Γράφει ο,
Ηλίας Τσούγκος, Καρδιολόγος, MD, PhD
Διευθυντής ΣΤ’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ,
Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας EUC, Ιατρός Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής
Το καλοκαίρι, η αυξημένη θερμοκρασία δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητά μας, αλλά και βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Είναι γνωστό ότι η πίεση τείνει να μειώνεται τους θερμούς μήνες, ωστόσο η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Γιατί συνήθως πέφτει η πίεση;
Η ζέστη προκαλεί αγγειοδιαστολή, δηλαδή τα αγγεία «χαλαρώνουν» για να αποβληθεί θερμότητα από το σώμα. Αυτό οδηγεί σε μείωση των αγγειακών αντιστάσεων και, κατά συνέπεια, σε χαμηλότερες τιμές αρτηριακής πίεσης.
Παράλληλα, η αυξημένη εφίδρωση μειώνει τον όγκο των υγρών στον οργανισμό. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι:
- ζάλη ή αίσθημα αδυναμίας
- πτώση της πίεσης κατά την έγερση (ορθοστατική υπόταση)
- σε ορισμένες περιπτώσεις, λιποθυμικά επεισόδια
Για τον λόγο αυτό, πολλοί ασθενείς —ιδιαίτερα ηλικιωμένοι ή όσοι λαμβάνουν διουρητικά— μπορεί να χρειαστούν επανεκτίμηση της αγωγής τους.
Όμως δεν μειώνεται σε όλους
Ένα λιγότερο γνωστό αλλά σημαντικό στοιχείο είναι ότι περίπου 1 στους 10 ασθενείς παρουσιάζει το αντίθετο φαινόμενο: αύξηση της αρτηριακής πίεσης το καλοκαίρι.
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε:
- αφυδάτωση, που ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς όπως το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης
- αυξημένο «stress» για τον οργανισμό λόγω θερμότητας
- αλλαγές στη ρουτίνα (διακοπές, παράλειψη φαρμάκων)
- αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή αλατιού
- κακό ύπνο ή διαταραχή του βιολογικού ρυθμού
Με άλλα λόγια, η θερμοκρασία δεν επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η αρτηριακή πίεση το καλοκαίρι δεν είναι “αυτονόητα καλύτερη”. Χρειάζεται παρακολούθηση, γιατί:
- σε κάποιους ασθενείς πέφτει υπερβολικά
- σε άλλους μπορεί να αυξηθεί χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό
Η τακτική μέτρηση στο σπίτι, ιδιαίτερα σε περιόδους καύσωνα ή αλλαγής περιβάλλοντος (π.χ. διακοπές), είναι πολύτιμη.
Χρήσιμες πρακτικές οδηγίες
- Πίνετε επαρκή ποσότητα υγρών μέσα στη μέρα
- Αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο τις θερμές ώρες
- Μην παραλείπετε τη φαρμακευτική σας αγωγή
- Μετράτε τακτικά την πίεσή σας
- Περιορίστε το αλκοόλ και την υπερβολική κατανάλωση άλατος
- Σηκώνεστε σταδιακά από καθιστή ή ύπτια θέση
Συμπέρασμα
- Η πίεση δεν ρυθμίζεται εύκολα σε όλους. Αν και η ζέστη συνήθως μειώνει την αρτηριακή πίεση, περίπου 1 στους 10 ασθενείς παρουσιάζει αύξηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Γι’ αυτό η παρακολούθηση παραμένει απαραίτητη.
Η αφυδάτωση μπορεί να ανεβάσει την πίεση. Η απώλεια υγρών δεν οδηγεί μόνο σε υπόταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς (όπως το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης), που μπορεί να προκαλέσουν παράδοξη αύξηση της πίεσης.- Το καλοκαίρι αλλάζει και η ανάγκη για φάρμακα. Οι τιμές της πίεσης μπορεί να μεταβάλλονται σημαντικά, γι’ αυτό σε κάποιους ασθενείς απαιτείται προσαρμογή της αγωγής — πάντα όμως σε συνεννόηση με τον γιατρό και ποτέ αυτόνομα.
