Η εντυπωσιακή άνοδος των κινεζικών εξαγωγών κατά 21,80% το πρώτο δίμηνο του 2026 ξεπερνά κάθε προσδοκία των αναλυτών και στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για τη νέα κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας. Παράλληλα αποδεικνύει ότι οι αμερικανικοί δασμοί, αφενός δεν επέφεραν στην Κίνα ένα ακαριαίο κτύπημα και αφετέρου δεν την έσυραν σε μια περιδίνηση φθοράς.
Η αύξηση αυτή είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από την εποχή της ανάκαμψης μετά την πανδημία. Και ασφαλώς δεν πρέπει να υποτιμηθεί το γεγονός ότι η αύξηση αυτή συνοδεύτηκε από χαμηλότερη άνοδο των εισαγωγών, που είναι της τάξης του 4,5% με αποτέλεσμα τη διεύρυνση του εμπορικού πλεονάσματος.
Η χρονική συγκυρία συνέλαβε σε μεγάλο βαθμό. Οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αύξησαν τις παραγγελίες τους, φοβούμενες νέες αυξήσεις στους δασμούς, αλλά και νέα διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Κινήσεις που εκ των υστέρων αποδείχθηκαν σοφές, λόγω του πολέμου στο Ιράν. Παράλληλα το πρώτο δίμηνο του 2026, υπήρξε μια ελεγχόμενη διολίσθηση του γιουάν, με αποτέλεσμα τα κινεζικά προϊόντα να γίνουν ακόμα πιο ανταγωνιστικά ως προς τις τιμές τους, στις διεθνείς αγορές. Τέλος, παρά τους φόβους περί στασιμοπληθωρισμού, η κατανάλωση στις ΗΠΑ και στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας παρέμεινε ανθεκτική. Με το ραντεβού με τον στασιμοπληθωρισμό, να αναβάλλεται προς το παρόν, χωρίς ωστόσο να ακυρώνεται.
Οι επιδόσεις της Κίνας προκάλεσαν νέους προβληματισμούς τόσο στις ΗΠΑ, όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κυβέρνηση Τραμπ πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει αυτά τα στοιχεία, ως επιχείρημα για την επιβολή νέων οριζόντιων δασμών 60% στα κινεζικά προϊόντα, ισχυριζόμενη ότι η Κίνα ακολουθεί πολιτική «dumping», δηλαδή προβαίνει σε πωλήσεις κάτω του κόστους για να κατακλύσει τις αγορές. Οι Βρυξέλλες ήδη διεξάγουν έρευνες για τις κρατικές επιδοτήσεις στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, και η δημοσιοποίηση της είδησης για την αύξηση των κινεζικών εξαγωγών κατά 21,8% θα επιταχύνει τη λήψη προστατευτικών μέτρων.
Βέβαια, παρά το άλμα στις εξαγωγές, η εγχώρια κινεζική κατανάλωση πάσχει. Παραμένοντας αδύναμη, παρά τις τραπεζικές πρωτοβουλίες για χορήγηση νέων στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων.
Η αύξηση των κινεζικών εξαγωγών μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2026 δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλο τον κόσμο. Παρατηρείται μια στρατηγική μετατόπιση της Κίνας από τις παραδοσιακές δυτικές αγορές προς τις αναδυόμενες οικονομίες του λεγόμενου «παγκόσμιου Νότου» και τους γεωπολιτικούς της συμμάχους.
Η περιοχή της ASEAN (Βιετνάμ, Ταϊλάνδη, Ινδονησία κ.α.) παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Κίνας. Οι εξαγωγές προς αυτές τις χώρες σημείωσαν άνοδο πάνω από 25%. Η άνοδος αυτή ερμηνεύεται και εν μέρει, από το γεγονός ότι πολλές κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούν τις συγκεκριμένες χώρες ως ενδιάμεσους σταθμούς, στα πλαίσια αυτού που ονομάζουμε «re-routing», ώστε να αποφύγουν και να ξεπεράσουν τους αμερικανικούς δασμούς. Τροφοδοτώντας τις αγορές της ΝΑ Ασίας, με ημιτελή προϊόντα προοριζόμενα για τελική συναρμολόγηση και επανεξαγωγή στις δυτικές χώρες.
