Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κράτησε σε αγωνία τους αναλυτές χθες -αλλά όχι τις αγορές με τον S&P500 να καταγράφει μάλιστα νέα ιστορικά υψηλά- καθώς δεν εξέδωσε την απόφαση του για τη νομιμότητα των δασμών Τραμπ. Μάλιστα παραμένει ασαφές το πότε θα εκδοθεί η σχετική απόφαση.
Πρόκειται για μια απόφαση που περιμένει όμως η κοινότητα των αναλυτών, καθώς θα έχει εκτεταμένες επιπτώσεις όχι μόνο στην εμπορική πολιτική, αλλά και τη δημοσιονομική κατάσταση των ΗΠΑ καθώς και τη συνταγματική τους ισορροπία.
Βλέπετε, το Ανώτατο δικαστήριο έχει κληθεί να απαντήσει σε δύο βασικά ζητήματα: κατά πόσον η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιεί διατάξεις του νόμου International Emergency Economic Powers Act -IEEPA- για την επιβολή δασμών και, εφόσον κριθεί ότι αυτό δεν είναι σύννομο, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να επιστρέψουν τα ποσά στους εισαγωγείς που έχουν ήδη καταβάλει τους σχετικούς δασμούς.
Σημειωτέον ότι ο νόμος IEEPA που ισχύει από το 1977, προσφέρει στον εκάστοτε Πρόεδρο έκτακτες οικονομικές εξουσίες σε περιόδους εθνικής κρίσης που σχετίζονται με εξωτερικές απειλές. Στο παρελθόν έχει χρησιμοποιηθεί για την επιβολή κυρώσεων, πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και περιορισμούς συναλλαγών, αλλά ποτέ για γενικευμένη επιβολή δασμών.
Στην ουσία το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ καλείται να αποφανθεί αν οι παγκόσμιοι δασμοί που επέβαλε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με πρόφαση τα εμπορικά ελλείμματα, αποτελούν υπέρβαση των προεδρικών εξουσιών, καθώς η υπόθεση θέτει επί τάπητος ένα μεγάλο ερώτημα για τη συνταγματική ισορροπία: ποιος τελικά έχει τον έλεγχο της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, ο Πρόεδρος ή το Κογκρέσο;
Οι αγορές πάντως και παρά το γεγονός ότι δύο κατώτερα δικαστήρια έχουν ήδη απορρίψει την επιβολή καθολικών δασμών από τον Τραμπ, φαίνεται ότι προεξοφλούν ως ένα σημείο ότι η τελική απόφαση θα μπορούσε να κινηθεί και σε μια ενδιάμεση κατεύθυνση, ήτοι το δικαστήριο να αναγνωρίσει περιορισμένες εξουσίες βάσει του IEEPA και να απαιτήσει μόνο μερική επιστροφή χρημάτων στους εισαγωγείς.
Επίσης οι αγορές έχουν «ποντάρει» ότι ακόμα και σε μια πιο απόλυτη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κατά του Λευκού Οίκου, ο τελευταίος διαθέτει άλλα εργαλεία για την επιβολή δασμών, τα οποία δεν απαιτούν την επίκληση των έκτακτων εξουσιών του συγκεκριμένου νόμου.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, η κυβέρνηση διαθέτει τουλάχιστον τρεις ακόμη επιλογές μέσω του Εμπορικού Νόμου του 1962, που θα διατηρούσαν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των δασμών.
Άλλωστε ήδη ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι έχει έτοιμο ένα σχέδιο Β, για να κρατήσει ζωντανούς τους δασμούς μέσα από εναλλακτικές νομικές διόδους.
Είναι λογικό να μην καταθέσει εύκολα ο Αμερικανός Πρόεδρος τα όπλα ακόμα και μετά από μια αρνητική γι’αυτόν απόφαση, καθώς οι δασμοί προσφέρουν μια μεγάλη δημοσιονομική ανάσα στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, οι δασμοί απέφεραν περίπου 195 δισ. δολάρια το δημοσιονομικό έτος 2025 και άλλα 62 δισ. το 2026.
Σύμφωνα δε με το Υπουργείο Εμπορίου, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ μειώθηκε κατά σχεδόν 24% τον Αύγουστο, καθώς οι παγκόσμιοι δασμοί του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ μείωσαν τις εισαγωγές.
