Τις περισσότερες φορές που υπάρχει μία σημαντική διαμάχη μεταξύ των αισιόδοξων και των απαισιόδοξων αναλυτών, δηλαδή των ταύρων και των αρκούδων σύμφωνα με την αμερικανική ορολογία που έχει κυριαρχήσει διεθνώς (bulls vs. bears), η κύρια διαφωνία τους έχει σχέση με τα κέρδη των επιχειρήσεων, τα μερίσματα που δίνουν (όσες δίνουν), τις προοπτικές κάθε κλάδου ξεχωριστά. Έχει άμεση σχέση επίσης με την κατάσταση της οικονομίας, το ύψος των επιτοκίων αναφοράς, την σχέση των αποτιμήσεων με τους ιστορικούς μέσους όρους και διάφορα άλλα ζητήματα μακροοικονομικής και μικροοικονομικής φύσεως.
Αυτές τις μέρες, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Μέση Ανατολή, η μάχη των ταύρων με τις αρκούδες στο ελληνικό χρηματιστήριο και στα περισσότερα διεθνή, έχει προφανώς σχέση με όλα αυτά που προαναφέραμε. Μόνο που όλα αυτά εξαρτώνται σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό από έναν εξωγενή παράγοντα που εκ πρώτης όψεως δεν έχει καμία σχέση με οικονομικά και επιχειρηματικά ζητήματα. Ποιος είναι αυτός; Προφανώς ο πόλεμος.
Όλες οι εκτιμήσεις που γίνονται αυτή την στιγμή για τις προοπτικές του Χρηματιστηρίου Αθηνών και των εισηγμένων σε αυτό εταιρειών εξαρτώνται πρώτα απ’ όλα από την άποψη κάθε επενδυτή και αναλυτή σχετικά με το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στις πολεμικές επιχειρήσεις και το πώς αυτό θα επηρεάσει την οικονομία και την κάθε εισηγμένη εταιρεία.
Το σχετικά σπάνιο στην περίπτωσή μας είναι πως και οι αισιόδοξοι και οι απαισιόδοξοι συμφωνούν πως οι αποτιμήσεις των περισσότερων εταιρειών είναι αρκετά ελκυστικές μετά την σημαντική πτώση που έχουν σημειώσει το τελευταίο διάστημα. Από εκεί και μετά όμως τα πράγματα αλλάζουν. Η βασική θέση των ταύρων είναι πως οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν πρόκειται να κρατήσουν πολύ ακόμα και οι αρνητικές επιπτώσεις που έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές σταδιακά θα υποχωρήσουν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους.
Αυτή η «σχολή» υποστηρίζει πως το βασικό πρόβλημα που είναι η εκτίναξη των τιμών στα υγρά καύσιμα και το φυσικό αέριο, θα εξαφανιστεί σχετικά γρήγορα μόλις λήξουν οι πολεμικές επιχειρήσεις και ανοίξουν πλήρως τα στενά του Ορμούζ. Εκτιμά επίσης πως τα προβλήματα σε διάφορες εφοδιαστικές αλυσίδες επίσης δεν θα κρατήσουν πολύ, πως η ζημιά στις οικονομίες των αραβικών χωρών του Περσικού Κόλπου θα είναι παροδική και πως ο πόλεμος δεν θα μειώσει σημαντικά την τουριστική κίνηση από και προς την περιοχή.
Δεν φοβούνται επίσης πως οι μεγάλες ανάγκες για την αποκατάσταση των υλικών ζημιών στις παραπάνω χώρες δεν θα αναγκάσουν τα μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία τους να προχωρήσουν σε σημαντικές πωλήσεις μετοχών από τα χαρτοφυλάκια τρισεκατομμυρίων δολαρίων που διαθέτουν. Δεν θεωρούν επίσης σημαντική την πιθανότητα να δούμε σημαντικές ακυρώσεις ήδη συμφωνημένων επενδύσεων από τις χώρες αυτές. Και, προφανώς επίσης, δεν φοβούνται πως οι πιέσεις στην διεθνή αγορά κρατικών ομολόγων θα κρατήσουν πολύ και πιστεύουν πως το σενάριο αύξησης των επιτοκίων εξαιτίας των συνεπειών του πολέμου δεν πρόκειται να γίνει πραγματικότητα.
Από την μεριά των αρκούδων, αυτό που τους κάνει να είναι απαισιόδοξοι για τις χρηματιστηριακές αγορές είναι η εκτίμησή τους πως ακόμα και αν ο πόλεμος τελειώσει πολύ σύντομα, οι συνέπειές του δεν θα εξαφανιστούν σύντομα. Κάποιοι από αυτούς πιστεύουν βέβαια πως οι επιχειρήσεις θα κρατήσουν για πολύ ακόμα και οι τιμές των καυσίμων θα κινηθούν ακόμα πιο ανοδικά και θα μείνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα για πολύ καιρό. Δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε πολύ για να αντιληφθούμε πόσο αρνητική εξέλιξη θα είναι για την οικονομία σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, καθώς και για τις επιδόσεις των περισσότερων εισηγμένων εταιρειών, η άνοδος της τιμής του αργού πετρελαίου προς τα επίπεδα των 180 δολαρίων/βαρέλι, όπως προβλέπουν σενάρια που κυκλοφορούν τις τελευταίες ημέρες στον διεθνή Τύπο.
Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι πως εκτιμούν ότι τα πράγματα μπορεί να είναι αρκετά δύσκολα ακόμα και αν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα. Αυτοί που ασπάζονται την συγκεκριμένη άποψη επισημαίνουν πως οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου στο Κατάρ, οι οποίες θα χρειαστεί να περάσουν αρκετά χρόνια για να αντιμετωπιστούν πλήρως, θα προκαλέσουν γενικευμένη άνοδο στην διεθνή τιμή του LNG. Φοβούνται δηλαδή πως οι ζημιές στα διυλιστήρια των χωρών του κόλπου θα δημιουργήσουν ένα μόνιμο κενό προσφοράς στα διάφορα προϊόντα διύλισης (βενζίνη, ντίζελ, αεροπορικά και ναυτιλιακά καύσιμα, πετροχημικά προϊόντα).
Εκτός από την σημαντική άνοδο του ενεργειακού κόστους, οι αρκούδες ανησυχούν και για το ενδεχόμενο παύσης των επενδυτικών ροών από τις χώρες του Κόλπου, ροών που έχουν επιδράσει πολύ ευεργετικά τα τελευταία χρόνια σε χρηματιστηριακό και επενδυτικό επίπεδο, γενικά στην Ευρώπη αλλά και στην χώρα μας.
Σαν συνέπεια όλων αυτών, το στρατόπεδο των αρκούδων εκτιμά πως ο πληθωρισμός διεθνώς θα αποτελέσει και πάλι σημαντικό πρόβλημα, οι αυξήσεις στις τιμές που ήδη βλέπουμε θα κρατήσουν για πολύ καιρό και πως τα επιτόκια αναφοράς όχι μόνο δεν θα μειωθούν αλλά θα αρχίσουν να αυξάνονται αργότερα μέσα στο 2026. Αυτό τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι τιμές των μετοχών μπορεί όντως να φαίνονται ελκυστικές αυτή την στιγμή αλλά τα πράγματα θα αλλάξουν προς το χειρότερο και σε λίγο οι ίδιες τιμές θα φαίνονται πλέον ακριβές.
Περνώντας στο αμιγώς χρηματιστηριακό κομμάτι που αφορά και την Ελλάδα, αυτό που κυρίως απασχολεί τους ταύρους είναι το πότε ακριβώς θα προχωρήσουν σε σημαντικές αγορές, καθώς ήδη εκτιμούν πως οι τιμές είναι καλές και πως η υποχώρηση των τραπεζών σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% τις έχει ήδη καταστήσει επενδυτικές ευκαιρίες όπως επισημαίνουν και οι πολύ πρόσφατες εκθέσεις των αναλυτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Κάτι αντίστοιχο θεωρούν πως ισχύει για μεγάλο αριθμό εισηγμένων. Καθώς γνωρίζουν πως όταν υπάρχει τέτοιου τύπου χρηματιστηριακή αναταραχή, αν αγοράσει κανείς μια ημέρα νωρίτερα ή μία ημέρα αργότερα από την στιγμή που θα φανεί πως τα πράγματα αρχίζουν να βελτιώνονται στο πολεμικό μέτωπο η διαφορά μπορεί να είναι πολύ μεγάλη, για καλό ή για κακό, το χρονικό σημείο που θα προχωρήσουν σε σημαντικές αγορές είναι κάτι που τους απασχολεί πολύ.
Στην μεριά των αρκούδων τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Αυτό που τους απασχολεί είναι το αν αυτή την στιγμή πρέπει να πουλήσουν παρά το ότι οι τιμές είναι αρκετά πεσμένες ή αν είναι πιο σωστό να περιμένουν μία πρόσκαιρη ανάκαμψη για να πετύχουν καλύτερες τιμές. Σίγουρα, πιστεύουν ότι το σωστό είναι να πουλήσουν και απλά δεν έχουν αποφασίσει ακόμα πότε θα το κάνουν. Και, στην περίπτωση που έχουν ήδη πουλήσει και διαθέτουν σημαντική ρευστότητα, δεν πρόκειται να βιαστούν να μπουν και πάλι στην αγορά, παρά μόνο αν διαψευσθούν οι εκτιμήσεις τους και ξαφνικά ο πόλεμος σταματήσει και η ηρεμία επανέλθει στην παγκόσμια αγορά καυσίμων.
Δεν είμαστε μάντεις και φυσικά δεν ξέρουμε πώς και πότε θα τελειώσει ο πόλεμος, θα ανοίξουν και πάλι τα στενά του Ορμούζ και θα αρχίσουν να υποχωρούν οι ανησυχίες σχετικά με τις συνέπειές του, την ενδεχόμενη σημαντική άνοδο του πληθωρισμού και τα μεγάλα προβλήματα που θα προκληθούν στην οικονομία.
Αυτό που ξέρουμε όμως είναι πως αν κάποιος έχει συγκεκριμένη άποψη για την έκβαση του πολέμου και τις συνέπειές του στην οικονομία και τις προοπτικές των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών, θα είναι πολύ δύσκολο να βγει κερδισμένος αν προσπαθήσει να πετύχει το «τζάκποτ» κάνοντας μόνο μία μεγάλη κίνηση την κατάλληλη χρονική στιγμή. Αν δεν έχει άποψη, ίσως το καλύτερο είναι να μην κάνει και πολλά πράγματα εκτός ίσως από κάποιες προσαρμογές στο χαρτοφυλάκιο. Για όποιον κρατά ποιοτικές μετοχές αυτό έχει αποδειχθεί πολλές φορές η καλύτερη επενδυτική στάση σε δύσκολες περιόδους.
