Αίρεται το πολύμηνο ρυθμιστικό αδιέξοδο που κρατούσε πίσω τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την εμπορική του ωρίμανση και τη μετατροπή του σε βασική πύλη εισόδου LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η συμφωνία που επετεύχθη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνεργασία με τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, εγκρίνει μια νέα μεθοδολογία τιμολόγησης που αντιμετωπίζει τα βασικά εμπόδια του παρελθόντος. Πρόκειται για μια εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα καταστήσει τον Διάδρομο ανταγωνιστικό, διαφανή και, κυρίως, εμπορικά βιώσιμο.
Από τον κατακερματισμό στην ενιαία αγορά δυναμικότητας
Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα, η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου χαρακτηριζόταν από δομικές αδυναμίες, από διαφορετικά τιμολόγια ανά χώρα (το γνωστό pancaking), περιορισμένα προϊόντα βραχυχρόνιας διάρκειας και χαμηλή συμμετοχή στις δημοπρασίες. Το αποτέλεσμα ήταν περιορισμένο επενδυτικό ενδιαφέρον και δυσκολία σύναψης μακροπρόθεσμων συμφωνιών.
Η νέα προσέγγιση αλλάζει τα δεδομένα. Από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027, οι Διαχειριστές θα διαθέτουν πλήρες φάσμα προϊόντων, από ημερήσια έως ετήσια, με ανταγωνιστική και ενιαία τιμολόγηση σε όλο το μήκος της διαδρομής. Αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους για τους χρήστες και ενίσχυση της δυνατότητας μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού.
Oι πληροφορίες αναφέρουν πως η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ στς 26 Οκτωβρίου και το κόστος θα μειωθεί στα 6,5-7 ευρώ/MWh, τιμή που εκτιμάται ότι θα τύχει ιδιαίτερα θετικής απήχησης στην αγορά.
Ο ρόλος-κλειδί του Εξάρχου
Καθοριστικός στην ενεργοποίηση του εγχειρήματος υπήρξε ο ρόλος του Αλέξανδρου Εξάρχου, επικεφαλής του ομίλου AKTOR και της Atlantic See. Σε μια περίοδο που ο Κάθετος Διάδρομος παρέμενε περισσότερο θεωρητικό project παρά εμπορική πραγματικότητα, ο ίδιος προχώρησε σε συγκεκριμένες κινήσεις που έδωσαν «σάρκα και οστά» στο σχέδιο.
Από την υπογραφή του πρώτου μακροπρόθεσμου συμβολαίου για προμήθεια αμερικανικού LNG με τη Venture Global, μέχρι τις επαφές και συμφωνίες με χώρες όπως η Ουκρανία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, ο Α. Εξάρχου λειτούργησε ως καταλύτης για την εμπορική ενεργοποίηση του Διαδρόμου.
Παράλληλα, ανέδειξε συστηματικά τη γεωπολιτική διάσταση του έργου, τονίζοντας ότι ο Διάδρομος δεν αποτελεί απλώς ενεργειακή υποδομή, αλλά εργαλείο απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο και ενίσχυσης της διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας.
Η πρόσφατη θεσμική εξέλιξη θεωρείται ως έμμεση επιβεβαίωση αυτής της στρατηγικής προσέγγισης.
Νέα διοικητική ενίσχυση με Galli
Στο ίδιο πλαίσιο ενίσχυσης του ενεργειακού αποτυπώματος του ομίλου, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ένταξη της Maria Rita Galli στη διοίκηση της AKTOR LNG.
Με πολυετή εμπειρία και πρόσφατη θητεία στο τιμόνι του ΔΕΣΦΑ, η Galli αναλαμβάνει να «τρέξει» το σύνολο των δραστηριοτήτων LNG του ομίλου, σε μια φάση όπου το project περνά από το στάδιο της σύλληψης στην υλοποίηση.
Η συγκυρία της τοποθέτησής της θεωρείται κομβική, καθώς συμπίπτει με τη μετάβαση σε ένα νέο, πιο ώριμο μοντέλο λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου.
Γεωπολιτική πίεση και ενεργειακή ανάγκη
Η σημασία της εξέλιξης ενισχύεται από το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον. Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι αβεβαιότητες στις ροές φυσικού αερίου εντείνουν την ανάγκη για εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Το αμερικανικό LNG αναδεικνύεται ως βασικός πυλώνας αυτής της στρατηγικής και ο Κάθετος Διάδρομος ως κρίσιμη διαδρομή μεταφοράς του προς την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο αποκτά επείγοντα χαρακτήρα, καθώς δεν αφορά μόνο τη μελλοντική αντικατάσταση ρωσικών ροών μετά το 2028, αλλά και την άμεση κάλυψη ενεργειακών αναγκών.
Τα επόμενα βήματα και το «δεύτερο στοίχημα»
Κατά τη μεταβατική περίοδο έως το 2026, οι Διαχειριστές θα επιδιώξουν την παράταση των υφιστάμενων προϊόντων, διασφαλίζοντας την ομαλή τροφοδοσία, ιδίως προς την Ουκρανία. Παράλληλα, σχεδιάζονται νέα προϊόντα δυναμικότητας που θα ενισχύσουν περαιτέρω την εμπορική ελκυστικότητα του Διαδρόμου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την υπογραφή νέων μακροπρόθεσμων συμφωνιών, ένα πεδίο στο οποίο ο ρόλος του Εξάρχου και της ομάδας του αναμένεται να παραμείνει καθοριστικός.
Εφόσον το εγχείρημα ολοκληρωθεί επιτυχώς, η Ελλάδα θα αναβαθμίσει σημαντικά τη θέση της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Από χώρα διέλευσης, μπορεί να εξελιχθεί σε ενεργειακό hub με περιφερειακή επιρροή, αξιοποιώντας τις υποδομές LNG και τη στρατηγική της θέση.
