Η εβδομάδα που πέρασε δεν ήταν για καρδιακούς επενδυτές. Ήταν μια από εκείνες τις σπάνιες περιόδους της χρηματιστηριακής ζωής, που η απόσταση μεταξύ της απόλυτης καταστροφής και του επενδυτικού οργασμού μετριέται σε ελάχιστα εικοσιτετράωρα. Είδαμε το πρόσωπο του πανικού, είδαμε τα margin calls να «σπάνε» το ένα μετά το άλλο σαν ντόμινο και είδαμε τη Wall Street να φλερτάρει με έναν εφιάλτη που θα μπορούσε να μετατραπεί σε συστημικό, προτού επανέλθει πρώτα η ηρεμία, μετά η τάξη και στο τέλος η αισιοδοξία.
Ας βάλουμε όμως τα πράγματα σε μια σειρά, γιατί στην αγορά, αν δεν καταλάβαμε τι μας χτύπησε, είναι βέβαιο πως θα μας ξαναχτυπήσει.
Όλα ξεκίνησαν με την ελεύθερη πτώση του χρυσού και του ασημιού, με αφορμή την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ σχετικά με την πρόταση του για την ανάληψη της προεδρίας της Fed, από τον Κέβιν Γουόρς. Μια επιλογή που άφησε μικτά συναισθήματα στα χρηματιστήρια, αλλά τρόμαξε τους λάτρεις των πολύτιμων μετάλλων. Με αποτέλεσμα η κερδοσκοπική υπερβολή να μετατραπεί σε άτακτη υποχώρηση, με τους επενδυτές που είχαν αγοράσει χρυσό και ασήμι με δανεικά κεφάλαια (margins), να πωλούν τον χάρτινο χρυσό από το παράθυρο και να αναιρούν απότομα κάθε θετική θεώρηση για την ασφάλεια του χρυσού, αλλά και για το «κενό» ανάμεσα στη ζήτηση και προσφορά για ασήμι.
Την ίδια στιγμή τα κρυπτονομίσματα που οι νέες γενιές των επενδυτών αντιμετωπίζουν σαν τον «ψηφιακό χρυσό», έχασαν το πάτωμα κάτω από τα πόδια τους. Με την μόχλευση, δηλαδή τον δανεισμό για την αγορά τους, να μετατρέπεται από φίλος σε αδίστακτο εχθρό. Με αποτέλεσμα οι θεωρητικές υπεραξίας, να εξανεμίζονται και ο πανικός να μεταδίδεται σε ολόκληρο το ψηφιακό οικοσύστημα.
Προκαλώντας με αυτόν τρόπο ανησυχία, σε όλους τους επενδυτές και αμφιβολίες για την μονόπλευρη θετική οπτική και την «κλειδωμένη σιγουριά» που κυριαρχούσε στις αγορές εδώ και πολλούς μήνες. Το γεγονός ότι οι τιμές των τεχνολογικών μετοχών υποχωρούσαν παρά τα θετικά αποτελέσματα που δημοσιοποιούσαν, προβλημάτισε ακόμα περισσότερο τις αγορές. Και όταν η αμφιβολία αρχίζει να εμφιλοχωρεί μέσα στο συναίσθημα της αέναης ευτυχίας, οι πάντες αρχίζουν να αναζητούν την πόρτα της εξόδου.
Έτσι οι εντολές πωλήσεων ήταν «τυφλές». Δηλαδή οι περισσότεροι επενδυτές δεν πουλούσαν γιατί ξαφνικά έπαψαν να πιστεύουν στις εταιρείες και στις θετικές προοπτικές τους. Αλλά γιατί έπρεπε να κλείσουν τους ανοικτούς λογαριασμούς τους. Ήταν η στιγμή της «Κόλασης», όπου η λογική υποχωρεί και ο φόβος της επιβίωσης και το «stop loss» κυριαρχεί.
Σωσίβιο υπήρχε; Όχι μόνο δεν υπήρχε, αλλά η εικόνα βάρυνε ακόμα περισσότερο, από τις ειδήσεις της «ψηφιακής τεχνολογίας» μέσω της Microstrategy και της «παραδοσιακής οικονομίας» μέσω της Stellantis.
H Microsrategy είναι μια εταιρεία της οποίας το επιχειρηματικό μοντέλο είναι ταυτόχρονα απλό και επικίνδυνο. Δανείζεται σε δολάρια και επενδύει σε bitcoin. Οπότε το φλερτάρισμα με την πλήρη πτώχευση ήταν ορατό μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα. Με τη μετοχή να οδηγείται από τα $147 στα $104, συνεχίζοντας την πτωτική πορεία διαρκείας που είχε ξεκινήσει από τα $457.
Αλλά και τα μηνύματα από την Stellantis που αντιπροσωπεύει την παραδοσιακή αυτοκινητοβιομηχανία, τρόμαξαν τις αγορές. Κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα βρίσκονται στα αζήτητα και ένα βάρος 22 δισ. ευρώ ίπταται πάνω από τις λογιστικές της καταστάσεις. Το -22% που έγραψε μέσα σε μια συνεδρίαση η μετοχή της, είναι ενδεικτικό.
