Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία μετά την στρατιωτική επιχείρηση κατά την οποία σκοτώθηκε ο βαρόνος των ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο», ένας από τους πλέον καταζητούμενους άνδρες στη χώρα, για τον οποίο οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο θάνατός του σηματοδοτεί επίσης μια σημαντική νίκη στον πόλεμο του Μεξικού εναντίον των καρτέλ που ευθύνονται για τη διακίνηση κοκαΐνης και φεντανύλης αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ. Αναμένεται ωστόσο παράλληλα ότι θα πυροδοτήσει κύμα βίας σε όλο το Μεξικό.
«Θα υπάρξει απίστευτα πολλή βία», είπε η Βάντα Φελμπάμπ-Μπράουν, ειδική στο διεθνές οργανωμένο έγκλημα. Συνέκρινε τον Οσεγκέρα με άλλους βαρόνους που συνελήφθησαν ή σκοτώθηκαν τα τελευταία χρόνια, όπως τον Γκουσμάν και τον Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Σαμπάντα, και οι δύο του καρτέλ Σιναλόα.
«Πρέπει να παραμείνουμε ενημερωμένοι και ψύχραιμοι», υπογραμμίζει η πρόεδρος του Μεξικού σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, αφότου ένοπλοι απέκλεισαν αρκετούς δρόμους και πυρπόλησαν επιχειρήσεις στις πολιτείες Χαλίσκο, Μιτσοακάν, Γκουαναχουάτο, Πουέμπλα και Σιναλόα.
Ποιος ήταν ο «Ελ Μέντσο»
Το CJNG είναι ένα από τα βιαιότερα καρτέλ του Μεξικού, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εκτιμά ότι «δρα σε όλο σχεδόν το Μεξικό» και, εκτός της διακίνησης ναρκωτικών, ασχολείται με εκβιασμούς, διακίνηση ανθρώπων, κλοπές πετρελαίου και μεταλλευμάτων και εμπόριο όπλων.
Ο Χοσέ Ρεβέλες, συγγραφέας ειδικευμένος στο θέμα της διακίνησης ναρκωτικών, περιέγραψε τον «Ελ Μέντσο» ως έναν άνδρα «βίαιο εκ φύσης» που δεν φοβόταν να συγκρουστεί ευθέως με τις αρχές, όταν τα άλλα καρτέλ περνούσαν στην άμυνα. Έτσι, στις 20 Ιουνίου 2020, εξαπέλυσε άνευ προηγουμένου επίθεση εναντίον του νυν ομοσπονδιακού υπουργού Δημόσιας Ασφάλειας, Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς, που τότε ήταν αρχηγός της αστυνομίας της πρωτεύουσας. Ο Αρφούτς τραυματίστηκε, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ αυτών και δύο σωματοφύλακές του.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο «Ελ Μέντσο» δεν μπορούσε να συναγωνιστεί τα καρτέλ που ήλεγχαν τα σύνορα με τις ΗΠΑ. Στράφηκε τότε σε άλλες αγορές. «Η Ευρώπη, η Ασία, η Αφρική, ακόμη και η Αυστραλία, δεν ήταν τόσο διεκδικούμενες από τους Μεξικανούς και, εκεί, τα ναρκωτικά πληρώνονται ακριβότερα», εξήγησε ο Ρεβέλες.
Ο Οσεγκέρα «πρόσεχε πολύ να μην εκτίθεται δημοσίως, γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τη ζωή του», πρόσθεσε.
Στη λίστα των καταζητούμενων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εικονίζεται ένας άνδρας με γωνιώδες πρόσωπο καλοχτενισμένα μαλλιά και λεπτό μουστάκι. Αντιθέτως, σε μια αφίσα της αμερικανικής υπηρεσίας δίωξης ναρκωτικών (DEA) του 1989 εμφανίζεται με κατσαρά μαλλιά και πιο τραχιά χαρακτηριστικά.
Ο Οσεγκέρα γεννήθηκε το 1966 σε ένα φτωχό χωριό στα κακοτράχαλα και διαβόητα για την ανομία τους βουνά της πολιτείας Μιτσοακάν. Εκεί, η καλλιέργεια παπαρούνας και μαριχουάνας συναγωνιζόταν επί δεκαετίες την παραγωγή αβοκάντο. Όταν ήταν μικρός δούλευε στα χωράφια και αργότερα αναζήτησε την τύχη του στις ΗΠΑ, όπου οι εισαγγελείς λένε ότι ενεπλάκη σε εμπόριο ηρωίνης. Έπειτα από μερικά χρόνια συνελήφθη και εξέτισε ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ Απελάθηκε στο Μεξικό, όπου αρχικά εντάχθηκε στην αστυνομία και κατόπιν στο καρτέλ Μιλένιο, έναν «δορυφόρο» του καρτέλ Σιναλόα. Εκεί, αναλάμβανε αποστολές ως «σικάριο» ή πληρωμένος δολοφόνος του καρτέλ.
