίωνα.
Αλήθεια είναι επίσης ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς. Το θέλει όμως η ελληνική κοινωνία; Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε να κατευθύνονται περισσότεροι πόροι στην Ανάπτυξη και λιγότεροι στην Πρόνοια. Θέλει η ελληνική κοινωνία η συνταξιοδοτική δαπάνη από 30 δισ. τον χρόνο να πέσει στα 10–15 και οι δαπάνες για άμυνα, παιδεία και υγεία να μειωθούν στο μισό;
Φυσικά, υπάρχουν και τραγικές αποτυχίες των κυβερνήσεων Μητσοτάκη. Η συνέχιση της λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ όπως λειτουργούσε επί δεκαετίες είναι μία από αυτές. Αποτυχία θεωρώ επίσης την αξιολόγηση στη Μέση Εκπαίδευση, όπου, όπως διαβάζω, οι αξιολογήσεις «στήνονται» και όλοι αριστεύουν. Ισχυρό πλήγμα επίσης αποτέλεσαν οι υποκλοπές.
Το ισοζύγιο, όμως, παραμένει συντριπτικά θετικό και κανένας δεν πρόκειται να με εμποδίσει να το επισημαίνω. Όπου το επιχείρησαν παραιτήθηκα. Είπαμε το συμφέρον των αναγνωστών και της κοινωνίας προέχει.
