Ο θάνατος του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, από αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση τον περασμένο μήνα επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια αλλαγής της πάγιας πυρηνικής στρατηγικής της Τεχεράνης, καθώς ενισχύονται οι πιέσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους για απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, για περισσότερες από δύο δεκαετίες, το Ιράν υποστήριζε ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είχε αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα. Ο ίδιος ο Χαμενεΐ είχε εκδώσει φετφά που απαγόρευε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, θέτοντας σαφές θρησκευτικό και πολιτικό όριο στην ιρανική στρατηγική. Η γραμμή αυτή διατηρήθηκε ακόμη και μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα το 2018.
Ωστόσο, τα πρόσφατα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις έχουν αλλάξει το κλίμα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η μέχρι σήμερα αυτοσυγκράτηση της Τεχεράνης βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον φόβο μιας άμεσης στρατιωτικής επίθεσης. Από τη στιγμή όμως που το Ιράν δέχθηκε επιθέσεις παρά τη συγκρατημένη του στάση, αρκετοί θεωρούν ότι οι λόγοι αυτής της αυτοσυγκράτησης εξασθενούν αισθητά.
Η χώρα διαθέτει ήδη περισσότερα από 400 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ποσότητα που θεωρείται επαρκής για την κατασκευή αρκετών πυρηνικών όπλων, εφόσον ληφθεί σχετική πολιτική απόφαση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον νέο ανώτατο ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν ήδη από το 2024 αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης της πυρηνικής πολιτικής, ενώ μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ οι πιέσεις για στροφή προς πιο επιθετική στρατηγική εντείνονται.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή, με τη Σαουδική Αραβία να έχει ήδη διαμηνύσει ότι θα επιδιώξει και η ίδια πυρηνικές δυνατότητες εάν το Ιράν αποκτήσει βόμβα, αυξάνοντας τον κίνδυνο περιφερειακής πυρηνικής κούρσας και μεταβάλλοντας συνολικά την ισορροπία ισχύος στην περιοχή.
Παράλληλα, η αβεβαιότητα γύρω από τη στάση του νέου ηγέτη τροφοδοτεί εικασίες για πιθανή ενίσχυση του ρόλου των Φρουρών της Επανάστασης στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων. Εάν η Τεχεράνη επιλέξει τελικά την κατασκευή μιας πυρηνικής συσκευής, οι συνέπειες δεν θα είναι μόνο στρατιωτικές αλλά πολιτικές, καθώς θα επιδιώξει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ απέναντι σε Ηνωμένες Πολιτείες και περιφερειακούς αντιπάλους.