Αφού απέτυχε να αναλάβει την ηγεσία του Μιλένιο, κήρυξε τον πόλεμο στο καρτέλ Σιναλόα και ίδρυσε το CJNG σε συνεργασία με μια τοπική συμμορία που ξέπλενε βρόμικο χρήμα. Επί χρόνια, πλήρωνε αστυνομικούς για να τον καλύπτουν ενώ δρούσε σχεδόν ατιμώρητος στο Χαλίσκο. Επιδίωξε επίσης να αποκτήσει και πολιτική προστασία. «Το CJNG ήταν από τους μεγαλύτερους αγοραστές πολιτικών και πολιτικών εκστρατειών, γεγονός που του χάρισε μια τεράστια κοινωνική βάση», είπε ο Εντγκάρντο Μπουσκάγλια, ειδικός του Πανεπιστήμιου Κολούμπια στο οργανωμένο έγκλημα. Επισημαίνοντας πόσο εύκολα κέρδιζε την υποστήριξη του κόσμου, ο Μπουσκάγλια θύμισε τα πλάνα που δόθηκαν στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, όταν ο κόσμος έκανε ουρά για να παραλάβει δέματα με τρόφιμα, που έφεραν το λογότυπο του CJNG, από τα χέρια ανδρών του καρτέλ και όχι από κυβερνητικούς υπαλλήλους. «Σε σύγκριση με τη μεξικανική κυβέρνηση, ήταν η λιγότερο κακή επιλογή», σχολίασε.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, από το 2006 έχουν χάσει τη ζωή τους στο Μεξικό 450.000 άνθρωποι και περισσότεροι από 100.000 αγνοούνται σε βίαια επεισόδια που συνδέονται με τα καρτέλ.
Ουάσινγκτον: Προτρέπει όσους Αμερικανούς βρίσκονται σε συγκεκριμένες περιοχές του Μεξικού να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια
Οι ΗΠΑ προέτρεψαν όσους Αμερικανούς βρίσκονται σε αρκετές περιοχές του Μεξικού «να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια μέχρι νεωτέρας» λόγω της κλιμάκωσης της βίας, μετά την επιχείρηση του μεξικανικού στρατού κατά την οποία σκοτώθηκε ο αρχηγός ενός από τα μεγαλύτερα καρτέλ ναρκωτικών.
«Λόγω των συνεχιζόμενων επιχειρήσεων (των δυνάμεων) ασφαλείας, των οδοφραγμάτων και της εγκληματικής δραστηριότητας, οι αμερικανοί πολίτες στις αναφερθείσες περιοχές θα πρέπει να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια μέχρι νεωτέρας», υπογραμμίζει η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μεξικό. Η προειδοποίηση αφορά αρκετές περιοχές της χώρας, συμπεριλαμβανομένων δημοφιλών τουριστικών προρισμών, όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα, η Οαχάκα και η Μπάχα Καλιφόρνια.
Η προειδοποίηση εκδόθηκε αφότου ο μεξικανικός στρατός σκότωσε χθες Κυριακή τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα, αρχηγό του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (Cártel de Jalisco Nueva Generación / CJNG).
Οι αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες United Airlines, Southwest Airlines και Alaska Airlines, καθώς οι καναδικές Air Canada και WestJet/Sunwing Airlines ανακοίνωσαν την ακύρωση πτήσεων προς Πουέρτο Βαγιάρτα, Γουαδαλαχάρα και Μανσανίγιο. Ορισμένα αεροσκάφη που είχαν αναχωρήσει με προορισμό το Μεξικό αναγκάστηκαν να επιστρέψουν, όπως ανέφεραν αρκετές αεροπορικές εταιρείες.
Ο ρόλος νεοσύστατης αμερικανικής υπηρεσίας στην στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στην εξόντωση του «Ελ Μέντσο»
ια νεοσύστατη υπηρεσία του Πενταγώνου που ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών για τα καρτέλ ναρκωτικών συνέβαλε στην επιχείρηση κατά την οποία ο μεξικανικός στρατός σκότωσε τον βαρόνο ναρκωτικών «Ελ Μέντσο», δήλωσε αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.
Η Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), στην οποία συμμετέχουν αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, συγκροτήθηκε επισήμως τον προηγούμενο μήνα με στόχο την χαρτογράφηση δικτύων καρτέλ ναρκωτικών που δραστηριοποιούνται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού.
