Το Instagram είναι μία από τις πιο δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στην Αυστραλία. Σχεδόν δύο στους τρεις Αυστραλούς διαθέτουν λογαριασμό.
Καθώς μπαίνουμε στο 2026 και σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «συνθετικά άπαντα» στις ροές μας, ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, άφησε να εννοηθεί ότι η πλατφόρμα πιθανότατα θα προσαρμόσει τους αλγόριθμούς της ώστε να προβάλλεται περισσότερο πρωτότυπο περιεχόμενο, αντί για το πρόχειρο περιεχόμενο που παράγεται από την Tεχνητή Nοημοσύνη.
Η εύρεση τρόπων για την αντιμετώπιση της εκτεταμένης χρήσης περιεχομένου που παράγεται από Tεχνητή Nοημοσύνη αποτελεί το πιο πρόσφατο κεφάλαιο σε μια μακρά σειρά αλλαγών που έχει υποστεί το Instagram την τελευταία δεκαετία. Ορισμένες είναι εμφανείς, ενώ άλλες πιο διακριτικές. Όλες, όμως, επηρεάζουν την εμπειρία και τη συμπεριφορά των χρηστών, καθώς και -σε ευρύτερο επίπεδο- τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε και κατανοούμε τον διαδικτυακό κοινωνικό κόσμο.
Για να εντοπίσω ορισμένα από αυτά τα μοτίβα, εξέτασα δέκα χρόνια αναρτήσεων στο Instagram από έναν και μόνο λογαριασμό (@australianassociatedpress) για μια επερχόμενη μελέτη.
Η ανάλυση περιλάμβανε σχεδόν 2.000 αναρτήσεις και περισσότερα από 5.000 στοιχεία πολυμέσων. Επέλεξα τον λογαριασμό του AAP ως παράδειγμα ενός αξιόλογου αυστραλιανού λογαριασμού με αξία δημόσιας υπηρεσίας.
Διαπίστωσα έξι βασικές μετατοπίσεις μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα. Παρότι οι πρακτικές των χρηστών διαφέρουν, η παρούσα ανάλυση προσφέρει μια εικόνα ορισμένων ευρύτερων τρόπων με τους οποίους ο λογαριασμός του AAP -και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γενικότερα - έχουν αλλάξει την τελευταία δεκαετία.
Ο αναστοχασμός πάνω σε ορισμένες από αυτές τις αλλαγές δίνει επίσης ενδείξεις για το πώς ενδέχεται να εξελιχθούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο μέλλον και τι σημαίνει αυτό για την κοινωνία.
Οι προσανατολισμοί των μέσων έχουν μεταβληθεί
Όταν κυκλοφόρησε το 2010, το Instagram έγινε γρήγορα γνωστό ως η πλατφόρμα που επανέφερε στη μόδα το τετράγωνο φορμά εικόνας. Η τετράγωνη φωτογραφία υπάρχει εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια, όμως η δημοτικότητά της μειώθηκε τη δεκαετία του 1980, όταν οι νεότερες φωτογραφικές μηχανές καθιέρωσαν ως κυρίαρχο το μη τετράγωνο.
Το Instagram υποχρέωνε τους χρήστες να δημοσιεύουν τετράγωνες εικόνες κατά τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας του. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, η ισορροπία ανάμεσα σε τετράγωνες και οριζόντιες εικόνες έχει δώσει τη θέση της στα κάθετα μέσα.
Στον λογαριασμό του AAP, αυτή η μετατόπιση σημειώθηκε τα τελευταία δύο χρόνια, με το 84,4% όλων των αναρτήσεων να έχουν πλέον κάθετο προσανατολισμό.
Οι τύποι μέσων έχουν αλλάξει
Όπως και με τον προσανατολισμό, έτσι και οι τύποι των μέσων που δημοσιεύονται έχουν αλλάξει. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις δυνατότητες της ίδιας της πλατφόρμας: στο τι επιτρέπει ή διευκολύνει τον χρήστη να κάνει.
Για παράδειγμα, το Instagram δεν επέτρεπε τη δημοσίευση βίντεο μέχρι το 2013, τρία χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας. Το 2016 προστέθηκε η δυνατότητα δημοσίευσης «stories» (αναρτήσεις εικόνων ή βίντεο μικρής διάρκειας, έως 15 δευτερόλεπτα) καθώς και ζωντανών μεταδόσεων. Τα Reels (βίντεο μεγαλύτερης διάρκειας, έως 90 δευτερόλεπτα) ήρθαν αργότερα, το 2020.
Ορισμένοι λογαριασμοί βασίζονται περισσότερο στο βίντεο από άλλους, προκειμένου να ανταγωνιστούν πλατφόρμες με έντονο προσανατολισμό στο βίντεο, όπως το YouTube και το TikTok. Ωστόσο, διακρίνεται και μια ευρύτερη τάση μετατόπισης από τις αναρτήσεις μίας μόνο εικόνας προς τις αναρτήσεις με πολλαπλά στοιχεία. Το Instagram αποκαλεί αυτές τις αναρτήσεις «καρουζέλ», μια λειτουργία που εισήχθη το 2017.
