Οι αγορές προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις γεωπολιτικές εξελίξεις, τα θετικά μακροοικονομικά στοιχεία στις ΗΠΑ και τις ανησυχίες για την ανεξαρτησία της Fed, με την ποινική έρευνα σε βάρος του προέδρου Τζέρομ Πάουελ, και τη δήλωση του ότι πρόκειται για μια ξεκάθαρη προσπάθεια άσκησης πίεσης για μείωση των επιτοκίων, να έχουν δημιουργήσει ένα πρωτοφανές κλίμα στους χρηματοοικονομικούς κύκλους.
Στο γεωπολιτικό μέτωπο διαδραματίζεται μια πολύπλευρη κλιμάκωση, με το Ιράν να φαίνεται ότι θα αποτελέσει το επίκεντρο των άμεσων εξελίξεων.
Με ανάρτησή του την Τρίτη ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε την ακύρωση των συναντήσεων με Ιρανούς αξιωματούχους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν αποκλείεται μια επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν αν συνεχιστούν οι δολοφονίες διαδηλωτών, εξέλιξη που ώθησε υψηλότερα τις τιμές των εμπορευμάτων.
Πιο συγκεκριμένα, καθώς συνεχίζεται το κύμα των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και ολοένα και περισσότερα δημοσιεύματα μιλούν για δεκάδες δολοφονίες διαδηλωτών τις τελευταίες εβδομάδες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενθαρρύνει ανοικτά τις διαδηλώσεις και υπόσχεται βοήθεια στον λαό του Ιράν.
Το γεγονός δε ότι οι ΗΠΑ εκκενώνουν πολλές αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει πολλούς αναλυτές στην εκτίμηση ότι μια αμερικανική επίθεση μπορεί να γίνει εντός των επόμενων 24 ωρών.
Επιστρατεύονται πάλι οι δασμοί ως μέσο πίεσης
Σε μια προσπάθεια να απομονώσει οικονομικά την ιρανική κυβέρνηση, ο Ντόναλντ Τραμπ τη Δευτέρα ανακοίνωσε ότι όποια χώρα κάνει δουλειές με το Ιράν θα αντιμετωπίσει δασμούς 25% «σε όλες τις δουλειές που κάνει με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής».
Μάλιστα ο Τραμπ σε ανάρτηση στο Truth Social διευκρίνισε ότι «Αυτός ο νέος δασμός στις εισαγωγές από τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν ισχύει αμέσως».
Αν και περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την ανακοίνωση των δασμών δεν έχουν δοθεί, η ανακοίνωση και μόνο είχε αποτύπωμα στις αγορές και κυρίως στην Κίνα. Την ίδια στιγμή πολλά είναι τα ερωτήματα που αιωρούνται στον αέρα.
Καταρχάς, η ανακοίνωση νέων δασμών σε επιχειρηματικούς εταίρους του Ιράν έρχεται λίγο πριν από την πολυαναμενόμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με το εάν πολλοί από τους πιο εκτεταμένους δασμούς του Τραμπ είναι νόμιμοι. (σ.σ:Υπενθυμιζουμε ότι εν τέλει κριθούν αντισυνταγματικοί οι δασμοί, η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να αποζημιώσει τους εισαγωγείς και ένα σημαντικό μέρος από τα 195 δισ. που μπήκαν στα δημόσια ταμεία των ΗΠΑ το 2025 από τους δασμούς να κάνει «φτερά»).
Άλλο ένα ερώτημα είναι το εξής: Οι δασμοί που ανακοινώθηκαν το 2025, συμπεριλαμβανομένων των αμφιλεγόμενων «αμοιβαίων» δασμών των αρχών Απριλίου και άλλων που σχετίζονται με τη διακίνηση φαιντανύλης, «πατάνε» πάνω στον Διεθνή Νόμο IEEPA. Οι πρόσφατα ανακοινωθέντες δασμοί του Τραμπ που σχετίζονται με το Ιράν βασίζονται επίσης σε αυτόν τον νόμο; Αν ναι, τότε μια απόφαση του Ανώτατου δικαστηρίου κατά του Τραμπ θα ισχύει και για αυτούς.
Το ερώτημα που «καίει» όμως μετά τις ανακοινώσεις του Τραμπ για δασμούς 25% σε χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν είναι πώς θα αντιδράσει η Κίνα.
Η αντίδραση της Κίνας
Για πολλούς αναλυτές η απειλή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει αυξήσει τον κίνδυνο εκτροχιασμού της εύθραυστης εμπορικής συμφωνίας της Ουάσινγκτον με το Πεκίνο, που τυγχάνει να είναι και ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης.
Υπενθυμίζουμε ότι οι δύο χώρες είχαν εξασφαλίσει μια ενδιάμεση εμπορική συμφωνία στα τέλη Οκτωβρίου, η οποία οδήγησε στην άρση των τιμωρητικών δασμών των ΗΠΑ στην Κίνα, ενώ την ίδια στιγμή το Πεκίνο ανέστειλε τους σαρωτικούς ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Ποιο θα είναι το μέλλον αυτής της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας μετά τα γεγονότα αυτής της εβδομάδας;
Η Κίνα ήδη απάντησε στις απειλές του Τραμπ για δασμολογικούς περιορισμούς, μέσω ανάρτησης στο Χ εκπροσώπου της κινεζικής πρεσβείας στις ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ότι το Πεκίνο «αντιτίθεται σθεναρά σε οποιεσδήποτε παράνομες μονομερείς κυρώσεις» προειδοποιώντας παράλληλα ότι θα λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του.
