Η διαρκούσα ακόμη σύγκρουση αγροτών και Κυβέρνησης δεν είναι μια απλή διαμάχη μιας οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας με την Πολιτεία.
Ο πρωτογενής τομέας μας «θρέφει» όλους και με ποικίλους τρόπους: υγιεινή διατροφή, ποιοτικά προϊόντα, αποτροπή κρίσεως επισιτισμού, διατήρηση της περιφέρειας ζωντανής, σταθερή συνεισφορά στο ΑΕΠ της χώρας, ισχυρό μερίδιο στην απασχόληση του πληθυσμού.
Ο εκτοπισμός των αγροτών από τη γη των προγόνων τους και η κάθοδός τους στην πόλη, την πρωτεύουσα, επιδεινώνει τις συνθήκες διαβίωσης: χαμηλής ποιότητας διατροφή, αστυφιλία, στεγαστική κρίση, κυκλοφοριακό, μειωμένα ημερομίσθια, κοινωνικοί αποκλεισμοί, δημογραφικό.
Συνεπώς, η σύγκρουση δεν πρέπει να αφήνει ασυγκίνητα και τα λοιπά μέλη της κοινότητας, ακόμη και τα ευρισκόμενα στα ανώτερα στρώματα. Και πάντως κάθε προσπάθεια κοινωνικού αυτοματισμού εμφαίνεται πια άκρως πεπερασμένη. Άλλωστε, η εξέγερση των αγροτών δεν τυγχάνει ένα φαινόμενο που εντοπίζεται μόνον στην πατρίδα μας, η οποία βιώνει και το -διαχρονικό πάντως (βλ. την κατασπατάληση των ΜΟΠ της δεκαετίας του ’80)- αμάρτημα της ανέλεγκτης κατανομής των επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ιδίως στις δυτικές κοινωνίες, ο πρωτογενής τομέας υφίσταται τα επίχειρα των σύγχρονων στρατηγικών επιλογών των διορισμένων οργάνων της ΕΕ. Όργανα, που πόρρω συντονίζονται με τον υπόλοιπο οργανισμό της Ένωσης και πάντως, δείχνουν να υιοθετούν μια μάλλον ελιτίστικη στάση έναντι των διοικουμένων τους. Οι στόχοι περί βιώσιμης και ψηφιακής γεωργίας της τελευταίας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν είναι απλώς φιλόδοξοι, είναι ανεδαφικοί και στραγγαλίζουν την ήδη επιβαρυμένη αγροτική δραστηριότητα. Η ΚΑΠ χρειάζεται άμεσα αναθεώρηση και εναρμόνιση με την πραγματικότητα, συνιστά δε τούτο ομόφωνο αίτημα των ιδίων των κρατών-μελών της ΕΕ.
Το κρισιμότερο, εντούτοις, φαινόμενο που γιγαντώνει την κρίση στον εγχώριο αγροτικό τομέα, τυγχάνει η αγρανάπαυση και εγκατάλειψη των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, εκούσια και αναγκαστική. Δένδρα παρατημένα, χωράφια χέρσα, πλαγιές χορταριασμένες. Εκατομμύρια στρέμματα μαράζουν αναξιοποίητα και μαζί τους μαράζει και η ύπαιθρός μας. Η ευκαιριακή επίσκεψη όλων μας στις κοιτίδες στις γιορτές και σχόλες ας μην μας ξεγελούν. Ούτε οι αγορές της παραδοσιακής χυλοπίτας από το χωριό σώζουν την κατάσταση. Η δυσθεώρητη αύξηση του κόστους ενέργειας, η έλλειψη πόρων για την τεχνολογική προσαρμογή των καλλιεργειών, ο κατακερματισμός των γεωργικών εκτάσεων, η άναρχη σπορά φωτοβολταϊκών, η διάβρωση του εδάφους, η μείωση του υδροφόρου ορίζοντα, οι πυρκαγιές και οι θεομηνίες, όλα συντείνουν στην πολυεπίπεδη ερήμωση.
Απαιτούνται άμεσα και συντονισμένα μέτρα, που δεν αντιστρατεύονται την Ενωσιακή προαίρεση: α) επαναφορά της απαγόρευσης κατάτμησης των αυστηρώς οριζόμενων ως αγροτικών επιφανειών έως 50 στρεμμάτων, β) σύσταση ειδικής χρησικτησίας για τον αποδεδειγμένα ασκούντα νομή αγροτικής εκμετάλλευσης επί 5ετία, γ) επιδότηση της αγοράς ή ενοικίασης μόνιμης κατοικίας νέων ζευγαριών στην περιφέρεια, δ) αναδιανομή των εκτάσεων των ανενεργών αγροτικών συνεταιρισμών, ε) διαμόρφωση Χωροταξικού Σχεδίου Αγροτικής Γης, στ) παράταση της επενέργειας του Ταμείου Ανάκαμψης ειδικώς για τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού στον πρωτογενή τομέα.
Η Κυβέρνηση, η κοινωνία, αλλά και οι ίδιοι οι αγρότες, όλοι θα πρέπει να βγουν από την αγρανάπαυση. Να συμφωνήσουν σε έναν σύγχρονο Αναδασμό του 21ου αιώνα. Καμία Ένωση δεν θα μας συνδράμει, αν δεν λάβουμε τις καίριες ατομικές πρωτοβουλίες, που μας αναλογούν. Σε αντίθετη περίπτωση, θα καταρρεύσουμε σταδιακά όλοι σαν ντόμινο. Διότι από παλαιά ο Πλάτων σημείωνε στους Νόμους του (Χ,902,Ε) ότι «ουδέ γαρ άνευ σμικρών τους μεγάλους φασίν οι λιθολόγοι λίθους ευ κείσθαι». Άραγε έχετε δει κανέναν μεγάλο βράχο να στέκεται από μόνος του ετοιμόρροπος στην πλαγιά;
*Ο κ. Δημήτριος Κ. Ρούσσης είναι Επίκ. Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Δικηγόρος Αθηνών.
