Όλα όσα συνέβησαν μέσα στην εβδομάδα που ολοκληρώθηκε αποτελούν ένα πολύ ηχηρό «καμπανάκι» για αυτά που μπορεί να λάβουν χώρα ανά πάσα στιγμή στις αγορές σε περιβάλλον ακραίας μόχλευσης και αβεβαιότητας. Αποκαλύπτουν παράλληλα πόσο εύθραυστοι είναι οι μηχανισμοί στους οποίους στηρίζονται οι χρηματαγορές σήμερα. Μετά το παγκόσμιο margin call των τελευταίων ημερών, το επόμενο ράλι θα προέλθει περισσότερο από όσους επιβίωσαν και λιγότερο από κερδοσκόπους.
Το φαινόμενο ενός παγκόσμιου margin call έπληξε με σφοδρότητα τις αγορές, καθώς ένα κύμα αναγκαστικών ρευστοποιήσεων και αυξήσεων των margin από τις αρμόδιες αρχές, πυροδότησε ιστορικά sell-off σε πολύτιμα μέταλλα και κρυπτονομίσματα. Θεσμικοί επενδυτές «τράβηξαν» τρισεκατομμύρια, με αποτέλεσμα να επικρατήσει πανικός, σε μία προβολή του τι μπορεί να συμβεί όταν η μόχλευση συνδυάζεται με απληστία και κρίση ρευστότητας.
Μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά, οι επενδυτές κλήθηκαν να ρευστοποιήσουν… ό,τι μπορούσαν να βρουν για να καλύψουν τα margins που έσπασαν και κάπως έτσι καταγράφηκε ένα θανάσιμο ντόμινο που είχε ως αποτέλεσμα μέχρι και να μηδενιστούν αναρίθμητα επενδυτικά χαρτοφυλάκια.
Στο μάτι του κυκλώνα βρέθηκαν το ασήμι και το bitcoin, δύο τόσο διαφορετικά σε χαρακτηριστικά assets τα οποία θα μπορούσαμε να πούμε ότι πιάνουν τα δύο άκρα του επενδυτικού φάσματος.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Οι τελευταίες ημέρες του Ιανουαρίου και οι πρώτες του Φεβρουαρίου έδωσαν ένα δύσκολο, επίπονο αλλά και ενδεχομένως απαραίτητο μάθημα στους επενδυτές, για τον αόρατο ιστό που συνδέει μετοχές, πολύτιμα μέταλλα και κρυπτονομίσματα, ιδιαίτερα σε εποχές αβεβαιότητας και απληστίας. Ένα πολύ σκληρό μάθημα σε όσους ποντάρουν στη μόχλευση αλλά δεν έχουν φροντίσει για το δυσμενές σενάριο.
Με λίγα λόγια, τα margin calls ενεργοποιούνται όταν η καθαρή αξία ενός λογαριασμού που επενδύει με μόχλευση (με δανεικά δηλαδή), υποχωρεί κάτω από το ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται, γνωστό και ως maintenance margin. Τότε είναι που ο επενδυτής συνειδητοποιεί ότι τα χρήματα που έχει δεν φτάνουν για να καλύψουν το ρίσκο των δανεικών που επέτρεψαν την επένδυση με μόχλευση. Σκεφτείτε τα τρομακτικά ποσά που επενδύουν με μόχλευση τα παγκόσμια hedge funds και οι θεσμικοί επενδυτές, δημιουργώντας μία τεράστια δεξαμενή εγγυήσεων που ωστόσο επηρεάζει όλα τα assets.
Ας δούμε πως λειτούργησε όλο αυτό στην πράξη και συγκεκριμένα στην περίπτωση του sell-off στο bitcoin και το ασήμι. Σύμφωνα με το Cointelegraph, η πτώση του bitcoin κάτω από τα 85.000 δολάρια στις 29/1 πυροδότησε αναγκαστικές ρευστοποιήσεις ύψους 1,68 δισ. δολαρίων στα ανταλλακτήρια crypto. Ήταν η μεγαλύτερη ημερήσια απώλεια κεφαλαίων από τα τέλη του 2022 και την κατάρρευση της FTX.
Έχει σημασία ότι σε ποσοστό 93%, οι ρευστοποιήσεις αφορούσαν μοχλευμένες θέσεις long, επενδυτές δηλαδή που πίστευαν στην άνοδο και είχαν δανειστεί για να ποντάρουν υπέρ της και ξαφνιάστηκαν από την απότομη πτώση.
Στις 30/1 η κρίση των margin calls μεταδόθηκε στα πολύτιμα μέταλλα, με τον χρυσό να υποχωρεί κατά 12%, στη μεγαλύτερη πτώση από το 1983 και το ασήμι να καταρρέει με απώλειες 33% (αφού είχε αναρριχηθεί στο απίστευτο επίπεδο των 121 δολαρίων).
