Οι προσδοκίες για το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ήταν μεγάλες, λόγω και της παρουσίας του Αμερικανού προέδρου. Η αμερικανική παρουσία είναι πιο ενισχυμένη από ποτέ, καθώς ο Larry Fink που διευθύνει την Blackrock, την μεγαλύτερη διεθνή εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων, παίζει καίριο ρόλο στην οργάνωση και την διεξαγωγή του συνεδρίου και πλήθος μεγάλων επιχειρήσεων εκπροσωπείται από τις ηγεσίες τους.
Η αναμενόμενη, αργότερα σήμερα, εμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ, και των αξιωματούχων που τον συνοδεύουν θα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον όλου του κόσμου. Το παράξενο είναι όμως πως η προσοχή του κόσμου θα είναι στραμμένη πιο πολύ στο θέμα της Γροιλανδίας και του ενδεχόμενου εμπορικού πολέμου και λιγότερο στις μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες και τα μεγαλεπήβολα επενδυτικά σχέδια.
Λαμβάνοντας υπόψη μας το τι έχει συμβεί και ειπωθεί τις προηγούμενες ημέρες και εβδομάδες, αυτό μας φαίνεται φυσιολογικό. Το ζήτημα του ελέγχου της Γροιλανδίας, η αμερικανική επιμονή για το συγκεκριμένο θέμα, οι ευρωπαϊκές αντιρρήσεις, οι απειλές Τραμπ για επιβολή υψηλών δασμών σε προϊόντα ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών και οι εντός Ευρώπης σκέψεις για δυναμική αντίδραση απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο έχουν προκαλέσει σημαντική αναστάτωση.
Κυρίως σε γεωπολιτικό επίπεδο, καθώς η επιθυμία του Αμερικανού προέδρου έχει φέρει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση σχεδόν όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ και ένα πλήθος ευρωπαϊκών κρατών. Εκτός αυτού, υπάρχει ο φόβος πως η «αγορά» της Γροιλανδίας ή η στρατιωτική της κατάληψη θα ανοίξουν την όρεξη και σε άλλες παγκόσμιες δυνάμεις για να προχωρήσουν σε παρόμοιες κινήσεις. Η αλήθεια είναι πως και εμείς δυσκολευόμαστε να ερμηνεύσουμε ό,τι γίνεται αλλά δεν χρειάζεται και πολλή σκέψη για να καταλάβουμε πως αν δεν βρεθεί γρήγορα κάποιος τρόπος συνεννόησης μεταξύ των ΗΠΑ και των άμεσα ενδιαφερομένων δηλαδή της Δανίας και της Γροιλανδίας αλλά και μεταξύ των ΗΠΑ και των υπόλοιπων μελών του ΝΑΤΟ, κυρίως των ευρωπαϊκών, το θερμόμετρο θα ανέβει πάρα πολύ από γεωπολιτικής άποψης.
Η ανησυχία για τα γεωπολιτικά, η οποία είναι ούτως ή άλλως ήδη μεγάλη λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, της κατάστασης στην Μέση Ανατολή και των τελευταίων εξελίξεων στην Βενεζουέλα, μεγαλώνει και εξαιτίας της ξαφνικής αμερικανικής πρωτοβουλίας για την δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» (Peace Board) για να εξετάσει το ζήτημα της Γάζας.
Πέρα από τους προβληματισμούς για τον τρόπο με τον οποίον θα μπορούσε να λειτουργήσει αυτό το όργανο, υπάρχει μία διάχυτη εντύπωση πως θα χρησιμοποιηθεί για την ουσιαστική παράκαμψη του ρόλου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όσες αδυναμίες και να έχει ο ΟΗΕ, δεν παύει να συμβολίζει το παγκόσμιο οικοδόμημα που δημιουργήθηκε μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο και η αποδυνάμωσή του θα αφήσει ένα μεγάλο κενό.
Εκτός από τις γεωπολιτικές ανησυχίες, είναι φανερό πως η διαμάχη για την Γροιλανδία έφερε πάλι δυναμικά στο προσκήνιο το θέμα των δασμών και το ενδεχόμενο ξεσπάσματος ενός εμπορικού πολέμου.
Η επιβολή (στα λόγια τουλάχιστον) από τον Αμερικανό πρόεδρο νέων επιπλέον δασμών στις ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατό στη Γροιλανδία, η προετοιμασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δυναμική απάντηση στην περίπτωση που οι δασμοί αυτοί όντως θα επιβληθούν και η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δυσθεώρητους δασμούς σε γαλλικά προϊόντα για να τιμωρήσει τον Γάλλο πρόεδρο για την στάση του, ξύπνησαν απότομα τις αναμνήσεις από την 2α Απριλίου 2025 και τις ανακοινώσεις Τραμπ που προκάλεσαν σοκ σε όλο τον κόσμο.
Όπως θυμόμαστε όλοι πολύ καλά, το σοκ τότε ήταν μεγάλο στις χρηματιστηριακές αγορές και γενικά στις κεφαλαιαγορές και χρηματαγορές. Η πτώση των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων κατά τις δύο πρώτες συνεδριάσεις της τρέχουσας εβδομάδας είχε άμεση σχέση με την επιστροφή των δασμών στο προσκήνιο, με τις μετοχές πολλών ευρωπαϊκών βιομηχανιών με εξαγωγική δραστηριότητα προς τις ΗΠΑ να δέχονται τις περισσότερες πιέσεις. Η δική μας χρηματιστηριακή αγορά κατάφερε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις πιέσεις στην συνεδρίαση της Δευτέρας αλλά στην χθεσινή λύγισε και αυτή κάτω από το βάρος των μεγάλων πωλήσεων που εκδηλώθηκαν.
