Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε σχέδιο διεύρυνσης της πρόσβασης στον μηχανισμό κάλυψης ρευστότητας σε ευρώ, καθιστώντας τον μόνιμο και διαθέσιμο παγκοσμίως, με στόχο την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ενιαίου νομίσματος.
Η πρόσβαση σε τέτοιες γραμμές συμφωνιών επαναγοράς τίτλων (repo lines) — μια κρίσιμη πηγή χρηματοδότησης σε περιόδους αναταραχής στις αγορές — ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένη σε λίγες, κυρίως ανατολικοευρωπαϊκές χώρες. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ θεωρεί εδώ και καιρό ότι το εργαλείο αυτό μπορεί να ενισχύσει την παγκόσμια εμβέλεια του ευρώ.
Μιλώντας στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, πρώτη φορά που επικεφαλής της ΕΚΤ συμμετείχε στη διοργάνωση, η Λαγκάρντ τόνισε ότι η τράπεζα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για ένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Όπως εξήγησε, στόχος είναι να αποφευχθεί μια κατάσταση όπου έντονες πιέσεις στις αγορές θα οδηγούσαν σε μαζικές πωλήσεις τίτλων σε ευρώ παγκοσμίως, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Η νέα διευκόλυνση θα είναι διαθέσιμη από το τρίτο τρίμηνο του 2026 και θα απευθύνεται σε όλες τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως, εκτός από όσες αποκλείονται για λόγους φήμης, όπως εμπλοκή σε ξέπλυμα χρήματος, χρηματοδότηση τρομοκρατίας ή διεθνείς κυρώσεις.
Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, η ύπαρξη «δανειστή έσχατης ανάγκης» για κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο ενισχύει την εμπιστοσύνη στις συναλλαγές, τον δανεισμό και τις επενδύσεις σε ευρώ, καθώς διασφαλίζει πρόσβαση σε ρευστότητα σε περιόδους αναταραχής.
Ο μηχανισμός repo επιτρέπει σε δανειστές να αντλούν ευρώ από την ΕΚΤ καταθέτοντας ως εγγύηση τίτλους υψηλής πιστοληπτικής ποιότητας, οι οποίοι επιστρέφονται κατά τη λήξη μαζί με τους σχετικούς τόκους. Χρησιμοποιείται όταν οι τράπεζες δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τις αγορές.
Σε αντίθεση με προηγούμενες γραμμές, που απαιτούσαν περιοδική ανανέωση, η νέα διευκόλυνση θα παρέχει μόνιμη πρόσβαση έως 50 δισ. ευρώ.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία επενδυτές επανεξετάζουν τη θέση του δολαρίου, εν μέσω αβεβαιότητας για την οικονομική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η Λαγκάρντ έχει υποστηρίξει ότι αυτή είναι ευκαιρία για το ευρώ να αυξήσει το μερίδιό του στις διεθνείς αγορές, υπό την προϋπόθεση μεταρρυθμίσεων στη χρηματοπιστωτική και οικονομική αρχιτεκτονική.
Παρόμοιο εργαλείο διαθέτει και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η λεγόμενη FIMA Repo Facility, η οποία στηρίζει την αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων, αποτρέποντας αναγκαστικές πωλήσεις σε περιόδους έντασης.
Η ΕΚΤ ανέφερε ότι οι αλλαγές αποσκοπούν στο να καταστήσουν τη διευκόλυνση πιο ευέλικτη, με ευρύτερη γεωγραφική εμβέλεια και μεγαλύτερη χρησιμότητα για τους παγκόσμιους κατόχους τίτλων σε ευρώ.
Η εγγυημένη πρόσβαση σε ευρώ θα μπορούσε να αυξήσει τη ζήτηση για περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ και να ενθαρρύνει τράπεζες εκτός της ευρωζώνης να επενδύσουν περισσότερο σε τίτλους του μπλοκ.
