Η περίπτωση της Ελένης Βερναδάκη συνιστά μοναδικό φαινόμενο στην εγχώρια αγορά τέχνης. Πρόκειται για δημιουργό που δεν χωρά εύκολα ούτε στο ράφι του «κεραμίστα» ούτε στο ασφαλές κουτάκι του «γλύπτη». Ο Πέτρος Βέργος, ιδρυτής του ομώνυμου οίκου, πολύ πριν από τα χρόνια της πανδημίας, ξεκίνησε να εντάσσει έργα της στις δημοπρασίες του, «σπάζοντας» στην πράξη την αποκλειστικότητα των τελαράδων και υπενθυμίζοντας ότι τέχνη δεν είναι μόνο ο καμβάς.
Η Ελένη Βερναδάκη στο εργαστήριο της οδού Σόλωνος 20, αρχές δεκαετίας του 1960, Αρχείο Ε. Βερναδάκη
Η ζήτηση που ακολούθησε δεν έχει προηγούμενο. Τα έργα της βρήκαν γρήγορα φανατικούς συλλέκτες, και η ίδια γνώρισε μια δεύτερη, μεγαλύτερη άνθιση, βάζοντας την από καιρό υποτιμημένη κεραμική στον χάρτη της σύγχρονης τέχνης. Σταδιακά, στους καταλόγους των οίκων άρχισαν να εμφανίζονται και άλλοι δάσκαλοι του μέσου όπως ο Βαλσαμάκης, ενώ οι νεότεροι δημιουργοί βλέπουν ότι η κεραμική μπορεί να λειτουργήσει ως πλήρες αισθητικό πεδίο και ναι, ως πεδίο με υψηλή οικονομική ζήτηση.
Η Βερναδάκη λειτούργησε σαν εξαίρεση που γίνεται κανόνας: δεν την «ανακάλυψαν» ξαφνικά, το έργο της απέδειξε ότι παράδοση και δεξιοτεχνία μπορούν ακόμη να «ψήνουν» νέα, πρωτόφαντα έργα, ικανά να μιλήσουν με αμεσότητα στο βλέμμα των νεότερων φιλότεχνων.
Στα 92 της χρόνια, η καλλιτέχνις μπορεί πια να χαίρεται βλέποντας τα έργα της να βρίσκουν τον δρόμο τους έξω από το εργαστήριο και τις αποθήκες, να μπαίνουν όλο και περισσότερο σε σπίτια και να ομορφαίνουν γωνιές. Μια δημιουργός που δεν δέχτηκε ποτέ εύκολους ορισμούς - ούτε «κεραμίστρια», ούτε «γλύπτρια», αλλά κεραμοπλάστρια - έμαθε τη δουλειά χωρίς να κυνηγήσει τίτλους ή διπλώματα, επιμένοντας σε έναν αυστηρό έλεγχο της φόρμας, του χρώματος και του ψησίματος. Δεν υπέγραψε τα έργα της, θεωρώντας το εργαστήριο συλλογικό σώμα, και στάθηκε σκληρή κριτής του εαυτού της, απορρίπτοντας όσα δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις της.
Από το υπόγειο της Σόλωνος έως το εμβληματικό εργαστήριο της Κάντζας, σχεδιασμένο ειδικά για την κεραμική από τον Τάκη Ζενέτο, η Βερναδάκη διαμόρφωσε ένα έργο που απευθυνόταν - κι ακόμη απευθύνεται - σε ανθρώπους που θέλουν να ζουν με την τέχνη γύρω τους κι όχι απλώς να τη συλλέγουν.
Η Ελένη Βερναδάκη με τον Γιάννη Μόραλη στο εργαστήριο στην Κάντζα, 1976. Αρχείο Ε. Βερναδάκη
Στον δρόμο που άνοιξε ο Πέτρος συνεχίζει ο Ανδρέας Βέργος, φέρνοντας αποκλειστικά σε μια πώληση 158 κεραμικά και μπρούτζινα έργα της καλλιτέχνιδος. Οι τιμές εκκίνησης για πολλά από αυτά ξεκινούν από 100 ευρώ, καθιστώντας την πρόσβαση στη δουλειά της δημιουργού προσιτή σε νέους φιλότεχνους. Η ίδια η δημοπρασία θα διεξαχθεί διαδικτυακά την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου, στις 6:00 μ.μ.
Λαχνός 76, τιμή εκτίμησης € 800 - 1.200
Λαχνός 41, τιμή εκτίμησης € 500 - 700
Λαχνός 103, τιμή εκτίμησης € 800 - 1.200
Λαχνός 126, τιμή εκτίμησης € 200 - 300
Λαχνός 67, τιμή εκτίμησης € 150 - 200
Λαχνός 47, τιμή εκτίμησης € 200 - 300
Μπορείτε να δείτε τον κατάλογο εδώ.