Καθώς οι αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές ήταν κλειστές την Δευτέρα, βρέθηκαν και αυτές υπό πίεση, με απώλειες που στο ξεκίνημα ξεπέρασαν αρκετά το 1% για τους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες. Σύμφωνα με τον διεθνή οικονομικό Τύπο, οι χθεσινές πιέσεις στα διεθνή χρηματιστήρια θύμισαν σε ένα βαθμό το φαινόμενο Sell America.
Το Reuters ανέφερε σε άρθρο του πως η επιστροφή των αμερικανικών απειλών προς την Ευρώπη στον τομέα των δασμών με αφορμή την Γροιλανδία έχει ξαναζωντανέψει μεταξύ των επενδυτών τις συζητήσεις σχετικά με το Sell America που είχε εμφανιστεί τον Απρίλιο μετά τις ανακοινώσεις Τραμπ.
Σύμφωνα με το CNBC, χθες ήταν σε εξέλιξη η συγκεκριμένη επενδυτική συμπεριφορά, καθώς το αμερικανικό δολάριο βρισκόταν σε πτώση, οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων βρίσκονταν σε άνοδο (κάτι που πιθανολογείται πως οφείλεται σε πωλήσεις διεθνών επενδυτών), οι αμερικανικοί χρηματιστηριακοί δείκτες ξεκίνησαν με αξιόλογη πτώση και ο χρυσός ανέβηκε. Όλα αυτά τα σημάδια, πάντα κατά το CNBC, αποτελούν ισχυρές ενδείξεις πως οι διεθνείς επενδυτές αρχίζουν να αποφεύγουν τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Χωρίς να θέλουμε να αμφισβητήσουμε τις εκτιμήσεις του διεθνούς Τύπου σχετικά με το Sell America, προτιμούμε να μην είμαστε βιαστικοί. Η αρνητική εικόνα του τελευταίου διημέρου δεν έχει στοιχεία πωλήσεων πανικού ούτε μαζικής εξόδου από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, τουλάχιστον όπως βλέπουμε εμείς τα πράγματα. Λαμβάνοντας υπόψη μας τα μεγάλα χρηματιστηριακά κέρδη των προηγούμενων εβδομάδων, υποθέτουμε πως μεγάλο μέρος των πωλήσεων που εκδηλώθηκαν είναι περισσότερο προληπτικές και όχι αποτέλεσμα απότομης αλλαγής επενδυτικής στάσης.
Δεν πρέπει επίσης να ξεχάσουμε πως παρά το κακό διήμερο βρισκόμαστε σε απόσταση αναπνοής από τα επίπεδα ρεκόρ σε όλα σχεδόν τα σημαντικά διεθνή χρηματιστήρια. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως δεν υπάρχει κίνδυνος για κάτι πολύ χειρότερο. Είναι ξεκάθαρο πως η αβεβαιότητα έχει αυξηθεί και πάλι, όπως φαίνεται και από την νέα άνοδο των πολύτιμων μετάλλων μετά τις απειλές Τραμπ και το τεταμένο κλίμα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης.
Καθώς υπάρχουν και άλλες εκκρεμότητες που δεν ξέρουμε πώς και πότε θα διευθετηθούν (αναφερόμαστε κυρίως στην επιλογή του νέου διοικητή της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας), η αβεβαιότητα μπορεί να μεγαλώσει πολύ περισσότερο για όσο διάστημα δεν έρχονται σαφείς ενδείξεις αποκλιμάκωσης της κατάστασης που δημιουργήθηκε γύρω από το θέμα της Γροιλανδίας.
Οι διεθνείς επενδυτές θα ταραχτούν πραγματικά αν πιστέψουν πως, εξ αιτίας της γεωπολιτικής έντασης, διαμορφώνονται συνθήκες που θα επηρεάσουν αρνητικά την αμερικανική και την διεθνή οικονομία και θα θέσουν σε κίνδυνο την κερδοφορία των εισηγμένων επιχειρήσεων.
Αν φοβηθούν κάτι τέτοιο, τότε θα δούμε πολύ πιο επιθετικές πωλήσεις μετοχών και θα αυξηθεί περαιτέρω και η μεταβλητότητα στα χρηματιστήρια. Τότε μπορεί να δούμε και την πραγματική επιστροφή του Sell America, καθώς στα ευρωπαϊκά και γενικά στα διεθνή χέρια βρίσκονται αμερικανικές μετοχές και αμερικανικά ομόλογα αξίας πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Μία μικρή γεύση από αυτό που θα μπορούσε να γίνει πήραμε χθες όταν το συνταξιοδοτικό ταμείο Akademiker Pension δήλωσε πως μέχρι το τέλος του μήνα θα πουλήσει όλα τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που έχει στην κατοχή του, αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο διευθυντής του ταμείου διευκρίνισε πως πρόκειται για καθαρά επενδυτική απόφαση, καθώς η δημοσιονομική κατάσταση στις ΗΠΑ δεν είναι καλή αλλά το μήνυμα είναι σαφές. Μπορεί τα 100 εκατομμύρια δολάρια να είναι σταγόνα στον ωκεανό των 30 και πλέον τρισεκατομμυρίων αλλά πολλές σταγόνες παρέα μπορεί να έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα από μία μοναχική. Δεν υποστηρίζουμε πως υπάρχει άξια λόγου πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο, απλώς επισημαίνουμε πως δεν την θεωρούμε πλέον μηδενική.
