Με τα έργα στο ελληνικό τμήμα να προχωρούν με αυξημένους ρυθμούς, ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας εισέρχεται σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης. Πρόκειται για επένδυση ύψους 92 εκατ. ευρώ, η οποία φιλοδοξεί να μεταβάλει τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων τροφοδοσίας.
Ανάδοχος για το ελληνικό σκέλος έχει αναδειχθεί η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η οποία έχει αναλάβει τον λεπτομερή σχεδιασμό, την προμήθεια υλικών και την κατασκευή του αγωγού υψηλής πίεσης στο τμήμα Νέα Μεσημβρία – Εύζωνοι/Γευγελή. Στόχος είναι η ολοκλήρωση των εργασιών έως το φθινόπωρο του 2026, ώστε, εφόσον το επιτρέψουν τα χρονοδιαγράμματα, να ξεκινήσουν δοκιμές πριν από το τέλος του ίδιου έτους.
Το ελληνικό τμήμα, μήκους 57 χιλιομέτρων, ξεκινά από τη Νέα Μεσημβρία και καταλήγει στα σύνορα, στους Ευζώνους – Γευγελή. Από εκεί, συνεχίζεται το βορειομακεδονικό σκέλος μήκους 68 χιλιομέτρων, το οποίο θα φτάνει έως την περιοχή του Νεγκότινο, διαμορφώνοντας έναν αγωγό συνολικού μήκους 123 χιλιομέτρων που θα διασυνδέει τα συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου των δύο χωρών.
Στην πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας, το έργο υλοποιείται με πιο συγκρατημένους ρυθμούς. Η ολοκλήρωση εκτιμάται για το 2027, με την εμπορική λειτουργία να τοποθετείται, βάσει των υφιστάμενων σχεδιασμών, στο επόμενο έτος. Παρά ταύτα, δεν αποκλείεται επιτάχυνση, εφόσον διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Νέα πύλη εφοδιασμού
Η αρχική δυναμικότητα του αγωγού θα ανέρχεται σε 1,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, με δυνατότητα μελλοντικής αύξησης στα 3 δισ. κυβικά μέτρα. Με την ολοκλήρωσή του, η Βόρεια Μακεδονία θα αποκτήσει πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας, συμπεριλαμβανομένου αζέρικου αερίου, αλλά και φορτίων LNG που εισέρχονται στο ελληνικό σύστημα μέσω των τερματικών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης.
Η διασύνδεση με το ελληνικό ΔΕΣΦΑ ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου μεταφοράς φυσικού αερίου προς τα Δυτικά Βαλκάνια και ευρύτερα την Κεντρική Ευρώπη.
Για τη γειτονική χώρα, το έργο συνιστά τη σημαντικότερη ενεργειακή επένδυση της τελευταίας δεκαετίας, καθώς μέχρι σήμερα η τροφοδοσία φυσικού αερίου πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω Βουλγαρίας, γεγονός που περιορίζει τις επιλογές και αυξάνει την εξάρτηση από μία μόνο οδό.
Στον ορίζοντα και το υδρογόνο
Ο αγωγός θα κατασκευαστεί με προδιαγραφές “Hydrogen Ready”, ώστε να μπορεί στο μέλλον να μεταφέρει έως και 100% πράσινο υδρογόνο.
Η τεχνική αυτή πρόβλεψη εντάσσει το έργο σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ανάπτυξης υποδομών για ανανεώσιμα αέρια, με προοπτική τη διαμόρφωση περιφερειακού δικτύου διακίνησης υδρογόνου στα Βαλκάνια.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η γεωστρατηγική σημασία του αγωγού ενισχύεται εάν συνυπολογιστεί και ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου, που αποσκοπεί στη δημιουργία εναλλακτικών οδεύσεων τροφοδοσίας για τα Βαλκάνια, την Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο, εξετάζεται και η προοπτική διασύνδεσης της Βόρειας Μακεδονίας με τη Σερβία, εξέλιξη που, σύμφωνα με δημόσιες τοποθετήσεις Σέρβων αξιωματούχων, θα μπορούσε να διαφοροποιήσει περαιτέρω τις πηγές εφοδιασμού της περιοχής και να μειώσει την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Με τις ενεργειακές ισορροπίες να αναδιατάσσονται, ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να αποκτήσει ρόλο-κλειδί στο νέο ενεργειακό τοπίο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
