Η τιμή του αργού πετρελαίου στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων έξι μηνών, παρά το γεγονός πως σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις των παραγόντων της παγκόσμιας αγοράς, η προσφορά είναι σαφώς μεγαλύτερη της ζήτησης. Και παρά το γεγονός πως έχει ήδη αρχίσει η διαδικασία επιστροφής της Βενεζουέλας στην παγκόσμια αγορά ύστερα από την αμερικανική επέμβαση και την απομάκρυνση του πρώην προέδρου Μαδούρο.
Το απόγευμα της Παρασκευής, η τιμή της ποικιλίας Brent ήταν ανάμεσα από 71 και 72 δολάρια/βαρέλι και αυτή της West Texas Intermediate λίγο πάνω από τα 66 δολάρια/βαρέλι. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αυτή η ανοδική κίνηση, η οποία έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές εβδομάδες, έχει άμεση σχέση με τις εξελίξεις, πραγματικές και κυρίως πιθανολογούμενες, γύρω από το Ιράν. Η πίεση που του ασκούν οι ΗΠΑ, με το Ισραήλ να βρίσκεται δίπλα τους, αυξάνεται συνεχώς και δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα πως οι συνομιλίες των δύο μερών θα φέρουν αποτέλεσμα. Και τα δύο μέρη δηλώνουν πως θέλουν τη βελτίωση των σχέσεων τους αλλά η αλήθεια είναι πως τα αγκάθια είναι πάρα πολλά.
Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα αλλά αυτό δεν είναι και πολύ εύκολο να γίνει. Την ίδια στιγμή ο πρόεδρος Τραμπ απηύθυνε την Πέμπτη 19η Φεβρουαρίου ένα είδος τελεσίγραφου προς το Ιράν, δηλώνοντας πως κάτι καλό πρέπει να γίνει μέσα στις επόμενες 10 με 15 ημέρες και απειλώντας με αυστηρή τιμωρία στην περίπτωση που το Ιράν δεν υποχωρήσει. Από τη δική του μεριά, το Ιράν απειλεί και αυτό με πολύ ισχυρό χτύπημα αν οι ΗΠΑ πραγματοποιήσουν τις απειλές τους.
Η απειλή πολεμικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στον Περσικό Κόλπο και τα στενά του Ορμούζ, όπως είναι αναμενόμενο, απασχολεί πολύ σοβαρά τους συναλλασσόμενους στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων και σχεδόν μονοπωλεί το ενδιαφέρον τους. Μπορεί το ενδεχόμενο κλεισίματος των στενών του Ορμούζ να μην θεωρείται και πολύ πιθανό αλλά δεν γίνεται να μην απασχολήσει τους traders στις χρηματιστηριακές αγορές πετρελαίου.
Όπως ξέρουμε, αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε θα δυσκολευτεί πάρα πολύ η μεταφορά του 25% του πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης. Προφανώς, το σημερινό επίπεδο τιμών, παρά το ότι είναι αρκετά ανεβασμένο σε σχέση με το περασμένο φθινόπωρο και τις πρώτες μέρες του χρόνου, δεν ενσωματώνει ουσιαστικό φόβο για μία τόσο σοβαρή εμπλοκή. Στην περίπτωση κλεισίματος των στενών στο πλαίσιο μίας πραγματικής σύρραξης μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ ή/και του Ισραήλ, η τιμή του βαρελιού θα βρεθεί σίγουρα πολύ παραπάνω από εδώ, θα μπορούσε ίσως να ξεπεράσει και τα 100 δολάρια.
Η πείρα μας από τα προηγούμενα χρόνια και τη συμπεριφορά των αγορών πετρελαίου κάθε φορά που αυξάνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει δείξει πως κάθε απότομη άνοδος των τιμών στο αργό πετρέλαιο έχει πολύ μικρή διάρκεια και στη συνέχεια δίνει τη θέση της στο γνωστό καθοδικό μοτίβο που επικρατεί λίγο πολύ από το τέλος του 2022. Το παράδειγμα του περσινού Ιουλίου όταν στην ουσία ζήσαμε έναν μίνι 12ήμερο πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν, με την άμεση συμμετοχή και των ΗΠΑ μέσω βομβαρδισμών είναι πολύ χαρακτηριστικό.
Η τιμή του Brent έκανε τότε ένα γρήγορο άλμα από τα 65 προς τα 80 δολάρια/βαρέλι αλλά στη συνέχεια άρχισε μία νέα διολίσθηση και σε κάποια στιγμή προς το τέλος του 2025 έπεσε και κάτω από τα 60. Η επιστροφή στα 70 δείχνει πως υπάρχει όντως ανησυχία αλλά δεν δείχνει σε καμία περίπτωση πανικό. Απλώς δείχνει πως η αύξηση των πιθανοτήτων για μία νέα σύρραξη με τους ίδιους πρωταγωνιστές έχει κάνει πολλούς traders και επενδυτές να στρέψουν και πάλι την προσοχή τους στη σχετικά ξεχασμένη αγορά πετρελαίου.