Ο Μπέσεντ από την πλευρά του μίλησε για τη σημειολογική σημασία της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου:«Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι η δυνατότητά μας να συνεχίσουμε να εισπράττουμε δασμούς περίπου στο ίδιο επίπεδο, σε όρους συνολικών εσόδων…Αυτό που αμφισβητείται –και είναι πραγματικά κρίμα για τον αμερικανικό λαό– είναι ότι αν ο Πρόεδρος χάσει, χάνει ευελιξία στη χρήση των δασμών τόσο για λόγους εθνικής ασφάλειας όσο και ως διαπραγματευτικό μοχλό».
Υπάρχει βέβαια και η πιθανότητα το Ανώτατο Δικαστήριο να αποφανθεί υπέρ των δασμών. Μάλιστα η πλατφόρμα προβλέψεων Kalshi εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 28% το Ανώτατο Δικαστήριο να αποφανθεί υπέρ των δασμών...
Όπως και να έχει, μέχρι την επίμαχη ανακοίνωση, οι πιθανές επιστροφές χρημάτων θα είναι η κύρια ανησυχία των αναλυτών, καθώς θα επιβαρύνουν τις προσπάθειες περιορισμού του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Οι επιπτώσεις
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι τυχόν απώλεια των δασμών θα έχει αντίρροπες επιπτώσεις. Από τη μια θα επιβαρύνει τις δημοσιονομικές ισορροπίες και μπορεί να πιέσει την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ όσον αφορά τη νομισματική πολιτική, αλλά από την άλλη θα ήταν καλό για τα εταιρικά κέρδη και φυσικά για το εμπόριο.
Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι, ο αντίκτυπος των δασμών μέχρι στιγμής έχει διαψεύσει τις προβλέψεις των αναλυτών. Πράγματι υπήρξε περιορισμένος αντίκτυπος στον πληθωρισμό, ενώ το εμπορικό έλλειμμα έχει μειωθεί, διαψεύδοντας τους αρχικούς φόβους ότι οι δασμοί θα μπορούσαν να καταστήσουν τις ΗΠΑ παρία στην παγκόσμια εμπορική σκηνή. (σ.σ:Το εμπορικό έλλειμμα του Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο από το τέλος της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009).
Επιπλέον, οι δασμοί πρόσφεραν στα δημόσια ταμεία των ΗΠΑ 195 δισ. δολάρια το 2025.
Το ποτήρι των δασμών λοιπόν είναι και μισογεμάτο και μισοάδειο. Ως εκ τούτου, το πιο πιθανό σενάριο είναι να επαληθευτούν οι αναλυτές της Morgan Stanley που «βλέπουν σημαντικό περιθώριο για λεπτές αποχρώσεις» στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, με κύριο στόχο να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων δασμών ή να περιορίσει τη μελλοντική εφαρμογή τους, αλλά να μην επιβάλει την πλήρη κατάργησή τους.
Άλλωστε και η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται έτοιμη να υιοθετήσει μια πιο χαλαρή προσέγγιση στο συνολικό δασμολογικό καθεστώς, δεδομένης της πρόσφατης πολιτικής εστίασης στην «προσιτή τιμή».
Όπως και να έχει, είναι σημαντικό μια απόφαση κατά του Τραμπ να μην οδηγήσει σε επιστροφή δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθότι αυτό θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τις αγορές και να δημιουργήσει νομικές περιπέτειες στις εμπορικές συμφωνίες.
Την ίδια στιγμή,η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα καθορίσει τα όρια της προεδρικής εξουσίας έναντι της κοινοβουλευτικής ευθύνης στην εμπορική πολιτική.
Μια απόφαση υπέρ των δασμών θα δημιουργήσει δεδικασμένο για μελλοντική χρήση του νόμου IEEPA σε πολιτικές οικονομικού εθνικισμού και σαφώς θα ανοίξει τον δρόμο για ακόμα πιο επιθετική εμπορική πολιτική από τον Ντόναλτ Τραμπ.
Μια απόφαση κατά του Τραμπ θα περιορίσει τη δυνατότητά του να χρησιμοποιεί την εμπορική πολιτική ως εργαλείο πίεσης στους εμπορικούς εταίρους και θα τον καταστήσει πιο αδύναμο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών το φθινόπωρο του 2026.
* Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, καμία διασφάλιση δε δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
