Ενώ τις περισσότερες φορές γίνεται λόγος για τη βαρύτητα των εταιρικών αποτελεσμάτων, των οικονομικών δεικτών και των αποφάσεων των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια, τελικά ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο πραγματικός «μαέστρος» των αγορών. Με μία του κίνηση μπορεί να προκαλέσει πανικό και με μία του δήλωση μπορεί να καθησυχάσει τους επενδυτές και να επαναφέρει μία σχετική ηρεμία.
Η αρχική ανησυχία των επενδυτών αναφορικά με τις προθέσεις των ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία ακόμα και με στρατιωτική επέμβαση έδωσε χθες τη θέση της στην ανακούφιση, μετά την ξεκάθαρη διαβεβαίωση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν θα χρησιμοποιήσει βία. Ενδεικτική της αντιστροφής κλίματος είναι η άνοδος των S&P 500 και Nasdaq, σε ποσοστό άνω του 1% στις συναλλαγές της Τετάρτης και η πτώση του χρυσού από τα 4.890 δολάρια έως τα 4.773 δολάρια/ουγγιά.
Μάλιστα, ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι ο θόρυβος γύρω από τη Γροιλανδία ήταν αυτός που έριξε τα χρηματιστήρια την Τρίτη και επίσης ότι οι δηλώσεις του από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ θα προκαλούσαν ανακούφιση. Στην πράξη, η πτώση των δεικτών της Wall Street στις συναλλαγές της Τρίτης ήταν η μεγαλύτερη από τις 10 Οκτωβρίου του 2025, ωστόσο το κλίμα σχεδόν αποκαταστάθηκε μετά την ομιλία του Τραμπ.
Η εποχή που ζούμε είναι γεμάτη εστίες αβεβαιότητας και η σχετική ηρεμία των χρηματιστηρίων, συγκριτικά με τα όσα πρωτοφανή συμβαίνουν, αγγίζει τα όρια του παραλόγου. Αντανακλά κυρίως το γεγονός ότι οι επενδυτές δείχνουν να έχουν προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον που διαμορφώνουν οι κινήσεις του Τραμπ στον ένα χρόνο που βρίσκεται στην εξουσία. Αντανακλά επίσης έναν επικίνδυνο εφησυχασμό των Αμερικανών, σαν να μην τους αγγίζουν τα γεωπολιτικά επεισόδια αλλά μόνο η κατάσταση της αμερικανικής οικονομίας και τα επιτόκια.
Από τις 20 Ιανουαρίου 2025 έως σήμερα οι αγορές έχουν περάσει από χίλια κύματα, κυρίως εξαιτίας των απειλών για την επιβολή δασμών από πλευράς ΗΠΑ, με πάρα πολλά σκαμπανεβάσματα κάθε φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος δεν υλοποιούσε τις απειλές του. Σε κάθε περίοδο «νηνεμίας» οι επενδυτές εστιάζουν ξανά στα οικονομικά αποτελέσματα, τους δείκτες ανεργίας, τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, μέχρι που κλιμακώνεται εκ νέου η ένταση στο παγκόσμιο εμπόριο και σημειώνονται αναταράξεις.
Παρ’ όλα αυτά, στο ίδιο διάστημα έχουν καταγραφεί δεκάδες ιστορικά υψηλά και οι αποτιμήσεις συνεχώς αυξάνονται, ενισχύοντας τις προειδοποιήσεις των ειδικών για τη διόγκωση της μεγαλύτερης φούσκας στα χρονικά.
Όπως αναφέρεται στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, στο Νταβός συγκεντρώνονται παγκόσμιοι ηγέτες από κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, την κοινωνία και τον ακαδημαϊκό χώρο, για να λάβουν μέρος σε συζητήσεις για το μέλλον, να θέσουν προτεραιότητες και να αντιμετωπίσουν παγκόσμια προβλήματα. «Ένα πνεύμα διαλόγου», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ιστοσελίδα του Φόρουμ.
Μόνο που φέτος το ενδιαφέρον μονοπωλεί ο Τραμπ και οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρώπη. Διάλογος βέβαια γίνεται και μάλιστα για πολύ σοβαρά ζητήματα, όπως το δυσβάσταχτο παγκόσμιο χρέος, η εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και πολλά άλλα.
Σύμφωνα με το Βαρόμετρο Συνεργασίας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για το 2026, η διεθνής συνεργασία είναι ανθεκτική στις γεωπολιτικές αναταράξεις αλλά κατακερματισμένη. Οι συμφωνίες που προχωρούν στα ζητήματα της τεχνολογίας και του κλίματος είναι περιορισμένες, ενώ η ειρήνη, η ασφάλεια και η παγκόσμια υγεία δέχονται πλήγμα.
Παρακολουθώντας όμως προσεχτικά κάποιος τις δηλώσεις των πολιτικών, εκπροσώπων διεθνών οργανισμών, επιχειρηματικών ηγετών και διεθνούς φήμης οικονομολόγων, καταλαβαίνει ότι οι διακυμάνσεις που προκαλούν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου είναι ίσως το μικρότερο πρόβλημα.
Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στις αγορές κυριαρχούν – σήμερα περισσότερο από ποτέ - μερικές δεκάδες επενδυτικοί οίκοι, διαχειριστές κεφαλαίων και funds, μία μερίδα του επενδυτικού κόσμου που εμφανίζει τεράστια απόκλιση από τους μεμονωμένους επενδυτές και αποφασίζει με εντελώς διαφορετικά κριτήρια.
Πρόκειται για λίγους μεγάλους παίκτες που έχουν πρόσβαση στα κέντρα αποφάσεων και ταυτόχρονα καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις τάσεις σε μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα, συνάλλαγμα και κρυπτονομίσματα, επενδύοντας σε ETFs ή μετοχικά μερίδια επιχειρήσεων και επηρεάζοντας σαφέστατα τις αποτιμήσεις.
Παρά τις αντίξοες συνθήκες, τα υψηλά επιτόκια και τις γεωπολιτικές εντάσεις, τα χρηματιστήρια πηγαίνουν μόνο υψηλότερα, κάνοντας ακόμα πλουσιότερους τους μεγιστάνες της τεχνολογίας και μεγαλώνοντας το χάσμα μεταξύ των βαθύπλουτων, της μεσαίας τάξης και των χαμηλότερων εισοδημάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, το μήνυμα των ηγετών που Νταβός είναι ότι ο κόσμος μας οδηγείται από την παγκοσμιοποίηση των περασμένων δεκαετιών, σε πιο επιλεκτικές συμμαχίες, την ώρα που η παγκόσμια συνεργασία αναδιοργανώνεται. Παράλληλα, αναγνωρίζεται η αυξημένη αβεβαιότητα που καθιστά ακόμα πιο δύσκολες τις επενδυτικές αποφάσεις.
