Η μεγάλη αύξηση της ζήτησης για ενέργεια ανά τον κόσμο τα τελευταία χρόνια και οι προβλέψεις για συνέχιση αυτής της τάσης, σε συνδυασμό με διάφορες γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν έναν μεγάλο κερδισμένο.
Το φυσικό αέριο, το οποίο όπως φαίνεται θα εξακολουθήσει να παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των περισσότερων χωρών του πλανήτη.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού αερίου που θα χρειαστεί τα επόμενα χρόνια προβλέπεται να έρθει από τη θάλασσα, με τη μορφή του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Αυτή είναι μία στρατηγική απόφαση της ΕΕ η οποία συνεπάγεται τη στενή συνεργασία με τον μεγαλύτερο παραγωγό LNG στον κόσμο, δηλαδή τις ΗΠΑ.
Το αμερικανικό LNG έχει μεγαλώσει κατά πολύ τη συμμετοχή του στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης από το 2022 και μετά, αφενός λόγω της σημαντικής αύξησης της αμερικανικής παραγωγικής δυναμικότητας και αφετέρου λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Για πολλά χρόνια από τώρα, το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών LNG στην Ευρώπη θα προέρχεται από τις ΗΠΑ και τα τερματικά υγροποίησης φυσικού αερίου που βρίσκονται στον Κόλπο του Μεξικού. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν θα γίνονται εισαγωγές και από άλλους παραγωγούς LNG στον κόσμο αλλά είναι βέβαιο πως οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ θα παίζουν κεντρικό ρόλο.
Σε μεγάλο βαθμό, θα αντικαταστήσουν τις μέχρι τώρα βασικές πηγές φυσικού αερίου για ένα σημαντικό μέρος της Ευρώπης δηλαδή τις ποσότητες που έρχονται μέσω αγωγών από τη Ρωσία (κυρίως) και το Αζερμπαϊτζάν.
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αποφασίσει την πλήρη απεξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, μπορούμε να πούμε πως ο νέος στρατηγικός εταίρος της στον ενεργειακό τομέα θα είναι οι ΗΠΑ. Παρά το γεγονός πως αυτή η επιλογή είναι εν μέρει και αναγκαστική αυτό δεν σημαίνει πως δεν είναι ταυτόχρονα και λογική και συμφέρουσα.
Όπως είπαμε παραπάνω, η αμερικανική βιομηχανία LNG βρίσκεται σε πορεία έντονης ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, κάτι που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών και τις προβλέψεις των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι το 2030.
Αυτό σημαίνει πως θα υπάρχουν αρκετές ποσότητες LNG για να καλύψουν τη ζήτηση που θα υπάρχει από την Ευρώπη. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε πως μεγάλη ανάπτυξη προβλέπεται πως θα υπάρχει και στην παγκόσμια αγορά LNG, σε σημείο που αρκετοί ειδικοί να υποστηρίζουν πως η προσφορά θα υπερβαίνει κατά πολύ τη ζήτηση. Αυτό προφανώς είναι κάτι θετικό για τους αγοραστές LNG, δηλαδή την Ευρώπη και βέβαια την Ελλάδα.
Πέραν αυτού, καθώς η μεταφορά του LNG γίνεται δια θαλάσσης, δεν υπάρχει ανησυχία για διακοπή της ροής λόγω γεωπολιτικών γεγονότων όπως έγινε στην Ευρώπη μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ειδικά για την Ελλάδα, το γεγονός πως ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου στόλου μεταφοράς LNG ανήκει σε ελληνικά χέρια αποτελεί έναν ακόμα θετικό παράγοντα, καθώς τα πλοία αυτά παίζουν στην ουσία έναν ρόλο αντίστοιχο με αυτόν των αγωγών στην ξηρά.
Μιλώντας για αγωγούς, δεν πρέπει να ξεχνάμε από που διέρχονται αυτοί που μεταφέρουν αέριο από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, δηλαδή την Ρωσία και την Τουρκία. Μένοντας στην Ελλάδα, δεν υπάρχει αμφιβολία πως η ανάδειξή της σε κόμβο εισαγωγής LNG και προώθησης φυσικού αερίου στο εσωτερικό της Ευρώπης θα φέρει γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη και θα αναβαθμίσει την θέση της, καθώς και σημαντική οικονομική ανάπτυξη στις περιοχές κοντά σε αυτούς τους κόμβους.
Εκτός των παραπάνω βέβαια, υπάρχει και το πολύ σημαντικό ζήτημα του κόστους αυτού του LNG, ζήτημα το οποίο ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα με την αφορμή του έντονου κύματος ψύχους που εκτίναξε τις τιμές στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου.