Σημαντική άνοδο σημείωσαν οι εξαγωγές προς τη Ρωσία και τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, δηλαδή το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν. Οι εξαγωγές προς τη Ρωσία αυξήθηκαν κατά 31%, καλύπτοντας κενά στις εισαγωγές οχημάτων, βιομηχανικών μηχανημάτων και ηλεκτρονικών ειδών, από τις δυτικές χώρες. Οι αγορές του Καζακστάν και του Ουζμπεκιστάν, αποτελούν και αυτές «κρυφές πύλες» για την προώθηση των κινεζικών προϊόντων στην ΕΕ.
Οι εξαγωγές προς τις χώρες των BRICS κινήθηκαν και αυτές ανοδικά. Η Βραζιλία παρουσίασε μεγάλη ζήτηση για κινεζικά ηλιακά πάνελ και ηλεκτρικά οχήματα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία αύξησαν τις εισαγωγές τεχνολογικού εξοπλισμού και υποδομών στο πλαίσιο των δικών τους προγραμμάτων οικονομικού μετασχηματισμού και περάσματος από την πετρελαϊκή οικονομία, στην οικονομία των υπηρεσιών.
Παρά τους δασμούς, οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και την ΕΕ αυξήθηκαν κατά περίπου 10-12%. Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στην «προληπτική αποθεματοποίηση», το λεγόμενο «front loading» από Αμερικανούς εισαγωγείς, οι οποίοι έσπευσαν να στοκάρουν με εμπορεύματα τις αποθήκες τους, πριν η κυβέρνηση Τραμπ επιβάλει τους απειλούμενους δασμούς της τάξης του 60%. Στην ΕΕ η ζήτηση παρέμεινε ισχυρή για προϊόντα χαμηλού κόστους και για προϊόντα και εξαρτήματα για την πράσινη μετάβαση, όπως EV οχήματα, μπαταρίες, πάνελ κα.
Οι «εξαγωγές» πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και δεξαμενόπλοιων αυξήθηκαν κατά 40% μέσα στο τελευταίο δίμηνο, καθώς οι παγκόσμιες ναυτιλιακές εταιρείες ανανεώνουν τους στόλους τους με πιο "πράσινα" και φιλικά στο περιβάλλον πλοία.
Οι εξαγωγές ηλεκτρικών (EV) οχημάτων και μπαταριών λιθίου που είναι απαραίτητες για την παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία και την αποθήκευση ενέργειας, καθώς και ηλιακών πάνελ και ανεμογεννητριών αυξήθηκαν κατά 34%.
Το 58% των κινεζικών εξαγωγών καλύπτει τον κλάδο των ηλεκτρονικών και του μηχανολογικού εξοπλισμού. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, οι εξαγωγές κινεζικών ημιαγωγών και τσιπ, κυρίως παλαιότερης γενιάς για βιομηχανική χρήση αυξήθηκαν σημαντικά. Τα κινεζικά smartphones και laptops, αποτελούν σταθερή αξία, με αυξημένη μάλιστα ζήτηση στις αναδυόμενες αγορές της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Μέσω του «Belt and Road Initiative» ταξιδεύουν προς τις συνδεδεμένες χώρες βιομηχανικά μηχανήματα και εξοπλισμοί για εργοστάσια και κατασκευές.
Όσον αφορά τα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, λόγω της κρίσης στην εγχώρια αγορά ακινήτων της Κίνας, υπάρχει σημαντικό πλεόνασμα παραγωγής. Με αποτέλεσμα η Κίνα να εξάγει μαζικά χάλυβα σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές (dumping) για να απορροφηθεί η υπερπροσφορά, προκαλώντας πολύ συχνά αντιδράσεις από τη διεθνή βιομηχανία.
Οι αριθμοί μπορεί να ενθουσιάζουν. Ωστόσο, μια οικονομία της οποίας η ανάπτυξη βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις εξαγωγές για να διατηρήσει τους ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, καθίσταται εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ και δασμούς. Παρ’ όλο που όπως φαίνεται, ο επαναπροσανατολισμός και η γεωγραφική διασπορά των εξαγωγών της, την καθιστά πιο ανθεκτική.