Κι εκεί που όλοι ετοίμαζαν τα οχυρά για τον ερχομό ενός παρατεταμένου «bear market» και οι χρηματιστηριακοί προφήτες υποδέχονταν τον επενδυτικό Αρμαγεδδώνα, το σκηνικό άλλαξε. Η αγορά αποδείχθηκε πιο έξυπνη, πιάνοντας τον πάτο της υπερβολής. Τα στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ και οι καθησυχαστικές δηλώσεις από τα κλιμάκια της Fed, που αντιλήφθηκαν εγκαίρως τον κίνδυνο από τη μετάδοση της κρίσης στην αγορά ομολόγων, έδωσαν το πρώτο θετικό σήμα.
Η επανάκαμψη δεν ήρθε από τα θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα των εταιρειών, αλλά από την τεχνική εικόνα των μετοχών που βρέθηκαν σε υπερπουλημένη ζώνη. Όταν μια αγορά είναι τόσο «πουλημένη» και σορταρισμένη, ακόμα και μια μικρή θετική είδηση μπορεί να προκαλέσει ένα βίαιο και απότομο «short squeeze». Έτσι οι αγοραστές επέστρεψαν στην αρχή δειλά, αντιλαμβανόμενοι ότι η κατάρρευση της Stellantis ήταν μια εταιρική αποτυχία και όχι μια συστημική κατάρρευση της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής και του παγκόσμιου εμπορίου. Με αποτέλεσμα οι κερδοσκόποι «σορτάκηδες» να τρέχουν να επαναγοράσουν τις μετοχές που είχαν πουλήσει, τροφοδοτώντας την άνοδο.
Έτσι τα χρηματιστήρια ωθούμενα και από τους προγραμματισμένους αλγόριθμους των funds που αγόραζαν τους δείκτες στα κρίσιμα επίπεδα στήριξης των κινητών μέσων όρων των 200 ημερών, επέστρεψαν από την Κόλαση της κατάρρευσης, στον Παράδεισο της ανόδου, με τους δείκτες και τις μετοχές όχι μόνο να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών της εβδομάδας, αλλά να καταγράφουν νέα ιστορικά υψηλά.
Και το ερώτημα είναι κατά πόσο η επιστροφή στον Παράδεισο είναι μόνιμη και κατά πόσο είναι ανεπίστρεπτη η πορεία προς την Κόλαση. Βρισκόμαστε άραγε μπροστά σε μια νέα ανάκαμψη των τιμών ή μπροστά μας ξετυλίγεται μια παγίδα; Αυτό που στο χρηματιστήριο ονομάζουμε «bull trap». Δηλαδή τον ερχομό μιας πρόσκαιρης υπερβολικής αισιοδοξίας, η οποία ίσως και να είναι η τελευταία ευκαιρία εξόδου πριν από μια πολύ βαθύτερη βουτιά. Αφού τα «fundamentals» παρέμειναν σε γενικές γραμμές αμετάβλητα και το μόνο που άλλαξε ήταν οι συμπεριφορές των επενδυτών.
Διότι μπορεί να μην το συνειδητοποιούν οι επενδυτές που ξαναβρίσκουν σιγά - σιγά τις ανάσες τους, αλλά τα δύσκολα βρίσκονται μπροστά μας. Μπροστά μας είναι η απόφαση της Fed που θα κληθεί να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να χαϊδεύει τα αυτιά των αγορών ή αν θα επιβάλει την πικρή θεραπεία της νομισματικής ορθότητας. Μπροστά μας, βρίσκεται το ερωτηματικό των κολοσσιαίων επενδύσεων στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης και ο φόβος ότι αυτές δεν θα οδηγήσουν σε επαρκή κερδοφορία. Μπροστά μας βρίσκεται ακόμα το διογκωμένο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος των ΗΠΑ, ο επίμονος πληθωρισμός, ο ιδιότυπος κρατισμός του Λευκού Οίκου και η διαμάχη ανάμεσα στις τράπεζες και τον Πρόεδρο Τραμπ.
Τέλος, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η ταχύτητα και το εύρος των διακυμάνσεων στις τιμές των μετοχών και των χρηματιστηριακών δεικτών, ολοένα και θα αυξάνονται. Οι αλγόριθμοι που κρύβονται πίσω από τις συναλλαγές (algotrading), οι συναλλαγές υψηλής συχνότητας (HFT), και η γενικότερη αυτοματοποίηση των χρηματιστηριακών συναλλαγών που ενεργοποιούνται μέσω περιθωρίων κέρδους και ζημίας, αλλά και τεχνικών και μαθηματικών μοντέλων, απομακρύνουν το χρηματιστήριο από τα θεμελιώδη οικονομικά και μακροοικονομικά δεδομένα και το εντάσσουν στο ευρύτερο οικοσύστημα στοιχηματισμού και πονταρίσματος πάνω σε μαθηματικές προβλέψεις.