Γνωρίζουμε πως υπάρχουν αρκετοί που υποστηρίζουν πως τα πλεονεκτήματα που αναφέραμε προηγουμένως τάχα εξουδετερώνονται επειδή το αμερικανικό LNG είναι μία πιο ακριβή λύση. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να τονίσουμε πως το μεγαλύτερο μέρος του LNG που θα έρχεται στην Ευρώπη, από οποιονδήποτε προμηθευτή, θα έρχεται με βάση μακροπρόθεσμα συμβόλαια συνεργασίας.
Η τιμή παραμένει μυστική και κανένα από τα μέρη δεν την αποκαλύπτει υπό φυσιολογικές συνθήκες. Η μόνη σύγκριση που μπορεί να γίνει, και αυτή χωρίς να μπορεί να είναι εντελώς άμεση, είναι μεταξύ των τιμών spot, δηλαδή στην περίπτωση που κάποιος πελάτης ζητήσει από έναν παραγωγό κάποια φορτία για άμεση παράδοση.
Με τη βοήθεια του διαδικτύου και των πληροφοριών που μπορέσαμε να βρούμε, προκύπτει μία γενική εικόνα, επισημαίνοντας πρώτα πως οι διαθέσιμες πληροφορίες για την spot τιμή πώλησης του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών δεν είναι πολλές, ενώ για το αζέρικο είναι ακόμα πιο λίγες.
Παρόλα αυτά, μπορούμε να βγάλουμε μερικά συμπεράσματα. Κοιτάζοντας το διάγραμμα του Indexmundi.com για τις μηνιαίες τιμές του ρωσικού φυσικού αερίου, είδαμε πως, συγκρινόμενες με τις τιμές πώλησης του LNG από τους Αμερικάνους παραγωγούς όπως καταγράφονται από την κρατική υπηρεσία EIA, είναι σε γενικές γραμμές υψηλότερες.
Για παράδειγμα, για τον Ιούνιο του 2025 (εκεί σταματούν τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Indexmundi.com), η τιμή του αερίου από την Ρωσία ήταν 38,8 Ευρώ/Mwh και του αμερικανικού LNG 22,60 Ευρώ/Mwh, για τον Μάιο 35,27 και 22,06 αντίστοιχα και για τον Απρίλιο 35,2 και 25,09.
Οι διαφορές είναι παρόμοιες και για τους υπόλοιπους μήνες του 2025 αλλά και για το 2024. Γενικά, όπως είχαμε δει και παλαιότερα από το Trading Economics και άλλες διαδικτυακές πηγές, τα συμβόλαια για άμεσες αγορές (spot) ρωσικού αερίου μέσω αγωγών φαίνεται πως ακολουθούν περίπου την πορεία του χρηματιστηριακού συμβολαίου Dutch TTF για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο.
Όσον αφορά στο αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, τα διαθέσιμα στοιχεία είναι ακόμα λιγότερα αλλά από αυτά συμπεραίνουμε κάτι αντίστοιχο με αυτό που είδαμε για το ρωσικό και κινούνται κοντά στην τιμή του Dutch TTF. Ένα γενικό συμπέρασμα λοιπόν είναι πως το ρωσικό και το αζέρικο φυσικό αέριο δεν είναι φθηνότερα από το αμερικανικό LNG.
Και, επαναλαμβάνουμε, δεν υπάρχει η δυνατότητα να μάθουμε τις τιμές μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων που συνάπτονται αυτή την εποχή. Λογικά όμως αυτές θα είναι χαμηλότερες από τις spot τιμές, έτσι γίνεται συνήθως.
Με βάση λοιπόν τη, ατελή αλλά σίγουρα ενδεικτική, εικόνα για τις διαφορές μεταξύ των τιμών του αμερικανικού LNG και του ρωσικού και αζέρικου αερίου, το συμπέρασμα είναι πως αν υπάρχει πλεονέκτημα αυτό είναι στην αμερικανική μεριά. Λαμβάνοντας υπόψη και όσα είπαμε αρχικά σχετικά με τη μεγάλη και αυξανόμενη προσφορά στην παγκόσμια αγορά LNG και τα πλεονεκτήματα της θαλάσσιας οδού από τους χερσαίους αγωγούς, λαμβανομένων υπόψη και των γεωπολιτικών δεδομένων, είναι μάλλον ασφαλές να συμπεράνουμε πως η επιλογή του αμερικανικού LNG ως πολύ σημαντικού προμηθευτή της Ευρώπης για τα επόμενα χρόνια είναι και λογική και συμφέρουσα.
