Ο ιός τσικουνγκούνια (chikungunya) μεταδίδεται στον άνθρωπο από τσιμπήματα μολυσμένων κουνουπιών του γένους Aedes, κυρίως του Aedes albopictus (ασιατικό κουνούπι τίγρης), που πλέον έχει εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές της νότιας Ευρώπης. Περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1952 στη νότια Τανζανία της Αφρικής, προκαλώντας έντονους πόνους στις αρθρώσεις των ασθενών. Το όνομα «chikungunya» προέρχεται από την τοπική διάλεκτο και σημαίνει περίπου «αυτός που παραμορφώνεται» λόγω των συμπτωμάτων αρθραλγίας. Από τότε, ο ιός έχει εξαπλωθεί σε πάνω από 110 χώρες σε Αφρική, Ασία, Αμερική και Ευρώπη, προκαλώντας χιλιάδες κρούσματα.
Η κατάσταση στην Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί τοπικά κρούσματα σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία, με εκατοντάδες περιστατικά. Η τρέχουσα χειμερινή περίοδος δεν ευνοεί τη δραστηριότητα των κουνουπιών, αλλά την άνοιξη και το καλοκαίρι η μετάδοση είναι πιθανή στη νότια Ευρώπη.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 δείχνει ότι, λόγω της αύξησης των θερμοκρασιών από την κλιματική αλλαγή, οι συνθήκες μετάδοσης στη νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, γίνονται ευνοϊκότερες για μεγαλύτερο διάστημα του έτους.
Υπάρχει κίνδυνος στην Ελλάδα;
Η πιθανότητα τοπικής μετάδοσης αυξάνεται σταδιακά, κυρίως το καλοκαίρι, καθώς τα κουνούπια Aedes albopictus έχουν εξαπλωθεί και μπορούν να μεταδώσουν τον ιό εάν εισαχθεί από μολυσμένα άτομα. Η Ελλάδα, με τα θερμά καλοκαίρια της, βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο για μελλοντική μετάδοση, ακόμη και αν τώρα δεν υπάρχουν μεγάλες ενεργές επιδημίες.
Πώς μεταδίδεται και ποια είναι τα συμπτώματα
Ο ιός μεταδίδεται από τσιμπήματα μολυσμένων κουνουπιών Aedes, κυρίως την ημέρα. Τα πιο κοινά συμπτώματα εμφανίζονται 4–8 ημέρες μετά το τσίμπημα και περιλαμβάνουν:
- Ξαφνικό υψηλό πυρετό
- Έντονο πόνο στις αρθρώσεις, που μπορεί να παραμείνει εβδομάδες ή μήνες
- Πονοκέφαλο
- Μυϊκούς πόνους
- Εξάνθημα
- Κόπωση ή γενική αδυναμία
- Ναυτία
Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, αλλά ηλικιωμένοι, μικρά παιδιά και άτομα με χρόνια νοσήματα μπορεί να παρουσιάσουν σοβαρότερη νόσο.
Διάγνωση και θεραπεία
Η διάγνωση γίνεται με αιματολογικές εξετάσεις, ειδικά σε ταξιδιώτες ή άτομα που βρέθηκαν σε περιοχές με κυκλοφορία του ιού. Ο γιατρός μπορεί επίσης να ζητήσει εξετάσεις για να αποκλείσει λοιμώξεις με παρόμοια συμπτώματα, όπως dengue ή Zika.
Δεν υπάρχει ειδική αντι-ιική θεραπεία. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων:
- Μείωση πυρετού και πόνου με παρακεταμόλη
- Ανάπαυση και ενυδάτωση
- Φυσικοθεραπεία ή παυσίπονα σε συνεννόηση με γιατρό για παρατεταμένους πόνους
Υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια σε ορισμένες χώρες για συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου ή ταξιδιώτες, αλλά δεν αποτελούν μέρος γενικού εμβολιαστικού προγράμματος στην Ευρώπη.
Προληπτικά μέτρα
Η καλύτερη προστασία είναι η αποφυγή τσιμπημάτων:
- Χρήση εντομοαπωθητικών (π.χ. DEET)
- Προστατευτικός ρουχισμός
- Σίτες στα παράθυρα
- Απομάκρυνση στάσιμου νερού όπου αναπαράγονται τα κουνούπια
