Ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να εξετάζει προσεκτικά το ενδεχόμενο να επιτεθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν, μια χώρα που ελέγχει τόσο τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στη Γη, όσο και μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς «μαύρου χρυσού» στον κόσμο.
Σε αυτή την περίπτωση, οι συνέπειες για τις τιμές του πετρελαίου, αλλά και για τα.. πορτοφόλια των Αμερικανών θα είναι σοβαρές.
Οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες και ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μια επίθεση υπό την ηγεσία του θα μπορούσε να είναι πολύ πιθανή.
«Ίσως χρειαστεί να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα, ή μπορεί και όχι», δήλωσε ο ίδιος την Πέμπτη για το Ιράν. «Ίσως καταλήξουμε σε συμφωνία. Θα το μάθετε τις επόμενες πιθανώς 10 ημέρες».
Το αργό πετρέλαιο Brent έχει αυξηθεί κατά 7% από την Τρίτη και ξεπέρασε τα 70 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη για πρώτη φορά από τον Ιούλιο - λίγο μετά την τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτέθηκαν στο Ιράν. Το αμερικανικό αργό έχει αυξηθεί κατά 10 δολάρια τον τελευταίο μήνα.
Ωστόσο, η κλιμακούμενη σύγκρουση της Αμερικής με το Ιράν απειλεί να αυξήσει σημαντικά τις τιμές του πετρελαίου, αντιστρέφοντας ενδεχομένως την ετήσια πτώση των τιμών του φυσικού αερίου για την οποία καυχιόταν ο Τραμπ εδώ και μήνες.
Οι ανησυχίες για την προσιτότητα έχουν καταστήσει τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους πολιτικά ευάλωτους, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζονται είναι ένα ολοκληρωτικό σοκ στις τιμές του πετρελαίου.
Τα καλά νέα; Αυτό παραμένει απίθανο. Αλλά δεν αποκλείεται.
Πώς θα μπορούσε να αντιδράσει το Ιράν
Εάν οι ΗΠΑ επιτεθούν, το Ιράν θα μπορούσε να ανταποδώσει με πυραύλους ή άλλα παρόμοια όπλα, όπως έκανε εναντίον μίας αμερικανικής στρατιωτικής βάσης, αλλά και του Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι. Αυτό θα μπορούσε να διαταράξει την πλούσια σε πετρέλαιο περιοχή, αλλά οι επιπτώσεις στο πετρέλαιο σχεδόν σίγουρα θα είναι προσωρινές.
Ωστόσο, το Ιράν διαθέτει και έναν «κρυφό άσο στο μανίκι»: Τον έλεγχο της βόρειας πλευράς του στενού του Ορμούζ.
Ο στενός θαλάσσιος διάδρομος, πλάτους μόλις 21 μιλίων, αποτελεί σημείο συμφόρησης για 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου καθημερινά, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής.
Το στενό είναι ο μόνος τρόπος μεταφοράς αργού πετρελαίου από τις πλούσιες σε πετρέλαιο χώρες του Περσικού Κόλπου προς τον υπόλοιπο κόσμο. Η ανοδική πορεία του πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες είναι σε μεγάλο βαθμό η αντίδραση στις ανησυχίες ότι το Ιράν θα περιορίσει την προσφορά.
Το Ιράν έκλεισε εν μέρει το στενό νωρίτερα αυτή την εβδομάδα για στρατιωτικές ασκήσεις. Αυτό ήταν που οδήγησε τις τιμές του Brent περίπου 5 δολάρια υψηλότερα ανά βαρέλι.
«Μια παρατεταμένη διακοπή στο Στενό του Ορμούζ θα οδηγούσε το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια», δήλωσε ο Ρομπ Θάμελ, ανώτερος διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Tortoise Capital.
Ωστόσο, οι πιθανότητες να συμβεί αυτό είναι χαμηλές για διάφορους λόγους.
Πρώτον, το Ιράν θα πρέπει να είναι σε θέση να ελέγχει το στενό μετά από μια επίθεση. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη μια ισχυρή και αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και δεν είναι σαφές εάν το Ιράν θα έχει τα μέσα να υποστηρίξει έναν αποκλεισμό πετρελαίου, ενώ δέχεται επίθεση.