Ο λογαριασμός του AAP πέρασε από τη δημοσίευση αποκλειστικά αναρτήσεων με μία εικόνα στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του στη σταδιακή αυξημένη χρήση καρουζέλ. Το πιο πρόσφατο έτος, αυτές αντιπροσώπευαν το 85,9% όλων των αναρτήσεων.
Τα μέσα γίνονται όλο και πιο πολυτροπικά
Ένα τυπικό πλέγμα λογαριασμού Instagram στα μέσα της δεκαετίας του 2000 περιλάμβανε ένα μείγμα προσεκτικά επιμελημένων φωτογραφιών, καθαρών, πολύχρωμων και με απλή σύνθεση.
Μία δεκαετία αργότερα, οι αναρτήσεις έχουν γίνει πολύ πιο πολυτροπικές. Το κείμενο τοποθετείται επάνω σε εικόνες και βίντεο, ενώ οι συνθέσεις αναμειγνύουν διαφορετικούς τύπους μέσων όλο και πιο συχνά.
Υπάρχουν υπότιτλοι σε βίντεο, ετικέτες σε φωτογραφίες, κάρτες με αποφθέγματα και αναρτήσεις «τίτλων» που προσπαθούν να αφηγηθούν μια μικρή ιστορία μέσα στην ίδια την ανάρτηση, χωρίς ο χρήστης να χρειάζεται να διαβάσει την περιγραφή που τη συνοδεύει.
Στον λογαριασμό του AAP, το ποσοστό αναρτήσεων με κείμενο δεν ξεπέρασε ποτέ το 10% μεταξύ 2015 και 2024. Στη συνέχεια, το 2025, εκτοξεύτηκε, φτάνοντας να υπάρχει σε 84,4% των αναρτήσεών του.
Οι πρακτικές των χρηστών αλλάζουν
Με την πάροδο του χρόνου, οι πρακτικές των χρηστών έχουν επίσης αλλάξει σε απάντηση των πολιτισμικών τάσεων και των αλλαγών στο ίδιο το σχεδιασμό της πλατφόρμας.
Ένα παράδειγμα αυτού είναι οι λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να τοποθετούν τα hashtags σε ένα σχόλιο της ανάρτησης αντί απευθείας στην περιγραφή της. Αυτό γίνεται για να βελτιωθεί η αλγοριθμική κατάταξη της ανάρτησης.
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα ήταν η απόφαση του Instagram το 2019 να αποκρύψει τα «likes» στις αναρτήσεις. Ο σκοπός αυτής της απόφασης ήταν να μειωθεί η πίεση στους κατόχους λογαριασμών να δημιουργούν περιεχόμενο που καθορίζεται από τον αριθμό των «like» που λαμβάνει μια ανάρτηση. Υποθέτονταν επίσης ότι αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της ψυχικής υγείας των χρηστών.
Το 2021, το Instagram άφησε στους χρήστες την επιλογή να αποφασίσουν αν θα εμφανίζονται ή θα αποκρύπτονται τα «likes» στις αναρτήσεις του λογαριασμού τους.
Η πλατφόρμα έγινε πιο εμπορική
Το Instagram εισήγαγε την καρτέλα «Shop» το 2020 – οι χρήστες μπορούσαν πλέον να αγοράζουν προϊόντα χωρίς να εγκαταλείπουν την εφαρμογή.
Ο αριθμός των διαφημίσεων, των χορηγούμενων αναρτήσεων και των προτεινόμενων λογαριασμών αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου. Κοιτάζοντας τη δική σας ροή, ίσως παρατηρήσετε ότι το ένα τρίτο έως το μισό του περιεχομένου που συναντάτε πλέον είναι επί πληρωμή.
Η εμπειρία του χρήστη μεταβάλλεται με τους αλγορίθμους και την Tεχνητή Nοημοσύνη
Το Instagram εισήγαγε το «ranked feed» το 2016. Αυτό σήμαινε ότι, αντί να βλέπουν οι χρήστες το περιεχόμενο με αντίστροφη χρονολογική σειρά, θα έβλεπαν περιεχόμενο που ένας αλγόριθμος θεωρούσε ότι θα τους ενδιέφερε. Οι αλγόριθμοι αυτοί λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως η συμπεριφορά του κατόχου του λογαριασμού (χρόνος προβολής, «likes», σχόλια) και τι θεωρούν ενδιαφέρον άλλοι χρήστες.
Μια επιλογή για επαναφορά της ροής σε αντίστροφη χρονολογική σειρά εισήχθη το 2022.
Για να ανταγωνιστεί εφαρμογές όπως το Snapchat, το Instagram εισήγαγε εφέ επαυξημένης πραγματικότητας στην πλατφόρμα το 2017.
Επίσης, εισήγαγε αναζήτηση με τεχνητή νοημοσύνη το 2023 και έχει πειραματιστεί με προφίλ και άλλες λειτουργίες που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη. Μία από αυτές είναι η δυνατότητα μετατροπής του περιεχομένου ενός άμεσου μηνύματος σε εικόνα μέσω AI.
* Ο T.J. Thomson είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Οπτικής Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων, Πανεπιστήμιο RMIT.
Η συνέντευξή του στο TheConversation.com αναδημοσιεύεται αυτούσια στο Liberal μέσω άδειας Creative Commons.
