Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν και οι 17 ώρες που «έσωσαν» τη συμφωνία
AP Photo/Julia Demaree Nikhinson
AP Photo/Julia Demaree Nikhinson
Bloomberg

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν και οι 17 ώρες που «έσωσαν» τη συμφωνία

Έντονες παρασκηνιακές διεργασίες, αλλεπάλληλες παρεμβάσεις του Κατάρ και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Μπενιαμίν Νετανιάχου συνέβαλαν στην επίτευξη της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.

Με μια ανάρτηση στο Truth Social, λίγες ώρες πριν από εκδήλωση του UFC στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι η συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου είχε ολοκληρωθεί, διακηρύσσοντας παράλληλα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Ωστόσο, η συμφωνία παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αδιευκρίνιστη. Το κείμενό της δεν είχε δημοσιοποιηθεί, η επίσημη υπογραφή της απείχε ακόμη μερικές ημέρες και κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι κυρώσεις και ο πόλεμος στον Λίβανο, παρέμεναν ανοικτά.

Οι συνομιλίες βρέθηκαν ένα βήμα πριν από την κατάρρευση, όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικά πλήγματα στη νότια Βηρυτό, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Τεχεράνης. Ο Τραμπ εξέφρασε δημόσια τη δυσαρέσκειά του για την ισραηλινή ενέργεια, ενώ αργότερα αποκάλυψε ότι είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιπλήττοντας τον για τις επιθέσεις που καθυστέρησαν την υπογραφή της συμφωνίας.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, σύμφωνα με αξιωματούχους που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε το Κατάρ, το οποίο επί τέσσερις εβδομάδες μεσολαβούσε διακριτικά μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Καταριανοί διαμεσολαβητές πραγματοποίησαν επανειλημμένες αποστολές στην ιρανική πρωτεύουσα και συναντήθηκαν με ανώτατους Αμερικανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το Ιράν φέρεται να αποδέχθηκε να συζητήσει είτε την αραίωση είτε την παράδοση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν σε μια σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων, συνδεδεμένη με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων για μια οριστική διευθέτηση.

Ο πόλεμος είχε ήδη επιβαρύνει σημαντικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, κοστίζοντας δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ασκώντας πιέσεις στα στρατιωτικά αποθέματα και οδηγώντας σε άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Παρά τις απώλειες που υπέστη, η Τεχεράνη παρουσιάζει τη συμφωνία ως πολιτική νίκη, καθώς ενδέχεται να εξασφαλίσει την άρση κυρώσεων, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και την επανεκκίνηση των εξαγωγών πετρελαίου, διατηρώντας ταυτόχρονα ως στρατηγικό μοχλό πίεσης τη δυνατότητα ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.