Η κατάσταση λοιπόν θα μπορούσε εύκολα να εξελιχθεί σε νέους γύρους κλιμάκωσης των αντιπαραθέσεων μεταξύ ΗΠΑ-Κίνας. Την τελευταία φορά που είχε συμβεί αυτό καταλήξαμε σε δασμούς της τάξης του 145%.
Ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, το Πεκίνο αγοράζει εδώ και καιρό αργό πετρέλαιο από το Ιράν -όπως άλλωστε και από άλλες χώρες που έχουν υποστεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ - προσφέροντας μια ουσιαστική οικονομική σανίδα σωτηρίας στο καθεστώς της Μέσης Ανατολής από τους δυτικούς περιορισμούς.
Οι ιρανικές αποστολές αργού πετρελαίου προς την Κίνα υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ 2017 και 2024 σε ημερήσια βάση, φτάνοντας τα 1,2 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του CNBC.
Σύμφωνα δε με τα τελευταία στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, από το 2022 και μετά τα καύσιμα αντιπροσώπευαν περισσότερο από το ήμισυ των εισαγωγών της Κίνας από το Ιράν.
Ωστόσο, θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι η Κίνα έχει μειώσει τις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν εν μέσω των αυστηρότερων κυρώσεων των ΗΠΑ, και από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025 οι εισαγωγές από το Ιράν σημείωσαν πτώση 28% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Μήπως λοιπόν έχει βάση μια πιο αισιόδοξη εκτίμηση, ότι η Κίνα δεν θα θελήσει στην παρούσα φάση την κλιμάκωση με τις ΗΠΑ και θα βασιστεί περισσότερο στο ρωσικό πετρέλαιο προκειμένου να αποφύγει τους δασμούς του Αμερικανού προέδρου;
Αν και ο Cui Shoujun, καθηγητής διεθνών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Renmin της Κίνας, δήλωσε στο CNBC ότι το Πεκίνο δεν θα μειώσει την οικονομική του συνεργασία με το Ιράν λόγω της απειλής δασμών του Τραμπ, εντούτοις δεν θα αποκλείαμε αυτή την πιο αισιόδοξη προοπτική.
Οι δασμοί άλλωστε στις κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αναμένεται να παραμείνουν γύρω στο 47,5%. Αν και μειωμένοι από το τραγικά υψηλό ποσοστό κατά την κορύφωση των εμπορικών εντάσεων πέρυσι την άνοιξη, εντούτοις παραμένουν σε μια «τσουχτερή» ζώνη για να ρισκάρει το Πεκίνο νέα αύξηση τους.
Υπενθυμίζουμε ότι μετά τη συνάντηση του Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, στη Νότια Κορέα το περασμένο φθινόπωρο, οι δύο πλευρές έκαναν «την ανάγκη φιλότιμο» στην ουσία και συμφώνησαν σε μια εμπορική εκεχειρία διάρκειας ενός έτους.
Για τη στήλη, το κίνητρο πίσω από την συμφωνία είναι ο στόχος και των δύο οικονομιών να εξασφαλίσουν πολύτιμο χρόνο προκειμένου να απεξαρτηθούν η μια από την άλλη χωρίς να στραγγαλίσουν τις βιομηχανίες τους.
Σε αυτό άλλωστε το πλαίσιο ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο τον Απρίλιο, ενώ ο Σι θα ανταποδώσει αργότερα μέσα στο έτος.
Βέβαια, ακριβώς λόγω αυτής της προοπτικής, υπάρχουν και οι αναλυτές που πιστεύουν ότι δεδομένου του ιστορικού άσκησης πιέσεων για την ενίσχυση της επιρροής τους ενόψει σημαντικών διπλωματικών συναντήσεων, η Κίνα και οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν έναν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων και το Ιράν προσφέρει αυτή τη στιγμή μια κατάλληλη αφορμή.
Στον προηγούμενο κύκλο πίεσης, το Πεκίνο είχε επεκτείνει τους ελέγχους εξαγωγών σε σπάνιες γαίες και είχε ξεκινήσει έρευνες κατά του αμερικανικού κατασκευαστή τσιπ Qualcomm, ενώ η Ουάσινγκτον περιόρισε τις εξαγωγές τσιπ στην Κίνα.
Φέτος, και με κάδρο την κατάσταση στο Ιράν, η Κίνα θα μπορούσε να απαντήσει με κυρώσεις σε αμερικανικές εταιρείες που συνδέονται με τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν- αυτό ας το κρατήσουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους οι μέτοχοι του αμερικανικού αμυντικού κλάδου- ή με έρευνες για την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κίνα- οι Μagnificent 7 προφανώς θα βρεθούν και πάλι στο μάτι του κυκλώνα –ή με νέους πρόσθετους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Τουτέστιν, αν τέλει εφαρμοστούν οι δασμοί του 25% στους εμπορικούς εταίρους του Ιράν και με την προϋπόθεση ότι το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίσει υπέρ της νομιμότητας των δασμών του Τραμπ, η ούτως ή άλλως εύθραυστη εμπορική εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ-Κίνας δεν αποκλείεται να διαλυθεί.
Αποποίηση Ευθύνης
Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, καμία διασφάλιση δε δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
