Σε τροχιά υλοποίησης περνούν οι μεγάλες επενδύσεις αντλησιοταμίευσης της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στη μετάβαση της περιοχής από το λιγνιτικό παρελθόν σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, με αιχμή την αποθήκευση ενέργειας και τη στήριξη των Ανανεώσιμων Πηγών.
Το συνολικό επενδυτικό πακέτο αγγίζει τα 750 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει δύο εμβληματικά έργα σε πρώην λιγνιτικά πεδία, μετατρέποντας ορυχεία σε «φυσικές μπαταρίες» του ηλεκτρικού συστήματος.
Πράσινο φως για το έργο στο ορυχείο Καρδιάς
Καθοριστική εξέλιξη αποτελεί η έγκριση, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της τροποποιημένης απόφασης περιβαλλοντικών όρων για τη μονάδα αντλησιοταμίευσης στο ορυχείο Καρδιάς, στην Κοζάνη.
Με βάση την απόφαση, η μέγιστη ισχύς έγχυσης του έργου αναβαθμίζεται σημαντικά, από 148 MW σε 304 MW, ενώ η ισχύς παραγωγής φτάνει τα 294 MW. Παράλληλα, αυξάνεται ο ωφέλιμος όγκος των δύο ταμιευτήρων, ενισχύοντας τη δυνατότητα αποθήκευσης πλεονάζουσας ενέργειας από ΑΠΕ.
Το έργο περιλαμβάνει άνω και κάτω ταμιευτήρα, σήραγγα προσαγωγής, σταθμό παραγωγής, έργα αποχέτευσης επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, καθώς και γραμμή διασύνδεσης με το σύστημα μεταφοράς. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται στα 430 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν περίπου 600 θέσεις εργασίας κατά τη φάση κατασκευής.
Η λειτουργία της μονάδας αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στη σταθερότητα του συστήματος και στη μείωση των «πράσινων» περικοπών ενέργειας, που σήμερα αποτελούν πρόκληση λόγω της αυξανόμενης διείσδυσης των ΑΠΕ.
Στο αυλάκι και το Νότιο Πεδίο
Παράλληλα, δρομολογείται και το έργο αντλησιοταμίευσης στο ορυχείο του Νότιου Πεδίου του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας, επίσης στον δήμο Κοζάνης. Η επένδυση, ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, αφορά μονάδα με δύο ταμιευτήρες, αγωγό προσαγωγής, σταθμό παραγωγής, αντλιοστάσιο αποχέτευσης και γραμμή διασύνδεσης.
Ο κάτω ταμιευτήρας θα διαμορφωθεί εντός του ορυχείου, ενώ η εγκατάσταση θα συνδεθεί με το δίκτυο του ΑΔΜΗΕ μέσω των υφιστάμενων γραμμών υψηλής τάσης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου.
Η λειτουργία θα βασίζεται σε κύκλους άντλησης και παραγωγής: κατά τις ώρες χαμηλής ζήτησης, πλεονάζουσα ενέργεια – κυρίως από ΑΠΕ – θα χρησιμοποιείται για την άντληση νερού προς τον άνω ταμιευτήρα, ενώ στις ώρες αιχμής το νερό θα επιστρέφει μέσω υδροστροβίλων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι «φυσικές μπαταρίες» του νέου ενεργειακού συστήματος
Οι αντλησιοταμιευτικοί σταθμοί αποτελούν τη μοναδική σήμερα ώριμη τεχνολογία μαζικής αποθήκευσης ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα. Σε αντίθεση με τα συμβατικά υδροηλεκτρικά, το νερό δεν καταναλώνεται αλλά επαναχρησιμοποιείται, επιτρέποντας τη μετατροπή της περίσσειας ηλεκτρικής ενέργειας σε αποθηκευμένο υδροηλεκτρικό δυναμικό.
Σε ένα σύστημα με ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή ΑΠΕ, οι μονάδες αυτές λειτουργούν ως ρυθμιστές, εξομαλύνοντας τις διακυμάνσεις παραγωγής και ζήτησης και ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού.
Νέος ρόλος για τη Δυτική Μακεδονία
Για τη Δυτική Μακεδονία, τα έργα αντλησιοταμίευσης σηματοδοτούν μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος. Το 2026 σηματοδοτεί όμως γενικότερα την τελική έξοδο του λιγνίτη από το ελληνικό ενεργειακό σύστημα, με τις τελευταίες λιγνιτικές μονάδες σε Πτολεμαΐδα και Άγιο Δημήτριο να τίθενται οριστικά εκτός λειτουργίας. Έτσι κλείνει ένα ιστορικό κεφάλαιο για την ηλεκτροπαραγωγή της χώρας, ολοκληρώνοντας τη στρατηγική απολιγνιτοποίησης που ξεκίνησε πριν από χρόνια.
Η συμμετοχή του λιγνίτη στο ενεργειακό μείγμα έχει ήδη περιοριστεί δραστικά, κινούμενη πλέον σε ποσοστά της τάξης του 4%–5%. Από βασικός πυλώνας της ηλεκτροπαραγωγής, έχει μετατραπεί σε περιθωριακή επιλογή, με τον χρόνο να λειτουργεί πλέον αντίστροφα για την παρουσία του στο σύστημα.
Κομβική εξέλιξη αποτελεί η Πτολεμαΐδα V, ισχύος περίπου 660 MW, η οποία εντός του 2026 ολοκληρώνει τη λειτουργία της ως λιγνιτική μονάδα. Το έργο δεν οδηγείται σε οριστική απόσυρση, αλλά σε αλλαγή κατεύθυνσης, καθώς προγραμματίζεται η μετατροπή του σε μονάδα φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου, με στόχο να επανέλθει στο σύστημα από το 2027. Την ίδια περίοδο, οι τελευταίες ενεργές μονάδες του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου αποσύρονται έως τον Μάιο, βάζοντας τέλος σε μια πορεία άνω των 40 ετών.
Για τη Δυτική Μακεδονία, η επόμενη μέρα φέρνει νέες προοπτικές, από έργα ΑΠΕ και αναπλάσεις εδαφών έως αγροτικές δραστηριότητες. Το βέβαιον είναι πως το 2026 καταγράφεται ως έτος καμπής, με τα φουγάρα να σβήνουν και τη χώρα να περνά οριστικά στη μεταλιγνιτική εποχή.
