«Πρέπει να αποδεχθούμε ότι μπορεί να χάσουμε τα παιδιά μας». Η δήλωση αυτή του αρχηγού των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγού Φαμπιέν Μαντόν, τον Νοέμβριο, έπεσε σαν κεραυνός στη γαλλική κοινωνία. Η πιθανότητα σύγκρουσης με τη Ρωσία έως το 2030, όπως είπε, σημαίνει ότι ολόκληρη η κοινωνία – και όχι μόνο ο στρατός – πρέπει να είναι προετοιμασμένη, καθώς η Γαλλία θα είναι ευάλωτη αν δεν αντέξει το κόστος. Ωστόσο, τα λόγια του προκάλεσαν αγανάκτηση και δυσπιστία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του The Economist, η δυτική Ευρώπη δυσκολεύεται να αποδεχθεί ότι ζει «σε έναν ενδιάμεσο χώρο μεταξύ ειρήνης και πολέμου», όπως το διατύπωσε η επικεφαλής των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, Μπλεϊζ Μετρέγουελι. Για χώρες κοντά στη Ρωσία – τις Βαλτικές, την Πολωνία και τις σκανδιναβικές – η έννοια της «πολεμικής ετοιμότητας» είναι αυτονόητη. Όμως σε πρωτεύουσες όπως το Παρίσι, πιο κοντά γεωγραφικά στο Αλγέρι παρά στο Κίεβο, η απειλή μοιάζει μακρινή.
Αυτό εξηγεί και τον αυξανόμενο συναγερμό στους κόλπους της ασφάλειας. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για «πολέμους της κλίμακας που έζησαν οι παππούδες μας», ενώ ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων τόνισε πως η ασφάλεια «δεν μπορεί να ανατεθεί μόνο στον στρατό».
Παρά τις επικρίσεις για κινδυνολογία, αρκετές κυβερνήσεις κινούνται σε δύο κατευθύνσεις: την επαναφορά κάποιας μορφής στρατιωτικής θητείας και την προετοιμασία των πολιτών. Η Γερμανία σχεδιάζει από το 2026 σύστημα αξιολόγησης των 18χρονων για στράτευση, ενώ η Γαλλία εισάγει δεκάμηνη, αμειβόμενη εθελοντική θητεία για νέους 18-25 ετών. Η Πολωνία εξετάζει εκπαίδευση για όλους τους ενήλικες άνδρες.
Έμπνευση αποτελούν τα σκανδιναβικά μοντέλα «ολικής άμυνας». Στη Σουηδία, όλοι οι πολίτες από 16 έως 70 ετών θεωρούνται μέρος της εθνικής άμυνας και ενημερώνονται για αποθέματα και καταφύγια. Αντίθετα, χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία παραμένουν επιφυλακτικές, χωρίς ουσιαστική δημόσια συζήτηση.
Δημοσκόπηση σε εννέα χώρες επιβεβαιώνει το χάσμα: το 77% των Πολωνών θεωρεί υψηλό τον κίνδυνο πολέμου με τη Ρωσία, έναντι μόλις 34% των Ιταλών. Κοινή διαπίστωση, πάντως, είναι η ίδια: η Ευρώπη δεν είναι ακόμη έτοιμη.
