Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να διευκολύνει τις ξένες κεντρικές τράπεζες στην εξασφάλιση χρηματοδότησης σε ευρώ είναι το τελευταίο μέρος της αναδυόμενης στρατηγικής της Ευρώπης, για να κερδίσει εμπορικούς και πολιτικούς φίλους και να διατηρήσει τη θέση της έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
Το δίχτυ ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας θα παρέχει στις τράπεζες εκτός της Ευρωζώνης πρόσβαση σε έκτακτη χρηματοδότηση σε ευρώ σε περιόδους κρίσης και θα ενισχύσει τα κίνητρα για τη χρήση του ενιαίου νομίσματος.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των προσπαθειών της προέδρου της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, να αξιοποιήσει αυτό που έχει ονομάσει «παγκόσμια στιγμή» του ευρώ, καθώς η ασταθής οικονομική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με τη μακροχρόνια κυριαρχία του δολαρίου.
Οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η ευκολότερη πρόσβαση σε ρευστότητα σε ευρώ θα μπορούσε να υποστηρίξει την ευρύτερη διεθνή στρατηγική της ΕΕ, συμπληρώνοντας εμπορικές συμφωνίες, όπως η συμφωνία που συνήφθη πρόσφατα με την Ινδία, και διαβεβαιώνοντας τους επενδυτές ότι τα περιουσιακά στοιχεία στο ενιαίο νόμισμα θα παραμείνουν ρευστά ακόμη και σε περιόδους αναταραχής των αγορών.
«Το γεγονός ότι παράλληλα με αυτές τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, θα μπορούσαμε να προσφέρουμε μια διευκόλυνση επαναγοράς θα ήταν έξυπνο», δήλωσε ο Λουντοβίκ Σουμπράν, διευθύνων σύμβουλος επενδύσεων της γερμανικής ασφαλιστικής εταιρείας Allianz. «Αν θέλουμε να ασκήσουμε οικονομική διπλωματία, νομίζω ότι αυτό περιλαμβάνει όλο το φάσμα των δυνατοτήτων μας, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειών που μπορούμε να κάνουμε σε σχέση με το ευρώ».
Ο διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής τράπεζας Societe Generale, Σλάβομιρ Κρούπα, χαιρέτισε επίσης την κίνηση την Παρασκευή ως ένα εργαλείο που «υποστηρίζει την ανάπτυξη... και την επιρροή της περιοχής μας».
Η στρατηγική του ευρώ έναντι του δολαρίου
Το Reuters ανέφερε αποκλειστικά την Πέμπτη ότι η ΕΚΤ εργάζεται για πιο γενναιόδωρους όρους για τις συμφωνίες επαναγοράς ευρώ, οι οποίες επιτρέπουν στις ξένες κεντρικές τράπεζες να δανείζονται ευρώ έναντι εξασφαλίσεων που εκφράζονται στο ενιαίο νόμισμα.
Αυτή η διευκόλυνση - γνωστή ως Eurep και δημιουργημένη κατά τη διάρκεια της κρίσης του COVID το 2020 - είναι επί του παρόντος διαθέσιμη μόνο σε οκτώ χώρες που γειτνιάζουν με την Ευρωζώνη, συμπεριλαμβανομένων χωρών της ΕΕ όπως η Ρουμανία και η Ουγγαρία, και άλλων όπως η Αλβανία και το Μαυροβούνιο, και με αυστηρούς περιορισμούς.
Σύμφωνα με τις προτεινόμενες αλλαγές, το επιτόκιο για αυτές τις πράξεις θα μειωθεί, οι κανόνες θα τυποποιηθούν και τα αυστηρά όρια για το ποσό που μπορεί να δανειστεί η κεντρική τράπεζα κάθε χώρας από την ΕΚΤ θα χαλαρώσουν, σύμφωνα με πηγές.
Ο στόχος της κίνησης, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί την επόμενη εβδομάδα, είναι να ενισχύσει τη χρήση του ευρώ ως νομίσματος για επενδύσεις, δανεισμό και συναλλαγές στο εξωτερικό, όπου βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από το δολάριο ΗΠΑ.
Αυτό συμβαίνει καθώς οι υπουργοί Οικονομικών ετοιμάζονται να συζητήσουν την έκδοση σταθερών νομισμάτων σε ευρώ και το κοινό χρέος της ΕΕ, και καθώς οι μεσαίες δυνάμεις σε όλες τις γωνιές του κόσμου αναζητούν νέους συμμάχους για να προστατευθούν από τον κίνδυνο των όλο και πιο αναξιόπιστων Ηνωμένων Πολιτειών του Τραμπ.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες από όλο τον κόσμο αναρωτιούνται εδώ και μήνες αν μπορούν ακόμα να βασίζονται στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ για την παροχή ρευστότητας σε δολάρια σε περίπτωση κρίσης μέσω των λεγόμενων γραμμών ανταλλαγής.
Η Κέλι Έκχολντ, επικεφαλής οικονομολόγος της Westpac NZ, δήλωσε ότι η επέκταση της διευκόλυνσης Eurep θα μπορούσε να αποτελέσει «ευκαιρία για τη Νέα Ζηλανδία».
«Η τρέχουσα αμερικανική κυβέρνηση είναι πιο εσωστρεφής και είναι λιγότερο πιθανό να δανείσει κεφάλαια μέσω γραμμών ανταλλαγής σε περίπτωση παγκόσμιας κρίσης ρευστότητας», έγραψε στο X.
Ένα «ενήλικο» νόμισμα
Το σχέδιο της ΕΚΤ δεν είναι χωρίς κινδύνους. Τα δάνεια θα χορηγούνται μόνο έναντι υψηλής ποιότητας εξασφαλίσεων σε ευρώ, περιορίζοντας τον πιστωτικό κίνδυνο και τον συναλλαγματικό κίνδυνο.
Ωστόσο, η ΕΚΤ και οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με το ίδιο είδος δυσάρεστων ερωτημάτων που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες: τι θα συμβεί αν οι ξένοι δανειολήπτες αντιμετωπίσουν προβλήματα με το χρέος τους σε ευρώ;
«Μπορείτε να φανταστείτε ότι αυτό θα δημιουργούσε επιπλέον ερωτήματα σχετικά με την παροχή αυτής της διευκόλυνσης ρευστότητας σε μια χώρα όπου μια εμπορική τράπεζα θα βρισκόταν σε δυσχερή θέση», δήλωσε ο Subran της Allianz.
Το 1971, ο τότε υπουργός Οικονομικών John Connally είπε τη διάσημη φράση ότι το δολάριο ΗΠΑ είναι «το νόμισμά μας, αλλά το πρόβλημά σας» - αναφερόμενος στο γεγονός ότι το δολάριο λειτουργεί με γνώμονα τα αμερικανικά συμφέροντα.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι κεντρικοί τραπεζίτες μπορεί να δυσκολευτούν να είναι τόσο επιπόλαιοι.
Το ευρώ είναι ένα νεαρό νόμισμα που κυκλοφόρησε μόλις πριν από 27 χρόνια, δεν υποστηρίζεται από ένα ενιαίο δημόσιο ταμείο ή ασφάλιση καταθέσεων και εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια μιας κρίσης χρέους που σχεδόν το κατέστρεψε στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Αυτό το καθιστά πιο ευαίσθητο σε οποιαδήποτε κρίση στο εξωτερικό, ιδίως σε χώρες που έχουν υιοθετήσει μονομερώς το ευρώ, με τον ίδιο τρόπο που ορισμένες αμερικανικές χώρες έχουν «δολαριοποιηθεί».
«Η ΕΚΤ έχει δίκιο να είναι επιφυλακτική όσον αφορά την ευρωποίηση, επειδή το ευρώ δεν είναι ένα ώριμο νόμισμα», δήλωσε η Ρεμπέκα Κρίστι, ανώτερη ερευνήτρια του Bruegel.
«Η ΕΚΤ δεν διαθέτει όλα τα εργαλεία που έχει η Fed και, εξαιτίας αυτού, πρέπει να είναι πολύ πιο προσεκτική όσον αφορά τη φήμη της», σημειώνει η Κρίστι.