Κάποιοι εξ αυτών σίγουρα ποντάρουν σε μία αύξηση της έντασης, ακόμα και σε μία πολεμική αναμέτρηση, κάποιοι άλλοι πιθανώς να εκτιμούν πως για άλλη μία φορά η άνοδος δεν θα έχει διάρκεια. Είναι σίγουρο πάντως πως η άνοδος έχει άμεση σχέση με την ένταση στην περιοχή. Σε άρθρο του Bloomberg από την Παρασκευή που μας πέρασε είδαμε ένα διάγραμμα που συσχέτιζε την πορεία των τιμών του πετρελαίου το τελευταίο δίμηνο με την πιθανότητα εκδήλωσης αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν όπως αυτή απεικονίζεται στα σχετικά συμβόλαια στην πλατφόρμα της Polymarket, της γνωστής και ανερχόμενης εταιρείας Prediction Markets.
Στο τέλος Δεκεμβρίου, με το Brent λίγο πάνω από τα 60 δολάρια, η πιθανότητα επίθεσης ήταν μικρότερη του 20%. Σταδιακά όμως ανέβηκε και εδώ και έναν μήνα βρίσκεται σχεδόν σταθερά πάνω από το 50%. Την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου η πιθανότητα ήταν στο 67% και το Brent είχε αγγίξει τα 70 δολάρια/βαρέλι. Είναι πολύ λογικό να υποθέσουμε πως όσο περισσότερο πιθανό φαίνεται το ενδεχόμενο επίθεσης τόσο θα συνεχίζεται και η άνοδος του πετρελαίου.
Τι θα γίνει όμως αν κάποια στιγμή εκδηλωθεί πραγματικά μία τέτοια επίθεση; Με αυτό το ενδεχόμενο ασχολήθηκε την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου ο γνωστός αρθρογράφος του Bloomberg Javier Blas. Ο, πολύ έμπειρος στα ενεργειακά ζητήματα, Blas εκτιμά πως δεν είναι σωστό να θεωρούμε βέβαιη την ήρεμη αντίδραση της αγοράς πετρελαίου στην περίπτωση που όντως εκδηλωθεί μία επίθεση και αυτό γιατί δεν είναι φρόνιμο να υποθέσουμε πως η ιρανική αντίδραση θα είναι «μετρημένη» όπως τις προηγούμενες φορές, ειδικά αν το καθεστώς νοιώσει ότι απειλείται πραγματικά.
Ο Blas φοβάται πως η αμερικανική ηγεσία μπορεί να έχει υπερβολική εμπιστοσύνη στη δυνατότητά της να στριμώξει το Ιράν χωρίς σημαντικό κόστος για την ίδια και τη διεθνή αγορά πετρελαίου. Αν κάνει λάθος, τότε οι συνέπειες μίας αμερικανικής επίθεσης μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρές και πολύ πιο μεγάλες σε διάρκεια απ’ όσο υποθέτουν οι ίδιοι οι Αμερικανοί και οι περισσότεροι συναλλασσόμενοι στις αγορές πετρελαίου.
Ο αρθρογράφος δεν υποστηρίζει πως η ηγεσία των ΗΠΑ ετοιμάζεται να κάνει μία πολύ λανθασμένη και επικίνδυνη κίνηση και αναγνωρίζει πως η σκληρή στάση των ΗΠΑ και η μαζική παρουσία των ενόπλων δυνάμεων τους στην περιοχή μπορεί να εντάσσονται σε ένα είδος ψυχολογικού πολέμου. Επισημαίνει όμως ότι σε αυτή τη φάση, ο εφησυχασμός είναι πολύ επικίνδυνος, και για την αμερικανική ηγεσία και για την χρηματιστηριακή αγορά και για όσους βρίσκονται κοντά στην περιοχή.
Έχοντας αυτά στο μυαλό μας, αντιλαμβανόμαστε γιατί το αργό πετρέλαιο είναι ένα επενδυτικό asset το οποίο αυτή τη στιγμή προσελκύει πολλούς τολμηρούς traders στα διεθνή χρηματιστήρια. Ανάλογα με την εξέλιξη των πραγμάτων το επόμενο διάστημα, το πετρέλαιο μπορεί να δώσει πολλά κέρδη και σε όσους αγοράζουν τώρα και σε όσους πωλούν. Στην περίπτωση που τα πράγματα εξελιχθούν όπως το περασμένο καλοκαίρι, κερδισμένοι θα βγουν όσοι θα εκμεταλλευτούν την άνοδο των τιμών που γίνεται σε αναμονή της αμερικανικής επίθεσης πουλώντας σε τιμές που σταδιακά θα υποχωρήσουν και πάλι.
Αν όμως φανεί πως είναι βάσιμες οι ανησυχίες του Blas για την υποεκτίμηση του κινδύνου από την αμερικανική πλευρά, τότε, όπως αναφέραμε νωρίτερα, τα περιθώρια ανόδου της τιμής του είναι πολύ μεγάλα και τα κέρδη για τους τολμηρούς θα είναι εντυπωσιακά και πολύ γρήγορα. Όπως ξέρουμε, οι traders των διεθνών αγορών έχουν την ικανότητα να οσφραίνονται τις ευκαιρίες και αυτό είναι πολύ πιθανόν να γίνεται τώρα στην περίπτωση του πετρελαίου.
Ειδικά τώρα που φαίνεται πως έχει σταματήσει, προσωρινά έστω, η μεγάλη κούρσα των πολύτιμων μετάλλων και αυτοί ψάχνουν την επόμενη μεγάλη παρόμοια κίνηση. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν αυτή η επενδυτική ιδέα θα τους δώσει τις αποδόσεις που αποζητούν, ξέρουμε όμως ότι, όπως και να εξελιχθεί η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή, κάποιοι από τους συναλλασσόμενους στη διεθνή αγορά πετρελαίου θα κερδίσουν πολλά.
