Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών αιχμής σε άμυνα, πληροφορική και ενέργεια εξαρτάται απόλυτα από ορυκτά για τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πολύ μακριά από το να έχει στοιχειώδη ανεξαρτησία εφοδιασμού.
Ως κλάδος, έχουμε επανειλημμένα επισημάνει ότι η ανάπτυξη της εξόρυξης στην ΕΕ - και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα - είναι απλά ζήτημα πολιτικής βούλησης. Δεν λείπουν ούτε τα κοιτάσματα, ούτε η τεχνογνωσία, ούτε το επιστημονικό δυναμικό. Λείπει ξεκάθαρα η θέληση να γίνουν πράγματα τα οποία θα «στεναχωρήσουν» βραχυπρόθεσμα λίγους, προκειμένου να ευνοήσουν μακροπρόθεσμα τους πολλούς.
Για το 2026 ευχόμαστε να συνειδητοποιήσουν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ότι η εποχή της «άνευ όρων υπεργολαβίας» από την Ασία, έχει τελειώσει. Η ΕΕ πρέπει να ανακτήσει σύντομα ουσιαστική ανταγωνιστικότητα στην παραγωγή κρίσιμων ορυκτών, αν θέλει να μην βρεθεί σε συνθήκες που δεν θα είναι καθόλου ευχάριστες. Από την Ελληνική πολιτεία προσδοκάμε να αντιληφθεί την αναπτυξιακή ευκαιρία που υπάρχει στο υπέδαφος και να τολμήσει να λύσει ζητήματα τα οποία - κανονικά - δεν θα έπρεπε να υφίστανται.
Εκδήλωση ΤΕΕ για τον κανονισμό Μεταλλευτικών και Λατομικών εργασιών
«Οι πτυχιούχοι, αδειούχοι και έμπειροι μηχανικοί που έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού και της επίβλεψης των συστημάτων στην εξόρυξη, θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους, εξασκώντας την ορθή κρίση και χρησιμοποιώντας την κατάρτιση τους και όχι να βασίζονται σε ένα κείμενο που καθορίζει το κάθε βήμα τους με ακρίβεια χιλιοστού», τόνισε ο κ. Γιαζιτζόγλου σε σχετική παρέμβαση.
Ο ΚΜΛΕ σύμφωνα με τον σκοπό του είναι ένα τεχνικό κείμενο, το οποίο καθορίζει των ορθολογικό, ασφαλή και περιβαλλοντικά φιλικό τρόπο που εκτελούνται όλες οι μεταλλευτικές και λατομικές εργασίες. Συνεπώς είναι ένα εγχειρίδιο το οποίο περιγράφει τεχνικούς και διοικητικούς κανόνες, άρα οφείλει και το ίδιο να πληροί κάποιους αντίστοιχους κανόνες.
Φέτος συμπληρώθηκαν 15 χρόνια από την προηγούμενη αναθεώρηση του κανονισμού. Χωρίς να μπαίνει κανείς σε λεπτομέρειες, θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι αυτός ο χρόνος είναι πάρα πολύς, ειδικά σε μια εποχή που οι τεχνολογικές εξελίξεις είναι ραγδαίες. Ήδη πολλές από τις αναφορές που υπάρχουν μέσα στο κείμενο έχουν ξεπεραστεί από την πραγματικότητα. Κατά συνέπεια πρώτιστο μέλημα όσων θα εμπλακούν με την ανανέωση του είναι να φροντίσουν ώστε εφεξής να υπάρχει πρόνοια αναθεώρησης σε πολύ συντομότερα και τακτά χρονικά διαστήματα.
Ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων έχει ήδη συγκεντρώσει από τα μέλη του έναν σημαντικό αριθμό σημείων που χρειάζονται επικαιροποίηση. Είναι βέβαιο ότι και οι λοιποί εμπλεκόμενοι θα έχουν αρκετές τροποποιήσεις να προτείνουν. Θα ήταν χρήσιμο, επειδή τόσο οι ενδιαφερόμενοι όσο και οι απόψεις θα είναι πολλές, να συμφωνήσουμε καταρχήν σε κάποιους βασικούς κανόνες οι οποίοι θα πρέπει να διέπουν όλο το έργο της αναθεώρησης.