Δεύτερον, η ιρανική κυβέρνηση θα στερούσε από τον εαυτό της μια βασική πηγή εσόδων. Το Ιράν έχει μια εκπληκτικά διαφοροποιημένη οικονομία για μια χώρα που υπόκειται σε κυρώσεις – το πετρέλαιο αποτελεί μόνο το 10% έως 15% του συνολικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της χώρας.
Ωστόσο, η ιρανική κυβέρνηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πετρελαϊκή βιομηχανία για τα οικονομικά της, καθώς το ήμισυ των εσόδων της προέρχεται από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου.
Τρίτον, η περιοχή έχει ανακάμψει γρήγορα από επιθέσεις στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης στο Ιράν πέρυσι.
Όταν drones επιτέθηκαν στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στο Abqaiq της Σαουδικής Αραβίας το 2019, καταστρέφοντας το 5% της παραγωγής πετρελαίου της χώρας, οι τιμές εκτοξεύτηκαν, αλλά επανήλθαν στο φυσιολογικό μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδωσαν την ευθύνη για την επίθεση αυτή στο Ιράν.
Η κατάληξη των τιμών
Ακόμη και αν ο αποκλεισμός του στενού παραμένει απίθανος, η αναστάτωση που θα προκαλέσει μια επίθεση των ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών του πετρελαίου, πάνω από τα πρόσφατα κέρδη, ίσως κατά άλλα 10 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με τον Tuttle.
Ο ΟΠΕΚ αναφέρει, ότι το Ιράν παράγει κατά μέσο όρο περίπου 3,2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, που αντιστοιχούν σε περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου.
Αυτό καθιστά το Ιράν τον έκτο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στον κόσμο, ένα εντυπωσιακό επίτευγμα, λαμβάνοντας υπόψη ότι η χώρα αντιμετωπίζει παγκόσμιες κυρώσεις που έχουν περιορίσει σοβαρά τους πιθανούς πελάτες της.
Για να παρακάμψει τις κυρώσεις, το Ιράν διαθέτει έναν παράνομο στόλο πλοίων για την εξαγωγή πετρελαίου με μεγάλη έκπτωση.
Η τιμή του πετρελαίου στα 80 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να ανεβάσει τις τιμές της βενζίνης, κατά μέσο όρο, πάνω από τα 3 δολάρια το γαλόνι.
Πριν από ένα μήνα, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έπεσαν σε περίπου 2,80 δολάρια το γαλόνι κατά μέσο όρο, σύμφωνα με την AAA. Τώρα βρίσκονται στα 2,92 δολάρια το γαλόνι.
«Ήταν πολύ ωραίο να έχουμε χαμηλές τιμές βενζίνης, αλλά αυτές αρχίζουν να ανεβαίνουν και οι υψηλές τιμές μπορεί να έρθουν νωρίτερα από ό,τι νομίζετε – ακριβώς πριν τις ενδιάμεσες εκλογές», είπε ο Tuttle.
«Όπου η οικονομική προσιτότητα είναι ένα μεγάλο ζήτημα, αν οι τιμές της βενζίνης μπουν στο παιχνίδι, ο στόχος θα πρέπει να είναι να διατηρηθούν χαμηλές οι τιμές του πετρελαίου για να διατηρηθούν χαμηλές οι τιμές της βενζίνης».
Ο Τραμπ έχει από καιρό «διαφημίσει» τα αποτελέσματα της μείωσης των τιμών της βενζίνης. Πριν από ένα χρόνο, οι τιμές της βενζίνης ήταν 21 σεντς πιο ακριβές ανά γαλόνι. Αυτό αντιστοιχεί σε ετήσια εξοικονόμηση μεταξύ 100 και 200 δολαρίων ανά οδηγό το 2025, ανάλογα με την τοποθεσία και τις συνήθειες τους, σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Ενέργειας και το Υπουργείο Μεταφορών.
Ωστόσο, αυτές οι εξοικονομήσεις είναι ασήμαντες σε σύγκριση με το μέσο όρο των 1.000 δολαρίων επιπλέον φορολογικής επιβάρυνσης που καταβάλλει κάθε νοικοκυριό στις ΗΠΑ ως αποτέλεσμα των δασμών του Τραμπ, σύμφωνα με το Tax Foundation.
Η γνώμη των Αμερικανών για την οικονομία των ΗΠΑ παραμένει κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών. Οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης δεν θα κάνουν τους Αμερικανούς πιο ευτυχισμένους.
