Τα οφέλη της δημιουργίας μιας Κοινής Επενδυτικής Μερίδας, τη διαχείρισή της και τη διαδικασία ίδρυσης αναλύει η Χριστιάνα Πάσχου Υπεύθυνη Κανονιστικής Συμμόρφωσης και AML Officer της Fast Finance στο Liberal.
Ποιο είναι το όφελος από τη σύσταση Κοινής Επενδυτικής Μερίδας
Η Κοινή Επενδυτική Μερίδα (ΚΕΜ) αποτελεί θεσμοθετημένη μορφή συγκυριότητας τίτλων και επιτρέπει σε δύο ή περισσότερα φυσικά πρόσωπα να κατέχουν από κοινού μετοχές, ομόλογα και λοιπά χρηματοπιστωτικά μέσα. Παρότι δεν επηρεάζει τις αποδόσεις ούτε μειώνει τις προμήθειες, προσφέρει βασικά οργανωτικά, διαχειριστικά και κληρονομικά πλεονεκτήματα που σε πολλές περιπτώσεις αποδεικνύονται καθοριστικά.
Το πρώτο και πιο άμεσο όφελος είναι η ευελιξία στη διαχείριση. Σε μια ΚΕΜ, κάθε συνδικαιούχος μπορεί να δίνει εντολές αγοράς και πώλησης ανεξάρτητα, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η σύμπραξη των υπολοίπων. Αυτό επιτρέπει ταχεία λήψη αποφάσεων, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας. Για ζευγάρια ή μέλη οικογένειας που ακολουθούν κοινή επενδυτική στρατηγική, η ΚΕΜ λειτουργεί ως ενιαίο χαρτοφυλάκιο με συγκεντρωμένη παρακολούθηση και απλοποιημένη διαχείριση.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα, όμως, εντοπίζεται στη διαδοχή. Σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, η μερίδα δεν δεσμεύεται και οι τίτλοι περιέρχονται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους, χωρίς να απαιτείται η διαδικασία της κληρονομικής διαδικασίας για να συνεχιστεί η διαχείριση. Η αποφυγή «παγώματος» του χαρτοφυλακίου διασφαλίζει συνέχεια στη στρατηγική και προστατεύει την αξία των επενδύσεων σε περιόδους που οι αγορές ενδέχεται να μεταβάλλονται ταχύτατα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η ΚΕΜ όταν στην οικογένεια υπάρχουν ανήλικα τέκνα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, βασική μέριμνα των γονέων είναι να εξασφαλίσουν ότι, σε ενδεχόμενο απρόοπτο γεγονός, ο επιζών γονέας θα συνεχίσει απρόσκοπτα τη διαχείριση του οικογενειακού χαρτοφυλακίου, χωρίς την άμεση ενεργοποίηση χρονοβόρων κληρονομικών διαδικασιών που αφορούν ανηλίκους.
Η ΚΕΜ διασφαλίζει ακριβώς αυτή τη λειτουργική συνέχεια, καθώς η διαχείριση των επενδύσεων παραμένει στους επιζώντες συνδικαιούχους. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπονται καθυστερήσεις, περιορισμοί και διοικητικές επιβαρύνσεις που συχνά ανακύπτουν όταν στην κληρονομική διαδοχή συμμετέχουν ανήλικοι, για τους οποίους η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει αυξημένο βαθμό δικαστικής εποπτείας.
Παράλληλα, η ΚΕΜ μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό εργαλείο σταδιακής δημιουργίας επενδυτικού κεφαλαίου υπέρ ανηλίκου, με σαφώς απλούστερη διαδικασία σε σύγκριση με την τήρηση ατομικής μερίδας ανηλίκου καθώς στην ατομική μερίδα οι κηδεμόνες δύνανται να προβαίνουν μόνον σε αγορές μετοχών σε λογαριασμό που ανοίγεται για λογαριασμό του ανήλικου επενδυτή.
Σε ατομική μερίδα, για την προστασία του ανηλίκου, οποιαδήποτε πώληση μετοχών πριν από την ενηλικίωσή του δύναται να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά κατόπιν δικαστικής απόφασης.
Πώς ανοίγει μια Κοινή Επενδυτική Μερίδα
Η διαδικασία είναι σαφής και προϋποθέτει συγκεκριμένα βήματα, τα οποία διασφαλίζουν νομιμότητα και διαφάνεια.
Βασική προϋπόθεση είναι ότι κάθε δικαιούχος διαθέτει ατομική επενδυτική μερίδα. Η ΚΕΜ δεν αντικαθιστά ούτε μετατρέπει υφιστάμενη ατομική μερίδα, αλλά δημιουργείται ως νέα, ξεχωριστή μερίδα συγκυριότητας. Αν κάποιος από τους συμμετέχοντες δεν έχει ατομική μερίδα, αυτή ανοίγεται πρώτα και στη συνέχεια συστήνεται η κοινή.
Η διαδικασία ξεκινά με την υποβολή αιτήματος στη χρηματιστηριακή εταιρεία ή τράπεζα που συνεργάζεται. Όλοι οι συνδικαιούχοι ταυτοποιούνται πλήρως, προσκομίζοντας τα απαραίτητα νομιμοποιητικά έγγραφα (όπως ταυτότητα, εκκαθαριστικό, βεβαίωση επαγγέλματος, λογαριασμός δεκο κτλ) που απαιτούνται στο πλαίσιο των κανόνων πρόληψης νομιμοποίησης εσόδων. Παράλληλα υπογράφεται η σύμβαση παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και οι δηλώσεις καταλληλότητας σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο MiFID II.
Για ανήλικο τέκνο απαιτείται υπογραφή και των 2 γονέων.
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι για την ανάληψη κεφαλαίων απαιτείται η ύπαρξη κοινού τραπεζικού λογαριασμού στο όνομα των ίδιων συνδικαιούχων. Η πρόβλεψη αυτή διασφαλίζει τη συναίνεση των μερών, τη διαφάνεια στις εκροές και τη συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις που διέπουν τη λειτουργία της ΚΕΜ.
Μετά την υπογραφή των απαραίτητων συμβάσεων και την προσκόμιση των δικαιολογητικών η Κοινή Επενδυτική Μερίδα ενεργοποιείται συνήθως εντός λίγων εργάσιμων ημερών.
Αξίζει να διευκρινιστεί ότι, σε περίπτωση που υπάρχουν ήδη τίτλοι καταχωρημένοι σε ατομικές μερίδες και ο συνδικαιούχος επιθυμεί τη μεταφορά τους σε ΚΕΜ, η διαδικασία αυτή δεν πραγματοποιείται αυτομάτως. Απαιτείται η διενέργεια ξεχωριστής πράξης μεταβίβασης, σύμφωνα με την εσωτερική διαδικασία της εκάστοτε χρηματιστηριακής εταιρείας.
Συνήθως η μεταφορά υλοποιείται μέσω υποβολής ειδικού εντύπου μεταφοράς τίτλων από ατομική μερίδα σε ΚΕΜ, το οποίο προϋποθέτει, κατά κανόνα, θεώρηση του γνησίου της υπογραφής του αιτούντος .Επιπλέον δύναται να πραγματοποιηθεί και μεταφορά από την ΚΕΜ σε ατομικό λογαριασμό πάλι με γνήσιο της υπογραφής των δικαιούχων.
Με ορθή προετοιμασία, η διαδικασία ανοίγματος είναι απλή και ταχεία, παρέχοντας στους επενδυτές ένα ευέλικτο και θεσμικά κατοχυρωμένο πλαίσιο κοινής επενδυτικής δραστηριότητας.