Κατ αρχήν ένα τεχνικό εγχειρίδιο θα πρέπει να είναι γραμμένο σε γλώσσα η οποία δεν επιτρέπει πολλαπλές ερμηνείες και δεν αφήνει οποιαδήποτε αμφιβολία. Ο Κανονισμός θα πρέπει να είναι απόλυτα κατανοητός από όλους τους εργαζομένους στον κλάδο χωρίς να χρειάζεται οποιασδήποτε μορφής ερμηνεία και επεξήγηση. Παρότι αντιλαμβάνομαι ότι οι Νομικοί μερικές φορές προτιμούν να χρησιμοποιούν λέξεις ή φράσεις που διατυπώνουν το Πνεύμα και όχι το Γράμμα του Νόμου, στην περίπτωση του ΚΜΛΕ δεν μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο. Επίσης πρέπει να απαλειφθούν τυχόν σημεία τα οποία χωρούν περισσότερες από μία ερμηνεία ιδιαίτερα όταν αυτά αφορούν τεχνικά και όχι διοικητικά θέματα.
Μια δεύτερη σημαντική παράμετρος για τον τρόπο με τον οποίον θα γίνει η αναθεώρηση είναι το να αποφασιστεί σε ποιο βαθμό θα περιληφθούν κανόνες οι οποίοι είναι αυτονόητοι.
Είναι πολλοί εκείνοι οι οποίοι πιστεύουν ότι τίποτα δεν είναι περιττό κι ότι δεν ενοχλεί το να αναφέρεις μέσα σε ένα κανονιστικό κείμενο ακόμα και πράγματα τα οποία είναι προφανή. Παραδείγματος χάριν στον κώδικα οδικής κυκλοφορίας αναφέρεται ότι οι οδηγοί οφείλουν να τηρούν τα όρια ταχύτητας. Στα τεχνικά κείμενα όμως το να περιλαμβάνονται πράγματα προφανή, πολλές φορές οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα.
Για παράδειγμα, στο άρθρο 8 αναφέρεται η - προφανής - υποχρέωση αντικατάστασης των μέσων ατομικής προστασίας όταν φθαρούν. Μια τέτοια αναφορά είτε θα πρέπει να γίνεται για το κάθε τι που είναι αναλώσιμο - και άρα πρέπει να αντικαθίσταται όταν φθαρεί - είτε να μην γίνεται καθόλου. Η μερική αναφορά προφανών κανόνων δημιουργεί το επιχείρημα ότι όσοι δεν αναφέρονται ρητά δεν είναι υποχρεωτικοί. Ας μην ξεχνάμε έναν από τους κανόνες του Murphy «Κανένα σύστημα δεν είναι απόλυτα ασφαλές απέναντι σε έναν ταλαντούχο βλάκα» (nothing is foolproof for a sufficiently talented fool).
Στα πλαίσια αυτά, θα πρέπει να συμφωνηθεί αν ο ΚΜΛΕ λειτουργεί με την λογική του «ότι δεν απαγορεύεται ρητά, επιτρέπεται» ή με την αντίστροφη - και κατά την γνώμη μου καταστροφική - λογική του «Απαγορεύονται τα πάντα , εκτός από αυτά που ρητά επιτρέπονται».
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι και το πόσο θα πρέπει να μπαίνει σε λεπτομέρειες. Η αναλυτική αναφορά κάποιων τεχνικών θεμάτων προτιμήθηκε σε κάποιες περιπτώσεις διότι προλάβαινε πιθανές διχογνωμίες.
Από την άλλη πλευρά, μια αλλαγή στις βέλτιστες τεχνικές ή τις προδιαγραφές μοιραία θα οδηγούσε σε αναθεωρήσεις, οι οποίες με την σημερινή δομή του δεν είναι εύκολες.
Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να αναζητηθεί μια διαδικασία ώστε κάποια θέματα εφεξής να ρυθμίζονται επι της αρχής και οι λεπτομέρειες τους να αποτελούν αντικείμενο ενός πιο ευέλικτου τεχνικού κειμένου, ή ενός σε ρητά χρονικά διαστήματα αναθεωρούμενου παραρτήματος.
Τέλος, από πρακτικής πλευράς, θα ήταν χρήσιμο να συγκεντρωθούν σε ένα Πίνακα / Παράρτημα όλες οι ΥΑ και τα λοιπά Νομοθετήματα στα οποία αναφέρεται ο ΚΜΛΕ ώστε να διευκολύνεται τόσο η διοίκηση όσο και ο χρήστης.
Κλείνοντας, θα ήθελα να επαναλάβω την θέση μου, ότι οι πτυχιούχοι, αδειούχοι και έμπειροι μηχανικοί που έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού και της επίβλεψης των συστημάτων στην εξόρυξη, θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους, εξασκώντας την ορθή κρίση και χρησιμοποιώντας την κατάρτιση τους και όχι να βασίζονται σε ένα κείμενο που καθορίζει το κάθε βήμα τους με ακρίβεια χιλιοστού.
Του Κωνσταντίνου Γιαζιτζόγλου, Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων
