Η οικονομία της Ουκρανίας, αν και στην αρχή έδειξε ανθεκτικότητα, μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου βρίσκεται στα όριά της. Το μεγάλο έλλειμμα που το 2024 ανήλθε σε 42 δισ. δολάρια αλλά και οι μεγάλες δανειακές υποχρεώσεις που θα πρέπει να πληρωθούν στους πιστωτές είναι τα δύο αγκάθια που αναζητούν λύση.
Στο πλαίσιο αυτό η κυβέρνηση ζήτησε τη βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και συμφώνησαν σε μια τετραετή Διευρυμένη Πιστωτική Διευκόλυνση (Εxtended Fund Facility - EFF) ύψους 8,1 δισ. δολαρίων.
Οι ουκρανικές αρχές επιθυμούν να διαφυλάξουν την μακροοικονομική σταθερότητα και συμφώνησαν με την αντιπροσωπεία του ΔΝΤ να αντιμετωπίσουν την αδήλωτη οικονομία, να καταπολεμήσουν τη διαφθορά και να βελτιώσουν τη διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένου του τομέα των κρατικών επιχειρήσεων.
Το πρόγραμμα αναμένεται να λειτουργήσει καταλυτικά για τη χορήγηση εκτεταμένης εξωτερικής στήριξης, ώστε να καλυφθούν τα χρηματοδοτικά κενά της Ουκρανίας.
Χρηματοδοτικό κενό 136 δισ. δολάρια
Στο βασικό σενάριο, το συνολικό χρηματοδοτικό κενό εκτιμάται σε περίπου 136,5 δισ. δολάρια για την περίοδο 2026–2029. Για τα έτη 2026–2027, η Ουκρανία αντιμετωπίζει υπολειπόμενο χρηματοδοτικό κενό (λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες δεσμεύσεις χρηματοδότησης) περίπου 63 δισ. δολαρίων.
«Το ΔΝΤ χαιρετίζει όλες τις προσπάθειες για την εξασφάλιση μιας διαρκούς ειρήνης και το πρόγραμμα θα αναπροσαρμόζεται, εφόσον χρειάζεται, σε κάθε αξιολόγηση, ανάλογα με την πρόοδο προς την επίλυση του πολέμου», αναφέρεται σε ανακοίνωση του Ταμείου όπου επίσης επισημαίνονται τα εξής:
«Η οικονομία συνεχίζει να επιδεικνύει ανθεκτικότητα, παρά την πρόσφατη εντατικοποίηση των επιθέσεων στις ενεργειακές και άλλες κρίσιμες υποδομές. Ωστόσο, οι κίνδυνοι για τις προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί, λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου, καθώς και με τον χρόνο και το ύψος της πρόσθετης διεθνούς στήριξης από δωρητές.
Η άμεση δράση των δωρητών είναι απαραίτητη για να βοηθήσει την Ουκρανία να διαχειριστεί τις μεγάλες δημοσιονομικές και εξωτερικές χρηματοδοτικές ανάγκες της και να αποφευχθούν πιέσεις ρευστότητας».
Ποιοι είναι όμως οι δωρητές; Μέχρι πέρσι ήταν ο Μπάιντεν, τη θέση του οποίου πήραν τα κράτη της Ευρώπης με διακρατικά δάνεια. Πρόσφατα αποφασίστηκε χρηματοδότηση από την ΕΕ, μέσω διακρατικών δανείων, που θα ανέλθει σε ύψος 96-98 δις. δολαρίων (περίπου 90 δισ. ευρώ) για την προσεχή διετία.
Σημειώνεται πως σε περίπτωση στάσης πληρωμών από την Ουκρανία θα πληγούν άμεσα ευρωπαϊκές, ιαπωνικές και βρετανικές τράπεζες που έχουν χρηματοδοτήσει με δάνεια το Κίεβο.
Δημοσιονομική σταθερότητα και ανοικοδόμηση μετά το τέλος του πολέμου
Η δημοσιονομική σταθερότητα είναι απαραίτητη ενόψει της ανοικοδόμησης της χώρας που θα χρειαστεί νέα κεφάλαια τουλάχιστον 500 δισ. δολάρια σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις εφόσον βεβαίως ολοκληρωθούν με επιτυχία οι ειρηνευτικές διαδικασίες.
Ήδη αρκετές ελληνικές εταιρείες διεκδικούν μερίδιο από τα κονδύλια ανοικοδόμησης όπως η ΔΕΗ που εξετάζει συνεργασίες για ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η ΑΒΑΞ που έχουν αναλάβει μεγάλα έργα στη γειτονική Ρουμανία, ο Τιτάν, καθώς η ζήτηση για τσιμέντο θα είναι ισχυρή αλλά και οι θυγατρικές του ομίλου Viohalco (Elvalhalcor και Cenergy) με την προμήθεια μετάλλων και καλωδίων και σωλήνων για την αναβάθμιση δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και μεταφοράς καυσίμων.
Γενικότερα με το τέλος των εχθροπραξιών θα αποκατασταθούν οι θαλάσσιες μεταφορές με οφέλη για την ελληνική ναυτιλία, θα επανέλθει η κανονική τροφοδοσία σε πρώτες ύλες (σιτηρά, μέταλλα), θα ενεργοποιηθεί πάλι η αεροπορική σύνδεση για τη μεταφορά τουριστών κυρίως από τη Ρωσία, θα ανοίξουν πάλι οι εξαγωγές ελληνικών προϊόντων και κυρίως θα υποχωρήσει το κόστος ενέργειας που επηρέασε αρνητικά όλα αυτά τα χρόνια τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις και το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.
