Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι σημαντικό στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές βρίσκεται μία φράση ή μία λέξη, πραγματική ή τεχνητή, που χαρακτηρίζει αυτή την περίοδο και αυτό το φαινόμενο. Η εβδομάδα που τελειώνει χαρακτηρίζεται λοιπόν από την «λέξη» Saaspocalypse.
Το δεύτερο συνθετικό της έρχεται από το apocalypse, λέξη πολύ γνωστή σε εμάς που χρησιμοποιείται για την περιγραφή πολύ δύσκολων και επικίνδυνων καταστάσεων.
Το πρώτο συνθετικό είναι το Saas (Software as a Service), το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για να περιγράψει τον τρόπο λειτουργίας των περισσότερων εταιρειών λογισμικού ανά τον κόσμο, οι οποίες αναπτύσσουν software το οποίο παρέχουν στους πελάτες τους ως υπηρεσία, κυρίως με την μορφή συνδρομής.
Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν μία ροή σίγουρων εσόδων για μεγάλα χρονικά διαστήματα και αυτό έχει δώσει ώθηση στην αξία του τομέα, καθώς οι επενδυτές πάντα είναι πρόθυμοι να πληρώσουν καλά για την σιγουριά και την προβλεψιμότητα των εσόδων. Αυτό ακριβώς είναι που έχει αρχίσει να αμφισβητείται εδώ και μερικές εβδομάδες, καθώς η έλευση των προϊόντων και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης έχει κάνει πολλούς να πιστεύουν πως οι πελάτες των εταιρειών software θα μπορούν πλέον να φτιάξουν μόνοι τους πολλά προϊόντα λογισμικού με την βοήθεια της ΤΝ.
Έτσι, οι μετοχές των εταιρειών του κλάδου έχουν σημάνει γενική σχεδόν υποχώρηση. Όπως είδαμε στην στήλη Odd Lots του Bloomberg, από την αρχή του χρόνου η πτώση στην τιμή του ETF iShares Expanded Tech Software (IGV) κοντεύει το 25%. Αυτή η ανησυχία έχει μεταδοθεί και σε άλλους κλάδους της τεχνολογίας, όπως το gaming και σε άλλους τομείς παροχής υπηρεσιών.
Έχει μολύνει και τον κλάδο του Private Equity, καθώς πολλές από τις επιχειρήσεις του τομέα έχουν εξαγοράσει τα τελευταία χρόνια, και δεν έχουν καταφέρει ακόμα να πουλήσουν, πάρα πολλές επιχειρήσεις software. Αυτές οι εξαγορές έχουν γίνει και με χρήση υψηλού δανεισμού ενώ το παρακλάδι αυτών των επιχειρήσεων που ασχολείται με την απ’ ευθείας δανειοδότηση επιχειρήσεων, αυτό που ονομάζουμε δηλαδή Private Credit, έχει δώσει δάνεια αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε τέτοιες εταιρείες.
Το θέμα του δανεισμού είναι αυτό που μας απασχολεί σήμερα, καθώς οι παρενέργειες της επίθεσης στις εταιρείες λογισμικού έχουν αρχίσει να γίνονται ήδη ορατές και αν συνεχιστεί αυτή η αρνητική στάση απέναντι στον κλάδο δεν μπορούν να αποκλειστούν πολύ σοβαρότερες συνέπειες απ’ ότι η πτώση των μετοχών.
Οι τίτλοι των άρθρων του διεθνούς Τύπου είναι χαρακτηριστικοί και δεν χρειάζονται πολλές επεξηγήσεις και ερμηνείες. Το άρθρο του Bloomberg από την 28η Ιανουαρίου ανέφερε πως οι τιμές των ομολόγων που έχουν εκδώσει εταιρείες software σημειώνουν μεγάλη πτώση λόγω της ανησυχίας των επενδυτών για την επίδραση των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το άρθρο ανέφερε πως η πτώση στα ομόλογα κάποιων εταιρειών είναι η μεγαλύτερη που έχει σημειωθεί ποτέ. Πάλι στο Bloomberg, προχθές 4 Φεβρουαρίου, είδαμε πως δάνεια αξίας 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς εταιρείες software πέρασαν τις τελευταίες 4 εβδομάδες στην κατηγορία των distressed δανείων.
Στο άρθρο αυτό είδαμε επίσης πως το σύνολο των distressed (προβληματικών σε ελεύθερη μετάφραση) δανείων προς εταιρείες software ανέβηκε στα 46,9 δις, κάτι που μας δείχνει το πόσο μεγάλη είναι η ποσοστιαία αύξηση αυτών των δανείων. Σε άλλο άρθρο του διεθνούς πρακτορείου, από την 3η Φεβρουαρίου, είδαμε πως η δευτερογενής αγορά δανείων έχει αρχίσει να παγώνει για αυτές τις εταιρείες και πως αρκετές συμφωνίες για νέο δανεισμό που ήταν έτοιμες για υπογραφή έχουν ήδη εγκαταλειφθεί ή έχουν παγώσει.
Στο ίδιο άρθρο είδαμε και ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο: πως από το 2015 μέχρι το 2025, εταιρείες Private Equity έχουν εξαγοράσει περίπου 1.900 εταιρείες software ανά τον κόσμο και έχουν δανειστεί περίπου 440 δισεκατομμύρια δολάρια για να τις χρηματοδοτήσουν.
