Θυμάμαι το φθινόπωρο του 2022. Ένας φίλος, ξενοδόχος στην Πιερία, μου έδειχνε τον λογαριασμό ρεύματος της μονάδας του: 32.000 ευρώ τον μήνα, από 11.000 έναν χρόνο πριν. «Δουλεύω για τις ηλεκτρικές εταιρείες και τον Πούτιν», μου είπε. Δεν αστειευόταν. Εκείνη τη χρονιά η Ελλάδα πλήρωσε 575 εκατ. ευρώ καθαρά για εισαγωγές ρεύματος. Το 2023 άλλα 533 εκατ. Λεφτά που έφευγαν στη Βουλγαρία, στη Βόρεια Μακεδονία, στην Ιταλία.
Τέσσερα χρόνια μετά, η εικόνα έχει αναποδογυρίσει.
Στο πεντάμηνο του 2026 το εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας γράφει πλεόνασμα 395 εκατ. ευρώ. Όχι έλλειμμα. Πλεόνασμα. Το 2024 ήταν +122 εκατ., το 2025 +262 εκατ. με εξαγωγές 972 εκατ. ευρώ — μια ανάσα από το 1 δισ. Για πρώτη φορά μετά το 2000, η χώρα που επί δεκαετίες αγόραζε ρεύμα απ' τους γείτονες, τους το πουλάει. Από έκτος μεγαλύτερος εισαγωγέας της Ε.Ε., έβδομος μεγαλύτερος εξαγωγέας.
Πώς έγινε το θαύμα; Με ήλιο και αέρα. Το 52% της ελληνικής ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται πλέον από ΑΠΕ. Πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (49%), πολύ πάνω από τον παγκόσμιο (35%). Η χώρα των «δεν γίνεται», των «θα μας κόψουν το ρεύμα οι ανεμογεννήτριες», έγινε ενεργειακός εξαγωγέας χάρη σε αυτό ακριβώς που πολεμούσαν οι επιτροπές αγανακτισμένων πολιτών σε κάθε βουνοκορφή.
Και τώρα το παράδοξο, το ελληνικότατο.
Το 2025 πετάξαμε στα σκουπίδια περίπου 1.870 GWh καθαρής ενέργειας. Το 6,6% της παραγωγής ΑΠΕ, διπλάσιο από το 2024. Περικοπές, γιατί το μεσημέρι ο ήλιος παράγει περισσότερο απ' όσο καταναλώνουμε και δεν έχουμε πού να το βάλουμε. Επί 475 ώρες πέρυσι η χονδρεμπορική τιμή ήταν μηδενική ή αρνητική. Καταλάβατε; Πληρώναμε για να ξεφορτωθούμε ρεύμα. Σαν τον αγρότη που οργώνει, σπέρνει, θερίζει — και μετά καίει τη μισή σοδειά στο χωράφι γιατί δεν έχτισε αποθήκη.
Η αποθήκη λέγεται μπαταρίες και αντλησιοταμίευση.
Σήμερα λειτουργούν περίπου 630 MW συστημάτων αποθήκευσης. Ο στόχος: 1 GW έως το τέλος του 2026, 1,5 GW έως το καλοκαίρι του 2027, 3 GW έως το 2028. Μαζί με την αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας (680 MW της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), κοντά στα 4 GW. Στην ουρά για όρους σύνδεσης περιμένουν έργα 7 GW. Ο λογαριασμός των επενδύσεων που ξεκλειδώνουν: πάνω από 2,5 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων.
Για να μη μεθάμε όμως με νερό: η Βουλγαρία, που την κοιτούσαμε αφ' υψηλού, θα έχει 3,5 GW μπαταρίες σε λειτουργία μέχρι το τέλος του 2026. Δηλαδή σχεδόν όσα εμείς σχεδιάζουμε για το 2028. Οι γείτονες έχτισαν την αποθήκη πριν μαζέψουν τη σοδειά. Εμείς κάνουμε το ανάποδο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά σε ευρώ και σεντς;
Πρώτον, το εξωτερικό ισοζύγιο. Από το -394 εκατ. του 2019 στο +262 του 2025, η μεταστροφή έχει ήδη αποφέρει όφελος άνω των 650 εκατ. ευρώ ετησίως. Αν η τάση του πενταμήνου κρατήσει και οι περικοπές μετατραπούν σε εξαγωγές μέσω αποθήκευσης, το ετήσιο πλεόνασμα μπορεί να δει το 1 δισ. Σε μια χώρα με χρόνιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, αυτό δεν είναι υποσημείωση. Είναι δομική αλλαγή.
Δεύτερον, οι λογαριασμοί. Εδώ θέλει ειλικρίνεια, όχι προεκλογικά πανηγύρια. Προς το παρόν την λιανική τιμή την καθορίζει η τιμή του φυσικού αερίου.
Η φθηνή μεσημεριανή μεγαβατώρα δεν φτάνει αυτόματα στην πρίζα του νοικοκυριού — ενδιάμεσα παρεμβάλλονται χρεώσεις δικτύων, ρυθμιζόμενα, προμηθευτές. Η αποθήκευση όμως κάνει το εξής απλό: αγοράζει ρεύμα όταν κοστίζει μηδέν και το πουλάει το βράδυ που κοστίζει 150 ευρώ. Ισοπεδώνει την καμπύλη. Λιγότερες ακριβές βραδινές ώρες σημαίνει χαμηλότερη μέση χονδρεμπορική, άρα — αν λειτουργήσει ο ανταγωνισμός των προμηθευτών — χαμηλότερα τιμολόγια. Για τη βιομηχανία, που κρέμεται από το ενεργειακό κόστος για να ανταγωνιστεί Τούρκους και Βούλγαρους, το φθηνό και προβλέψιμο ρεύμα είναι ζήτημα επιβίωσης. Για τον ξενοδόχο της Πιερίας, η διαφορά μεταξύ κέρδους και λουκέτου.
Τρίτον, η περιβόητη «ενεργειακή αυτονομία». Ας μην πουλάμε φούμαρα: στο ρεύμα, ναι, είναι εφικτή — και σχεδόν την αγγίζουμε. Στο πετρέλαιο των αυτοκινήτων και στο φυσικό αέριο που κρατάει το σύστημα όρθιο τις άπνοες νύχτες του Δεκέμβρη, όχι. Η πλήρης αυτονομία είναι σύνθημα καφενείου. Η ηλεκτρική αυτονομία, με 4 GW αποθήκευσης και τον στόχο του 82% ΑΠΕ το 2030, είναι επιχειρηματικό σχέδιο. Το πρώτο το φωνάζεις σε συλλαλητήριο. Το δεύτερο το χρηματοδοτεί τράπεζα.
Και εδώ το γύρισμα, γιατί η ιστορία έχει ηθικό δίδαγμα.
Η ευκαιρία δεν κινδυνεύει από τους «κακούς ξένους» ούτε από τα «συμφέροντα». Κινδυνεύει από εμάς. Από τους δήμους που μπλοκάρουν υποσταθμούς, από τις επιτροπές που προσφεύγουν στο ΣτΕ για κάθε πυλώνα, από την κοινωνία που θέλει φθηνό ρεύμα αλλά όχι καλώδια, αποθήκευση αλλά όχι μπαταρίες στο διπλανό οικόπεδο, ανάπτυξη αλλά όχι σκαψίματα. Η Ελλάδα κέρδισε με ήλιο και αέρα ένα παιχνίδι που έχανε επί δεκαετίες. Αν το χάσει ξανά, δεν θα φταίει ο Πούτιν. Θα φταίμε εμείς — όπως πάντα.