Πάμε λοιπόν στην πράξη. Όταν ξεκίνησε η κατρακύλα του bitcoin, πυροδότησε ένα κύμα margin calls. Κατά συνέπεια, πολλοί επενδυτές προσπαθούσαν να δουν ποια assets θα ρευστοποιήσουν για να καλύψουν τις θέσεις τους. Άρχισαν λοιπόν από το ασήμι και τον χρυσό που βρίσκονταν σε ιστορικά υψηλά, θέλοντας να καλύψουν θέσεις στο bitcoin από assets που ρευστοποιούνται γρήγορα.
Αν π.χ. ένας επενδυτής έχει 10 εκατ. δολάρια σε bitcoin futures, 6 εκατ. δολάρια σε futures χρυσού, 4 εκατ. δολάρια σε futures μετοχών, χρειάζεται περίπου 800.000 δολάρια ως «εγγύηση»-margin, αν επενδύει με μόχλευση 5x. Αν το bitcoin πέσει τόσο πολύ που εξαϋλωθεί η εγγύηση, τότε ο επενδυτής πρέπει να ρευστοποιήσει άμεσα κάποια άλλη θέση. Λέγεται ότι εκείνη την ημέρα οι 3 ποσοστιαίες μονάδες από την κατά 12% πτώση του χρυσού οφείλεται ακριβώς στις ρευστοποιήσεις για την κάλυψη των θέσεων σε bitcoin.
Ο δεύτερος καταλύτης της πτώσης ήταν μηχανικής φύσης. Σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας οι αρχές αυξάνουν τα margin requirements, καλούν δηλαδή τους επενδυτές να βάλουν περισσότερα χρήματα για να «καλύψουν» τις θέσεις τους. Θέσεις οι οποίες έχουν επενδύσει με μόχλευση με αποτέλεσμα σε μεγάλες πτώσεις και χτυπούν τα margin calls.
Από τα τέλη Δεκεμβρίου έως και τα μέσα Ιανουαρίου, οι αρμόδιες χρηματιστηριακές αρχές ανά την υφήλιο αύξησαν τα margin requirements για μετοχές και πολύτιμα μέταλλα. Το CME Group αύξησε την εγγύηση για τα συμβόλαια αργύρου κατά 25% και του χρυσού κατά 10%, ενώ σε αντίστοιχες κινήσεις προχώρησαν και άλλα χρηματιστήρια.
Σχεδόν ακαριαία, τα futures σε χρυσό και ασήμι πήραν την κατιούσα καθώς οι νέοι κανόνες πίεσαν τους επενδυτές με μόχλευση που είχαν προλάβει το ράλι. Σύμφωνα με στοιχεία του CME, καταγράφηκαν πωλήσεις πολύτιμων μετάλλων ύψους 1,2 δισ. δολαρίων και όταν «έσκασε» η είδηση της επιλογής του Κέβιν Γουόρς από τον Τραμπ για την Fed, το παγκόσμιο margin call επιταχύνθηκε. Το Investing.com εκτιμά ότι μόνο το 21% της πτώσης του χρυσού οφείλεται στα νέα για τον Γουόρς, ενώ για το 79% ευθύνονται παράγοντες όπως η κάλυψη των margins στα crypto και οι αυξήσεις των margins από τις αρμόδιες αρχές.
Μόχλευση και margin calls
Αν ένας επενδυτής διαθέτει 5.000 ευρώ και τα επενδύει σε κάποιο asset με μόχλευση 10x, τότε η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 50.000 ευρώ. Στο καλό σενάριο που η τιμή του συγκεκριμένου asset ενισχυθεί κατά 10%, ο λογαριασμός αυξάνεται στα 55.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 45.000 ευρώ είναι δανεικά. Κατάφερε δηλαδή με μόλις 5.000 ευρώ και άνοδο 10% να κερδίσει όχι 500 ευρώ που θα κέρδιζε χωρίς μόχλευση, αλλά 5.000 ευρώ, διπλασιάζοντας το κεφάλαιό του. Στο δυσμενές σενάριο, ωστόσο, που η τιμή του ίδιου asset υποχωρήσει κατά 10%, τα 50.000 ευρώ μειώνονται σε 45.000 ευρώ που πρέπει να επιστραφούν. Κατά συνέπεια, μηδενίζεται το κεφάλαιο του επενδυτή με πτώση μόλις 10% (αν είχε επενδύσει χωρίς μόχλευση θα έχανε 500 ευρώ αλλά με μόχλευση τα έχασε όλα).
Πάμε τώρα στο πως σπάνε τα margins και μηδενίζονται τα χαρτοφυλάκια σε περιβάλλον πανικού στις αγορές. Ο επενδυτής έχει συμφωνήσει να επενδύσει 10.000 ευρώ με μόχλευση και ο χρηματιστής ζητάει 25% equity. Αυτό σημαίνει ότι για να ποντάρεις πχ σε futures αξίας 20.000 ευρώ, πρέπει να έχεις τουλάχιστον 5.000 ευρώ στον λογαριασμό σου. Στο παράδειγμά μας το margin call ενεργοποιείται όταν το asset χάσει 33,3% διότι η συνολική επένδυση υποχωρεί στα 13.333 ευρώ και τα 10.000 ευρώ είναι δάνειο. Επομένως, το κεφάλαιο έχει υποχωρήσει κάτω από τα 5.000 ευρώ, στα 3.333 ευρώ.
