Τι θα είχε συμβεί αν τον Εμφύλιο τον είχαν κερδίσει ο Άρης Βελουχιώτης, ο Νίκος Ζαχαριάδης και ο Μάρκος Βαφειάδης - και όχι ο Θρασύβουλος Τσακαλώτος με τον Αλέξανδρος Παπάγος;
Είναι ένα ερώτημα που καλό θα ήταν να θέτουν οι αριστεροί συμπολίτες μας στον εαυτό τους, όταν μένουν μόνοι μπροστά στον καθρέφτη.
Η δική μου εκδοχή είναι απλή και ζοφερή: το πιθανότερο είναι ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας θα ήταν σημαντικά μικρότερος. Όχι μόνο λόγω μαζικής μετανάστευσης, αλλά και λόγω αυξημένης θνησιμότητας όσων θα είχαν παραμείνει στον «σοσιαλιστικό παράδεισο».
Οι επικριτές της κατευθυνόμενης από το κράτος οικονομίας, προκειμένου να πείσουν τους οικονομικά και πολιτικά αναλφάβητους για τις καταστροφικές αδυναμίες του σοσιαλισμού, συχνά δείχνουν τη γνωστή δορυφορική νυχτερινή φωτογραφία της Κορεατικής Χερσονήσου: η Βόρεια Κορέα βυθισμένη στο σκοτάδι, η Νότια φωτεινή. Είναι ένα ισχυρό, αλλά απλοϊκό παράδειγμα.
Υπάρχουν όμως και πιο σκληρά δεδομένα. Οι συνέπειες του σοσιαλιστικού και του καπιταλιστικού οικονομικού και πολιτικού μοντέλου αποτυπώνονται καθαρά στα στοιχεία της Eurostat για το προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη. Πόσο τυχαίο μπορεί να είναι ότι οι άνθρωποι χωρών που πέρασαν, έστω και για λίγες δεκαετίες, από τον σοβιετικό μεσαίωνα ζουν έως και μία δεκαετία λιγότερο από τους υπόλοιπους;
Στη Λετονία, για παράδειγμα, οι άνδρες ακόμη και σήμερα πεθαίνουν κατά μέσο όρο στα 71, ενώ στην Ιρλανδία στα 83. Στην Ελλάδα το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες είναι περίπου 79 έτη, ενώ στη Βουλγαρία μόλις 72. Και όλα αυτά συμβαίνουν 35 - 40 χρόνια μετά την κατάρρευση της σοβιετίας. Τα κατάλοιπα επιμένουν.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η Αριστερά, στην κρατικιστική και εξουσιαστική της εκδοχή, ακολουθεί ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: υπόσχεται ισότητα, αλλά παράγει έλλειψη. Υπόσχεται προστασία, αλλά δημιουργεί εξάρτηση. Υπόσχεται δικαιοσύνη, αλλά καταλήγει σε ομοιομορφία προς τα κάτω. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς χαμηλότερο εισόδημα· είναι χειρότερη υγεία, μικρότερο προσδόκιμο ζωής και βαθύτερη κοινωνική φθορά.
Ο λόγος είναι δομικός. Όταν το κράτος αντικαθιστά την αγορά, καταργεί τα σήματα που δείχνουν τι λείπει και πού υπάρχει πρόβλημα. Όταν καταργούνται τα κίνητρα, καταρρέει η παραγωγικότητα. Όταν η αποτυχία δεν επιτρέπεται πολιτικά, δεν διορθώνεται τεχνικά. Έτσι γεννιούνται χρόνιες ελλείψεις: σε φάρμακα, υποδομές, τεχνολογία, ανθρώπινο κεφάλαιο. Η υγεία μετατρέπεται από λειτουργικό σύστημα σε διοικητική υπόσχεση.
Η Αριστερά δυσπιστεί επίσης απέναντι στην αποκέντρωση. Προτιμά τον έλεγχο από την ευελιξία. Όμως τα πολύπλοκα συστήματα -υγεία, ενέργεια, τρόφιμα - δεν αντέχουν τον κεντρικό σχεδιασμό. Χρειάζονται ανταγωνισμό, πειραματισμό και γρήγορη προσαρμογή. Όταν αυτά απαγορεύονται, το κόστος δεν εμφανίζεται άμεσα στα στατιστικά· εμφανίζεται αργότερα, στα νοσοκομεία και τελικά στα νεκροταφεία.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι «η αγορά σώζει από μόνη της», ούτε ότι κάθε κοινωνική πολιτική είναι λανθασμένη. Είναι ότι όπου η Αριστερά έγινε καθεστώς, έκλεισε τα κανάλια διόρθωσης των λαθών. Και σε έναν κόσμο ατελή, τα λάθη που δεν διορθώνονται μεταφράζονται αναπόφευκτα σε απώλειες ζωής.
Η ιστορία δεν κρίνει προθέσεις. Κρίνει αποτελέσματα. Και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα κλειστά, κρατικιστικά και ανελεύθερα συστήματα - όσο ηθικά κι αν αυτοπαρουσιάζονται - κοστίζουν χρόνια ζωής. Αυτό είναι το πραγματικό κατηγορητήριο.
Αντιλαμβάνεστε τώρα γιατί η κριτική στην Αριστερά δεν είναι ιδεοληψία, αλλά υποχρέωση;
