Το 1929 είναι η χρονιά που εκδηλώθηκε το μεγάλο χρηματιστηριακό κραχ, το οποίο οδήγησε και σε οικονομικό κραχ στη Νέα Υόρκη, απ’ όπου εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο.
Είχε προηγηθεί μια δεκαετία ακατάσχετης ανόδου των χρηματιστηρίων, αύξησης του χρέους και ευημερίας με δανεικά. Όπως σε όλες τις περιόδους ευημερίας, οι άνθρωποι γίνονται περισσότερο ηδονοθήρες και οι ηθικοί και νομικοί φραγμοί χαλαρώνουν.
Η δεκαετία του ’20 είναι η περίοδος που άνθισαν οι τεχνολογικές ανακαλύψεις και η τζαζ. Ακόμη και στο προπύργιο της συντηρητικής Πρωσίας, το Βερολίνο, λειτουργούσαν 120 gay μπαρ, ενώ οι επεμβάσεις αλλαγής φύλου είχαν αρχίσει να γίνονται μόδα.
Η συντηρητική πλειοψηφία, πέραν των κοσμοπολίτικων αστικών κέντρων, είχε αρχίσει να σοκάρεται. Μετά ήρθε η οικονομική κρίση και οι εθνικοσοσιαλιστές του Χίτλερ βρήκαν πρόσφορο έδαφος για να προσφέρουν «ασφάλεια».
Τη δεκαετία του ’30, η βαθιά πολιτική κρίση στη Γαλλία αποδυνάμωσε τα κατεστημένα κόμματα και ενίσχυσε τα άκρα. Σκάνδαλα, κοινωνικός διχασμός και αντισημιτισμός τροφοδότησαν την άνοδο της ακροδεξιάς, η οποία αποπειράθηκε να επιβάλει δυναμική ανατροπή το 1934 χωρίς επιτυχία. Η Αριστερά απάντησε με μαζικές κινητοποιήσεις και γενική απεργία, οδηγώντας τελικά στη συγκρότηση του Λαϊκού Μετώπου, το οποίο κέρδισε τις εκλογές της 3ης Μαΐου 1936.
Στα προπολεμικά χρόνια αναπτύχθηκαν στη Γαλλία ισχυρά ρεύματα κατευνασμού και ηττοπάθειας, με γνωστό σύνθημα το «Pourquoi mourir pour Dantzig;» («Γιατί να πεθάνουμε για το Ντάντσιχ;»). Στην πράξη οι αριστεροί έκαναν πλάτες στον Χίτλερ και τον Στάλιν, οι οποίοι είχαν μοιράσει την Πολωνία, μη βλέποντας πως ερχόταν η σειρά τους…
Στη Γερμανία είχε προηγηθεί, μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ενίσχυση της άκρας Αριστεράς, που ετοιμαζόταν να πάρει την εξουσία με τη βία. Ως αντίδραση αυτοάμυνας, το σύστημα στήριξε την άκρα Δεξιά. Είχε προηγηθεί στην Ιταλία η άνοδος των φασιστών του Μουσολίνι στην εξουσία. Ακολούθησε και ο Ισπανικός Εμφύλιος, όπου επικράτησε ο Φράνκο.
Η έκφυλη ηδονοθηρία, σε συνδυασμό με την άνοδο της άκρας Αριστεράς, οδήγησαν αντανακλαστικά στην άνοδο της άκρας Δεξιάς, η οποία, προκειμένου να συσπειρώσει το κοινό της, ανακάλυπτε εχθρούς παντού εκτός συνόρων.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1939, ξεκίνησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Δύο χρόνια αργότερα, η Ιαπωνία, αντιδρώντας στον ενεργειακό αποκλεισμό που της επέβαλαν οι ΗΠΑ, προσπάθησε να καταστρέψει τον αμερικανικό στόλο του Ειρηνικού, πραγματοποιώντας επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. Οι ΗΠΑ εισήλθαν στον πόλεμο και έκριναν την έκβασή του.
Οι ΗΠΑ επιχειρούσαν να ανακόψουν την άνοδο της Ιαπωνίας εφαρμόζοντας ενεργειακό αποκλεισμό, όπως σήμερα επιχειρούν εναντίον της Κίνας, επιδιώκοντας τον έλεγχο της Βενεζουέλας και του Ιράν. Στις ΗΠΑ, τη δεκαετία του ’30, μεσουρανούσε το απομονωτικό κίνημα του Τσαρλς Λίντμπεργκ, με σύνθημα «Πρώτα η Αμερική». Ο Λίντμπεργκ ήταν θαυμαστής του Χίτλερ. Αν είχε κατέβει στις εκλογές και είχε κερδίσει τον Ρούσβελτ, ίσως τα πράγματα να είχαν εξελιχθεί αλλιώς.
Χαρακτηριστικό των δεκαετιών του 1920 και 1930 ήταν η ηδονοθηρία της ευημερίας με δανεικά και η χρηματιστηριακή «φούσκα». Μετά το κραχ, προέκυψε αντισυστημισμός και ενίσχυση των άκρων. Όταν τα άκρα κατέλαβαν την εξουσία, άρχισαν να οδηγούν σε πολέμους εναντίον ανταγωνιστικών χωρών.
Οι ομοιότητες της δεύτερης και τρίτης δεκαετίας του περασμένου αιώνα με την περίοδο που διανύουμε πολλαπλασιάζονται με τον χρόνο. Χαρακτηριστικότερο δείγμα είναι η ενίσχυση των άκρων.
Την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν εκλογές στο κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου της Γερμανίας, όπου τα τελευταία 30 χρόνια κυβερνούσαν οι Σοσιαλδημοκράτες. Την μεγαλύτερη άνοδο πραγματοποίησε το ακροδεξιό AfD.
Στις ηλικίες 18–24, το ακροδεξιό AfD και το ακροαριστερό Die Linke ήρθαν πρώτο και δεύτερο κόμμα με 21% και 19% αντίστοιχα.
Στις ηλικίες 25–34, το AfD ήρθε πρώτο με 27%, με δεύτερο το κεντροδεξιό CDU με 23%.
Μία αιτία της ανόδου της ακροδεξιάς, σύμφωνα με τα στοιχεία, αποδίδεται στα περιστατικά βιασμών στη Γερμανία. Οι περισσότεροι καταγράφονται σε δράστες αφγανικής καταγωγής, ενώ ακολουθούν άλλες ομάδες μεταναστών.
Στις δημοτικές εκλογές στη Γαλλία, το κόμμα της Λεπέν κατέγραψε ισχυρή άνοδο, με δεύτερο το αριστερό μέτωπο του Μελανσόν, το οποίο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από πληθυσμούς μεταναστών στις πόλεις.
ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2026
Αποτελέσματα στις 288 κύριες πόλεις της μητροπολιτικής Γαλλίας
Δεξιά: 118
Κέντρο: 30
Αριστερά: 54
