Η ισχυρή πολιτική στήριξη από ΗΠΑ και ΕΕ αποτελεί το μεγάλο όπλο και για την εμπορική βιωσιμότητα του σημαντικού έργου για την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, του Κάθετου Διαδρόμου, ο οποίος βρίσκεται στην κορυφή της ενεργειακής ατζέντας και σύντομα θα αποτελέσει το αντικείμενο μιας ασυνήθιστα διευρυμένης υπουργικής Συνόδου που συγκαλεί η αμερικανική κυβέρνηση.
Ο Κάθετος Διάδρομος, που με αφετηρία την Ελλάδα θα μεταφέρει LNG κυρίως από τις ΗΠΑ προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, μέχρι την Ουκρανία, αποτελεί πλέον ένα μεγάλο στοίχημα όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για τις ίδιες τις ΗΠΑ, ενώ αποτελεί έργο αιχμής και για την ΕΕ, μετά την επισημοποίηση της απόφασης για την πλήρη διακοπή ρωσικού φυσικού αερίου από το 2027. Πλέον, χωρίς πρόσθετες πηγές και οδούς μεταφοράς ενέργειας, οι χώρες που πλήττονται περισσότερο από αυτή τη σημαντική απόφαση, στην Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία, θα οδηγηθούν σε αδιέξοδο και για τον λόγο αυτό και οι χώρες που ανέλαβαν την πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου είναι πλέον οι επισπεύδουσες.
Στο Ενεργειακό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε χθες στην Αθήνα, το στίγμα αυτής της αποφασιστικότητας δόθηκε όχι μόνο από τον Έλληνα υπουργό Ενέργειας Στ. Παπασταύρου αλλά και από τον ειδικό απεσταλμένο του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ για την Παγκόσμια Ενεργειακή Ενσωμάτωση, Τζόσουα Βολτς, ο οποίος επαναβεβαίωσε την ισχυρή στήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος προανήγγειλε τη διοργάνωση υπουργικής συνάντησης όλων των εμπλεκόμενων χωρών στην Ουάσιγκτον στα τέλη Φεβρουαρίου, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών για την υλοποίηση του έργου.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «ο Κάθετος Διάδρομος σήμερα λειτουργεί στις σταγόνες – στόχος μας είναι να περάσουμε στις ροές και τελικά στην πλημμύρα φυσικού αερίου». Χωρίς να υποβαθμίζει την ανάγκη εξασφάλισης οικονομικής βιωσιμότητας του έργου και του «εμπορικού ρεαλισμού», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, ο κ. Βολτς επέμεινε στη γεωπολιτική διάσταση της ενέργειας, με αναφορά στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση που ανέδειξε ότι η ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πολιτικής πίεσης. «Η Μόσχα αξιοποίησε την ενεργειακή της ισχύ για να πιέσει τους εταίρους της», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ έρχονται στην Ευρώπη «για να προσφέρουν εναλλακτικές και επιλογές».
Σε ένα καθησυχαστικό μήνυμα, μετά και την τελευταία κρίση στις διατλαντικές σχέσεις, ο Αμερικανός αξιωματούχος τόνισε ότι, παρά τις επιμέρους διαφορές μεταξύ των συμμάχων, η επιδίωξη ενεργειακής ασφάλειας, σταθερότητας και επάρκειας αποτελεί κοινό στρατηγικό στόχο και για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ο κ. Βολτς αναφέρθηκε στον κομβικό ρόλο που έχει η Ελλάδα λόγω γεωγραφίας, υποδομών αλλά και ενός πρωτόγνωρου, όπως είπε, επιπέδου πολιτικής δέσμευσης.
Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο Συνέδριο, χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο ένα «πολυσύνθετο εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο που έχει στρατηγική σημασία για τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή». Χωρίς να υποβαθμίζει τα προβλήματα, κάνοντας λόγο για «παιδικές ασθένειες», τόνισε ότι είναι ένα απαιτητικό έργο που χρειάζεται επιμονή σε ένα περιβάλλον όπου η πλήρης απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο αποτελεί πλέον επίσημη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο υπουργός Ενέργειας, ο οποίος είναι σε συνεχή επικοινωνία με τα στελέχη του ενεργειακού επιτελείου της αμερικανικής κυβέρνησης, τόνισε ότι για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου είναι πρώτη προτεραιότητα, ενώ για την Ελλάδα είναι εθνικής σημασίας έργο, καθώς η χώρα γίνεται πύλη εισόδου και η συνεργασία στον ενεργειακό τομέα αποτελεί γέφυρα συνεργασίας για τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, με την Ελλάδα να αποτελεί μέρος της αλυσίδας αυτής.
Παρά τον προβληματισμό που υπήρξε για την απουσία ουσιαστικού ενδιαφέροντος για τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου μέσω του νέου Κάθετου Διαδρόμου στις δημοπρασίες του Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου, υπάρχει αισιοδοξία ότι οι επόμενες δημοπρασίες θα καταγράψουν αυξημένο ενδιαφέρον, βάζοντας τον Κάθετο Διάδρομο δυναμικά στο παιχνίδι.
Ο απαιτούμενος συντονισμός εκτείνεται, από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, με όλους τους συμμετέχοντες να πρέπει να βλέπουν σαφές οικονομικό όφελος, σημείωσε στο Συνέδριο ο κ. Βολτς, προσθέτοντας ότι «δεν πρόκειται για φιλανθρωπικό έργο».
Πέραν της πολιτικής στήριξης, όμως, απαιτείται και οικονομική στήριξη του έργου και από την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να καταστεί βιώσιμο και ανταγωνιστικό.
Η Αθήνα θα επιδιώξει τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο έργο αλλά και την ενεργό εμπλοκή της αμερικανικής αναπτυξιακής τράπεζας DFC, ενώ η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Κομισιόν έχει συγκαλέσει, σύμφωνα με πληροφορίες, συνάντηση των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου στη Βιέννη.
Έτσι αποκτά καθοριστικό χαρακτήρα η υπουργική συνάντηση που ανήγγειλε ο Αμερικανός αξιωματούχος για τα τέλη Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή των υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών, με τις διαβουλεύσεις να συνεχίζονται εντατικά μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να ξεπεραστούν τα όποια τεχνικά εμπόδια και να δοθεί ουσιαστική ώθηση στο στρατηγικό αυτό σχέδιο.