Μία ανάρτηση στο δίκτυο X του γνωστού The Kobeissi Letter χθες 5 Φεβρουαρίου, χρησιμοποιώντας στοιχεία από το Bloomberg, ανέφερε πως το 14,5% των δανείων προς τεχνολογικές εταιρείες είναι πλέον distressed, όπως και το 9,5% των ομολόγων που έχουν εκδώσει τεχνολογικές εταιρείες. Είναι τα υψηλότερα ποσοστά από το 2022 για τα δάνεια και από το τέλος του 2023 για τα ομόλογα.
Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά περισσότερα, καθώς είναι ξεκάθαρη η έντονη ανησυχία των αγορών για τα δάνεια και τα ομόλογα των εταιρειών software μπροστά στην απειλή που συνιστά για αυτές η Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν είναι όμως μόνο αυτή η απειλή που έρχεται από εκεί.
Αυτή την στιγμή, οι αγορές ομολόγων και δανείων στενάζουν καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η γιγαντιαία επενδυτική εξόρμηση για την ανάπτυξη των υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης και κυρίως των data centers. Καθώς οι τεχνολογικοί κολοσσοί είναι σε πολύ καλύτερη οικονομική κατάσταση από τις πιο πολλές εταιρείες software, αυτό σημαίνει πως προσελκύουν πολύ πιο εύκολα τα δανειακά κεφάλαια και αυτό κάνει αυτόματα πιο δύσκολο τον νέο δανεισμό ή την αναχρηματοδότηση του παλαιού για τις εταιρείες software ή Private Equity.
Μήπως όμως υπάρχει και ένα στοιχείο υπερβολής σε όλα αυτά, την στιγμή που η απειλή είναι περισσότερο θεωρητική και θα περάσει αρκετός καιρός να μάθουμε πόσο πραγματική είναι; Αυτό δεν αποκλείεται αλλά αυτή την στιγμή οι αγορές βρίσκονται σε αναβρασμό γιατί μία γωνία ασφάλειας και σιγουριάς ξαφνικά αλλάζει εντελώς χαρακτήρα. Και υπάρχουν και κάποιοι άλλοι φόβοι και προβληματισμοί, όπως είδαμε πάλι χθες στο Odd Lots του Bloomberg.
Μήπως το ποσοστό των δανείων που έχουν χορηγηθεί σε εταιρείες software που το μοντέλο λειτουργίας τους ίσως κινδυνεύει είναι μεγαλύτερο απ’ όσο νομίζουμε και άρα μεγαλύτερος και ο κίνδυνος για την αγορά; Αυτό μάλλον δεν αποκλείεται, καθώς δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η σκόπιμη χρήση διαφορετικής κατηγοριοποίησης για ένα δάνειο προκειμένου να μην ανεβαίνει πολύ η έκθεση μίας τράπεζας στον συγκεκριμένο τομέα.
Καθώς είναι γνωστό πως οι εταιρείες Private Equity και Private Credit δανειοδοτούνται για πολύ μεγάλα ποσά και από το τραπεζικό σύστημα, μήπως η έκθεση των τραπεζών είναι πιο μεγάλη απ’ ότι νομίζουμε; Γνωρίζοντας επίσης πως οι εταιρείες Private Credit δεν αναπροσαρμόζουν γρήγορα τις εκτιμήσεις τους για την ποιότητα των δανείων που έχουν χορηγήσει, μήπως σε μερικούς μήνες αρχίσουμε να βλέπουμε σοβαρά προβλήματα στον κλάδο Private Credit;
Είναι πραγματικά καθησυχαστικό το πολύ χαμηλό ποσοστό πτωχεύσεων στην ιστορία των εταιρειών software ή μήπως θα στερείται νοήματος αν ο κλάδος software πραγματικά κινδυνεύει από την Τεχνητή Νοημοσύνη;
Όπως προαναφέραμε, είναι πιθανόν να αποδειχθούν υπερβολικοί οι φόβοι για την ενδεχόμενη «ισοπέδωση» των εταιρειών λογισμικού εξαιτίας της αλλαγής που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη και της πιθανής εξαφάνισης του μοντέλου Software as a Service.
Αν πάντως δεν είναι υπερβολικοί, πολύ φοβόμαστε πως οι συνέπειες θα είναι πολύ σημαντικές και επώδυνες. Όχι μόνο για τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και τους μετόχους τους αλλά και για τον κλάδο Private Equity και Private Credit και πιθανώς για το τραπεζικό σύστημα.
Προφανώς, αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα υπάρξουν σοβαρές αρνητικές συνέπειες και στις χρηματιστηριακές αγορές συνολικά όπως και στις αγορές δανείων και ομολόγων και θα είναι δύσκολο να μείνει ανεπηρέαστη και η οικονομία, όχι μόνο η αμερικανική αλλά και η παγκόσμια.
Εκτός αν οι ενδεχόμενες ευεργετικές συνέπειες της Τεχνητής Νοημοσύνης αντισταθμίσουν όλες τις αρνητικές, οπότε τα 3 τουλάχιστον τρισεκατομμύρια δολάρια που επενδύονται στις υποδομές της πραγματικά θα έχουν πιάσει τόπο. Σίγουρα έχουμε μπροστά μας ενδιαφέροντες καιρούς.
