Ένα ευρωπαϊκό ταμείο κρίσης με περισσότερα από 430 δισ.ευρώ μπορεί να δανείσει χρήματα σε χώρες για την άμυνα τους, δήλωσε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) στο Reuters, καθώς η ΕΕ προσπαθεί να ενισχύσει τον στρατό της.
Ο Πιερ Γκραμένια, διευθύνων σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, δήλωσε ότι ο ΕΜΣ μπορεί να χορηγήσει πιστωτικά όρια για την άμυνα και δεν θα απαιτήσει αυστηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις σε αντάλλαγμα, εν μέρει για να διαλύσει οποιοδήποτε στίγμα που μπορεί να προκύψει από το αίτημα για χρήματα από το ταμείο έκτακτης ανάγκης της Ευρωζώνης.
«Σε αυτές τις περιόδους γεωπολιτικής αναταραχής, που έχουν προκαλέσει αύξηση των δαπανών, των αμυντικών δαπανών για όλες τις χώρες, πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό του ΕΜΣ», δήλωσε ο Γκραμένια.
Επεσήμανε τη χρήση πιστωτικών ορίων για την άμυνα για χώρες με καλή οικονομική υγεία, αλλά και αυτών των οποίων οι προϋπολογισμοί είναι περιορισμένοι, ιδίως τα μικρότερα κράτη της ευρωζώνης.
«Διαθέτουμε τα μέσα», είπε. «Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης... να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό».
«Είναι προφανές ότι οι σχέσεις μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών γίνονται όλο και πιο δύσκολες».
Οποιαδήποτε τέτοια χρηματοδοτική στήριξη θα είχε συμβολική σημασία, αναδιαμορφώνοντας ένα ταμείο που δημιουργήθηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης για να αποτρέψει την κατάρρευση των εθνικών οικονομιών και των τραπεζών και να στηρίξει το νόμισμα.
Οι δηλώσεις Γκραμένια υποδηλώνουν την προθυμία να χρησιμοποιηθεί το τεράστιο ευρωπαϊκό απόθεμα για την ενίσχυση των χωρών της ευρωζώνης, ιδίως των μικρότερων βαλτικών χωρών που συνορεύουν με τη Ρωσία, αν και τα δάνεια πρέπει πρώτα να υπογραφούν από τις 21 χώρες της ευρωζώνης που υποστηρίζουν τον ΕΜΣ.
Μόνο οι χώρες της ευρωζώνης μπορούν να λάβουν τα δάνεια, εξαιρουμένων εκείνων που δεν χρησιμοποιούν το νόμισμα, όπως η Πολωνία. Ο ΕΜΣ δεν κάνει ρητή αναφορά στην άμυνα στην αποστολή του και οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή απαιτεί την έγκριση των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικά ουδέτερων χωρών όπως η Αυστρία, η Κύπρος, η Μάλτα ή η Ιρλανδία.
Ο Γκραμένια υπαινίχθηκε έναν πιθανό ρόλο για τον ΕΜΣ, ο οποίος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους για να δανείζει σε χώρες όπως η Ελλάδα, αλλά έκτοτε έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό περιττός.
«Είναι ένα από τα μέσα που διαθέτουμε», είπε, αναφερόμενος στη χρήση των λεγόμενων προληπτικών πιστωτικών ορίων για την άμυνα. «Είναι διαθέσιμο. Πρέπει να ανακαλύψουμε εκ νέου το δυναμικό αυτού του μέσου».
«Πρέπει να εγγυηθείτε ότι αυτή η διευκόλυνση... θα χρησιμοποιηθεί για αμυντικές δαπάνες», είπε, προσθέτοντας ότι δεν θα συνοδεύεται από αυστηρούς όρους. «Ο στόχος εδώ είναι να αποφευχθεί η σύνδεση αυτού του είδους εργαλείου με την αναδιάρθρωση της οικονομίας».
Η πρόταση Γκραμένια αντικατοπτρίζει ένα πρόγραμμα στήριξης κρίσεων του ESM αξίας έως 240 δισ. ευρώ που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας για να βοηθήσει τις χώρες να δαπανήσουν για την υγειονομική περίθαλψη. Τελικά, το πρόγραμμα αυτό παρέμεινε αχρησιμοποίητο.
Οι βαλτικές χώρες Λιθουανία, Εσθονία και Λετονία μπορούν να επωφεληθούν, καθώς έχουν σχεδόν τετραπλασιάσει τις δαπάνες για την άμυνα από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, σε περίπου 5% του ΑΕΠ τους, δανειζόμενες σε μεγάλο βαθμό για να καλύψουν το κόστος.
Οι χώρες αυτές δανείστηκαν δισεκατομμύρια ευρώ από το υπερκαλυμμένο πρόγραμμα δανείων SAFE της ΕΕ για αμυντικά έργα, στο πλαίσιο του οποίου η ΕΕ δανείζεται από κοινού χρήματα από την αγορά για να τα δανείσει στο κόστος στις κυβερνήσεις της ΕΕ για αμυντικούς σκοπούς. Η στήριξη του ΕΜΣ θα λειτουργούσε με παρόμοιο τρόπο.
Εάν δημιουργηθεί, όπως η στήριξη για την πανδημία, τα δάνεια θα έχουν σημαντικό βάρος σε ολόκληρη την ΕΕ. Η Εσθονία είχε ΑΕΠ περίπου 40 δισ. ευρώ το 2024 - το 2% αυτού θα ήταν λιγότερο από 1 δισ. ευρώ.
Ο Γκραμένια είπε ότι οι χώρες μπορούν να υποβάλουν «συλλογικές αιτήσεις», οι οποίες θα απέφευγαν οποιοδήποτε στίγμα συνδέεται με την αίτηση βοήθειας από τον ΕΜΣ. «Η ώθηση πρέπει να προέλθει από τις χώρες μέλη», είπε.