Ο αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε στο Reuters υπό τον όρο να διατηρηθεί η ανωνυμία του, δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που παρείχε η JIATF-CC στις μεξικανικές αρχές, υπογραμμίζοντας πως η επιχείρηση διεξήχθη από τις ένοπλες δυνάμεις του Μεξικού.
Αμερικανός πρώην αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε επίσης υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε – χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στην JIATF-CC – ότι οι ΗΠΑ συνέταξαν λεπτομερή φάκελο με πληροφορίες για τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα και τον διαβίβασαν στο Μεξικό. Διευκρίνισε πως ο «Ελ Μέντσο» ήταν πολύ ψηλά – αν όχι στην κορυφή – της λίστας με τους «στόχους» των ΗΠΑ στο Μεξικό.
Ο μεξικανικός στρατός σκότωσε τον βαρόνο ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα κατά τη διάρκεια επιχείρησης που είχε στόχο την αιχμαλώτισή του στην πολιτεία Χαλίσκο του δυτικού Μεξικού. Ο θάνατός του πυροδότησε κύμα βίας, καθώς μέλη του καρτέλ πυρπόλησαν αυτοκίνητα και απέκλεισαν αυτοκινητοδρόμους σε πολλές μεξικανικές πολιτείες.
Το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού γνωστοποίησε πως οι αρχές των ΗΠΑ συνέβαλαν στην επιχείρηση παρέχοντας «πληροφορίες», χωρίς να υπεισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες. Κυβερνητικοί κύκλοι στο Μεξικό ανέφεραν ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε και διεξήχθη από τις μεξικανικές αρχές, χωρίς ενεργή ανάμειξη αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Ο 60χρονος Οσεγκέρα, πρώην αστυνομικός, ήταν ο σκιώδης αρχηγός του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG). Κατάφερνε επί χρόνια να διαφεύγει της σύλληψης, παρότι οι ΗΠΑ τον είχαν επικηρύξει με 15 εκατομμύρια δολάρια.
Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» αντιπροσωπεύει μια σημαντική νίκη του Μεξικού στον πόλεμο κατά των καρτέλ ναρκωτικών που ευθύνονται για τη διακίνηση κοκαΐνης και φαιντανύλης στις ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει έντονες πιέσεις στην πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ προκειμένου να εντείνει τις επιχειρήσεις καταστολής των καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων απειλών για ανάληψη στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ.
Χαρτογράφηση των καρτέλ
Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την αμερικανική Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC). Στον ιστότοπό της αναφέρεται ότι στόχος της είναι να «εντοπίσει, να διαταράξει και να εξαρθρώσει δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού».
Ο ταξίαρχος Μαουρίτσιο Καλαμπρέζι, ο οποίος ηγείται της JIATF-CC, είχε μιλήσει στο Reuters προ ημερών για το πώς ο αμερικανικός στρατός αξιοποιεί την εμπειρία που έχει αποκομίσει από την εκστρατεία εναντίον τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος, προκειμένου να χαρτογραφήσει τα δίκτυα των καρτέλ ναρκωτικών. «Τα καρτέλ λειτουργούν διαφορετικά από την Αλ Κάιντα ή το Ισλαμικό Κράτος, έχουν διαφορετικά κίνητρα, κάτι που καθιστά ακόμη πιο σημαντικό για εμάς να εντοπίσουμε ολόκληρα δίκτυα ώστε να τα πλήξουμε και να τα εξαρθρώσουμε», δήλωσε ο Καλαμπρέζι.
Ο Τζακ Ράιλι, πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) δήλωσε ότι η απόφαση του προέδρου Τραμπ να συμπεριλάβει πέρυσι μεξικανικά καρτέλ στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων «ξεκλείδωσε» περισσότερους πόρους στον αγώνα εναντίον των διακινητών ναρκωτικών.
Άλλος αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε στο Reuters πριν από την επιχείρηση των μεξικανικών αρχών, δήλωσε ότι η συγκρότηση της JIATF-CC εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, στο πλαίσιο της οποίας ο αμερικανικός στρατός έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του στα σύνορα με το Μεξικό.
Σε αυτήν την στρατηγική περιλαμβάνονται άλλωστε τα συχνά αμερικανικά πλήγματα σε ταχύπλοα που φέρονται να διακινούν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, η νομιμότητα των οποίων αμφισβητείται από ειδικούς και προκαλεί αντεγκλήσεις κυβερνητικών με αντιπολιτευόμενους στην Ουάσιγκτον.
